​ተከሳሾች ዳኛ ዘርዓይ ወልደሰንበት እንዲነሱላቸው ጥያቄ አቀረቡ

“እሱ ተከራካሪ፣ እሱ መልዕክት አስተላላፉ፣ እሱ ዳኛ ሊሆን አይችልም”  አቶ አታላይ ዛፌ

“የተከሰሳችሁት በወልቃይት አማራ ማንነት ነው ወይስ በሽብርተኝነት የሚለው የሚታይ ይሆናል” ዳኛ ዘርዓይ ወልደሰንበት

“እኚህ ዳኛ  በማህበራዊ ሚዲያ ያቀረቡት የህወሓትን አቋም ነው” ዘመነ ጌቴ

የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 4ኛ ወንጀል ችሎት የግራ ዳኛ ዘርዓይ ወልደሰንበት ሊዳኙን አይገባም ሲሉ ተከሳሾች ጥያቄ አቅርበዋል። ዛሬ ህዳር 11/2010 ዓም የወልቃይት አማራ ማንነት አስመላሽ ኮሚቴ አባላት  በአቶ አታላይ ዛፌ አማካኝነት በዳኛው ላይ ተቃውሟቸውን ሲያቀርቡ  በግንቦት 7 እና ኦነግ ክስ የቀረበባቸው ሁሉም ችሎት ውስጥ የነበሩ ተከሳሾች ጥያቄው የሁላችን ነው በማለት ቆመው ተቃውሟቸውን ገልፀዋል።   ወልቃይት አማራ ነው ብለው በህገ መንግስቱ መሰረት ጥያቄያቸውን በማቅረባቸው መታሰራቸውን የገለፁት አቶ አታላይ ዳኛ ዘርዓይ በማህበራዊ ሚዲያና በቴሌቪዥን ወልቃይት የትግራይ ነው እያሉ አቋማቸውን እየገለፁ ሊዳኙዋቸው እንደማይገባ ተቃውሞ አቅርበዋል። አቶ አታላይ”እሱ ተከራካሪ፣ እሱ መልዕክት አስተላላፉ፣ እሱ ዳኛ ሊሆን አይችልም” ብለዋል።  ዳኛ ዘርዓይ በበኩላቸው “የተከሰሳችሁት በወልቃይት አማራ ማንነት ነው ወይስ በሽብርተኝነት የሚለው የሚታይ ይሆናል” ሲሉ መልሰዋል።

በእነ ክንዱ ዱቤ መዝገብ ስር የተከሰሱትም ተቃውሟቸውን ያቀረቡ ሲሆን 2ኛ ተከሳሽ ዘመነ ጌቴ “ማዕከላዊ የተደበደብኩት ወልቃይት የማን ነው እየተባልኩ ነው። እኚህ ዳኛ  በማህበራዊ ሚዲያ ያቀረቡት የህወሓትን አቋም ነው። የከሰሰኝ ህወሓት ነው። ስለሆነም ግለሰቡ የፖለቲካ ወገንተኝነት አለባቸው። በመሆኑም ጉዳያችንን በገለልተኝነት ሊያዩልን ይችላሉ ብለን አናምንም” የሚል ተቃውሞውን አቅርቧል። በሌሎች መዝገቦችም ዳኛ ዘርዓይ እንዲነሱ ተቃውሟቸውን ያቀረቡ ሲሆን ዳኛው ይነሱልን ያሉበትን ምክንያት በፅሁፍ እንዲያቀርቡ ለህዳር 14፣15 እና 18/2010 ዓም ቀጠሮ ተይዟል።


አቶ ዘመነ ጌቴ ዳኛ ዘርዓይ ወልደሰንበት በማህበራዊ ሚዲያዎች አወጡት ያሉትን ፅሁፍ ይህን ማያያዣ በመጫን ማንበብ ይቻላል፡፡ ( የወልቃይት የማንነት ጥያቄ – በታሪክና በህገ መንግስቱ

Advertisements

​አቶ ማሙሸት አማረ  ዐቃቤ ሕግ  ባቀረበባቸው  የሰነድ ማስረጃ ላይ ያቀረቡት ትችት 

“በደህንነት ሪፖርቱ ተዘጋጀ የተባለው፣ ተከሳሽ ሲጠቀምባቸው ነበሩ የተባሉ ሰባት የሚደርሱ ተንቀሳቃሽ ስልክ ቁጥሮች ተጠልፈዋል በሚል ነው፤ ነገር ግን እነዚህ በማስረጃነት ቀረቡ የተባሉት ስልክ ቁጥሮች በእርግጥም በተከሳሽ ስም ስለመመዝገባቸው ከኢትዩ-ቴሌኮም ጋር የተደረገ የደንበኝነት ውል ማስረጃ አልቀረበም፣ የማን እንደሆኑም አይታወቅም፣ ይበልጡኑ ደግሞ፣ የደህንነቱ ሪፖርቱ ከምክንያታዊ ጥርጣሬ የጸዳ ሆኖ ትክክለኛ ፍትህ መስጠት እንዲቻል፣ ተደረገ የተባለው የተጠለፈው የስልክ ልውውጥ አብሮ ቀርቦ ተከራካሪ ወገኖች እንድንመለከተው ካለመደረጉም በላይ ፍ/ቤቱ እንኳን እንዲያዳምጠው ሳይደረግ በደፈናው የቀረበ ነው፡፡” 
“ከሳሽ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማስረጃውን ከተከሳሽ የስልክ ቁጥሮች አሰባሰብኩት ብሎ ከማቅረብ ባለፈ ይህ ማስረጃ ሕጉ ባስቀመጠው ግዴታ መሠረት በፍርድ ቤት ፈቃድ መሠረት ስለመሰባሰቡ ያቀረበው አንዳችም ማስረጃ ሆነ ገለጻ የለም፡፡ ዐ/ሕግም ሆነ የደህንነት ተቋሙ፣ ስራቸውን ሲሰሩ፣ አገሪቱ ያወጣችውን ሕግ መሰረት አድርገው ስለማከናወናቸው ማስረጃ በማቅረብ ሊያረጋግጡ ይገባል እንጂ እርሱን ተከትለው ይሰራሉ ተብሎ ያለማስረጃ በፍ/ቤት ባለክርክር ላይ ግምት ሊወሰድበት አይችልም፡፡ የአገራችን ሕገ መንግስት በአንቀጽ 26 የዜጎች ግላዊ ህይወት የተጠበቀ መሆኑን ገልጾ፣ ይህ ግን ሊደፈር የሚችለው በአስገዳጅ ሁኔታ ሕግን ተከትሎ ብቻ እንደሆነ ንኡስ ቁጥር 3 አስቀምጧል፡፡ ዐቃቤ ሕግ ያያያዘው ማስረጃ፣ የተከሳሽን ሕገ መንግስታዊ መብቱ፣ የፀረ ሽብርተኝነት አዋጁን አስገዳጅ ድንጋጌ ተከትሎ በፍ/ቤት ፈቃድ ስላልተሰበሰበ፣ ሕገወጥ ማስረጃ ነው ተብሎ ውድቅ እንዲደረግልን እናመለክታለን፡፡”

(ሙሉውን የሰነድ ማስረጃ ትችት ከስር ይመልከቱ)

ቀን፡- 11/03/2010 ዓ.ም

በፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት

ልደታ ምድብ 4ኛ ወንጀል ችሎት

አዲስ  አበባ

  •  ከሳሽ ———-የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ  ሕግ 
  • ተከሳሽ ———-  አቶ ማሙሸት አማረ ድልነሴ

ከሳሽ የፌዴራል ጠቅላይ ዐ/ሕግ በቀን 25/02/2009 ዓ/ም በቁጥር ፌ/ጠ/ዐ/ህግ/የተ/ድ/ተ/02/10 በተጻፈ ባቀረበው ክስ ላይ በቀረቡ ሰነድ ማስረጃዎች ላይ ከተከሳሽ በወ/መ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 146 መሠረት የቀረበ ትችት፤

ዐቃቤ ሕግ በሰነድ ማስረጃ ዝርዝር ተራ ቁጥር 1ኛ ላይ በብሔራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት ተቋም በቁጥር ደመ 42/119/09 በሐምሌ 3 ቀን 2009 ዓ.ም ተዘጋጅቶ ቀረበ ያለውን የቴክኒክ ማስረጃ በተመለከተ፤

ዐቃቤ ሕግ በሰነድ ማስረጃው ተራ ቁጥር 1 ላይ ከብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት በቁጥር፡- ደመ 42/119/09 በሐምሌ 3 ቀን 2009 ዓ.ም ተዘጋጅቶ ቀረበ ያለውን የቴክኒክ ማስረጃ በማያያዝ ተከሳሽ ህጋዊ ፖለቲካ ፓርቲ አባልነት እንደ ሽፋን በመጠቀም እራሱን አርበኞች ግንቦት ሰባት ብሎ ከሚጠራው የሽብር ቡድን ጋር የነበረውን እንቅስቀሴ ያሳያል ሲል አ/ቁ. 652/2001 አንቀጽ 14(1) ጠቅሶ በተከሳሽ ላይ ከስልክ ቁጥራቸው የተሰበሰበ ገጽ- 47 ማስረጃ አያይዟል፡፡ 

በቅድሚያ አንድ ማስረጃ ከላይ ዐ/ሕግ በጠቀሰው ሕግ አንቀጽ 14(1) ስር እንዲቀርብ ማስረጃው ከፍርድ ቤት ፈቃድ በመውሰድ መሰባሰብ እንዳለበት ሕጉ ግዴታን እንደሚከተለው በማለት ጥሏል፣” የሽብርተኝነት ድርጊትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የብሔራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት ከፍርድ ቤት ፈቃድ በመውሰድ…..” ማስረጃዎች ማሰባሰብ እንደሚችል ገልጿል፡፡ 

ከሳሽ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማስረጃውን ከተከሳሽ የስልክ ቁጥሮች አሰባሰብኩት ብሎ ከማቅረብ ባለፈ ይህ ማስረጃ ሕጉ ባስቀመጠው ግዴታ መሠረት በፍርድ ቤት ፈቃድ መሠረት ስለመሰባሰቡ ያቀረበው አንዳችም ማስረጃ ሆነ ገለጻ የለም፡፡ ዐ/ሕግም ሆነ የደህንነት ተቋሙ፣ ስራቸውን ሲሰሩ፣ አገሪቱ ያወጣችውን ሕግ መሰረት አድርገው ስለማከናወናቸው ማስረጃ በማቅረብ ሊያረጋግጡ ይገባል እንጂ እርሱን ተከትለው ይሰራሉ ተብሎ ያለማስረጃ በፍ/ቤት ባለክርክር ላይ ግምት ሊወሰድበት አይችልም፡፡ የአገራችን ሕገ መንግስት በአንቀጽ 26 የዜጎች ግላዊ ህይወት የተጠበቀ መሆኑን ገልጾ፣ ይህ ግን ሊደፈር የሚችለው በአስገዳጅ ሁኔታ ሕግን ተከትሎ ብቻ እንደሆነ ንኡስ ቁጥር 3 አስቀምጧል፡፡ ዐቃቤ ሕግ ያያያዘው ማስረጃ፣ የተከሳሽን ሕገ መንግስታዊ መብቱ፣ የፀረ ሽብርተኝነት አዋጁን አስገዳጅ ድንጋጌ ተከትሎ በፍ/ቤት ፈቃድ ስላልተሰበሰበ፣ ሕገወጥ ማስረጃ ነው ተብሎ ውድቅ እንዲደረግልን እናመለክታለን፡፡

ፍ/ቤቱ ይሄን ከላይ ያቀረብነውን ክርክር አያልፈውም እንጂ የሚያልፍበት በቂና ሕጋዊ ምክንያት ካለ ደግሞ በአማራጭ የሚከተለውን ክርክር እናቀርባለን፡፡ የደህንነት ሪፖርቱ ተዘጋጀ የተባለው፣ ተከሳሽ ሲጠቀምባቸው ነበሩ የተባሉ ሰባት የሚደርሱ ተንቀሳቃሽ ስልክ ቁጥሮች ተጠልፈዋል በሚል ነው፤ ነገር ግን እነዚህ በማስረጃነት ቀረቡ የተባሉት ስልክ ቁጥሮች በእርግጥም በተከሳሽ ስም ስለመመዝገባቸው ከኢትዩ-ቴሌኮም ጋር የተደረገ የደንበኝነት ውል ማስረጃ አልቀረበም፣ የማን እንደሆኑም አይታወቅም፣ ይበልጡኑ ደግሞ፣ የደህንነቱ ሪፖርቱ ከምክንያታዊ ጥርጣሬ የጸዳ ሆኖ ትክክለኛ ፍትህ መስጠት እንዲቻል፣ ተደረገ የተባለው የተጠለፈው የስልክ ልውውጥ አብሮ ቀርቦ ተከራካሪ ወገኖች እንድንመለከተው ካለመደረጉም በላይ ፍ/ቤቱ እንኳን እንዲያዳምጠው ሳይደረግ በደፈናው የቀረበ ነው፡፡ 

የፀረ ሽብርተኝነት አ/ቁ. 652/2001 አንቀጽ 14(1)(ሀ) የሚለው ” በሽብርተኝነት ወንጀል የተጠረጠረን ሰው የስልክ… ግንኙነቶችን ለመጥለፍ ወይም ለመከታተል ይችላል” ነው፡፡ በዚሁ አንቀጽ መሠረትም፣ ከሳሽ ዐቃቤ ሕግ ከተከሳሽ የስልክ ግንኙነቶች ላይ ተከታትሎ የጠለፋቸውን ልውውጦች፣ ከሪፖርቱ ጎን ለጎንም ቢሆን አላቀረበም፡፡ ይህን ሕግ መሠረት አድርጎ የሰበሰበውን የስልክ ግንኙነት ለፍ/ቤቱ ካላቀረበ ደግሞ ተከሳሽ እነዚህን ስልክ ቁጥሮች ተጠቅሞ የሽብር እንቅስቃሴ ማድረግ አለማድረጉን በእርግጠኝነት ለመደምደም የማያስችል ስለሆነ ማስረጃው ውድቅ ሊደረግ ይገባዋል፡፡

ነገር ግን ፍ/ቤቱ  ብይን ከመስጠቱ በፊት እነዚህን በደህንነት መስሪያ ቤቱ የተጠለፉ የስልክ ልውውጦችን አስቀርቦ መመርመሩ ትክክለኛ ፍትህ ለመስጠት እና እውነት ላይ ለመድረስ ወሳኝ በመሆኑ ከኢትዮ ቴሌኮም ወይም ከብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት በትእዛዝ ቀርበው ሊመረመሩ ይገባልናል ስንል እናመለክታለን፡፡

ዐቃቤ ሕግ በሰነድ ማስረጃ ዝርዝር ተራ ቁጥር 2ኛ ላይ በብሔራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት ተቋም በቁጥር ደመ 42/229/09 በሐምሌ 14 ቀን 2009 ዓ.ም ተዘጋጅቶ ቀረበ ያለውን የቴክኒክ ማስረጃ በተመለከተ፤

ዐቃቤ ሕግ በሰነድ ማስረጃው ተራ ቁጥር 2 ላይ ከብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት በቁጥር፡- ደመ 42/229/09 በሐምሌ 14 ቀን 2009 ዓ.ም ተዘጋጅቶ ቀረበ ያለውን የቴክኒክ ማስረጃ በማያያዝ ተከሳሽ ህጋዊ ፖለቲካ ፓርቲ አባልነት እንደ ሽፋን በመጠቀም እራሱን አርበኞች ግንቦት ሰባት ብሎ ከሚጠራው የሽብር ቡድን ጋር የነበረውን እንቅስቀሴ ያሳያል ሲል አ/ቁ. 652/2001 አንቀጽ 23(1) ጠቅሶ በተከሳሽ ላይ የተሰበሰበ ገጽ- 11 ማስረጃ አያይዟል፡፡ 

ይህ ማስረጃ ሲመዘን በአዋጁ አንቀጽ 23(1) መሠረት ተቀባይነት አለው ከሚባል ባሻገር፣ በምን አይነት ሁኔታ እና እንዴት እንደተገኜ የማይታወቅ፣ አንዳንድ ግዜም ተአማኒነቱ በእጅጉ አጠራጣሪ ስለሆነ ፍ/ቤቱ በተከሳሽ ላይ ሊያስረዳ ይችላል ብሎ ክብደት ሊሰጠው የሚገባ ማስረጃ አይደለም፡፡ ማስረጃው በየአንቀጾቹ መጨረሻ ላይ በመረጃ ተረጋግጧል እያለ ድምዳሜ ለመስጠት ቢሞክርም በምን አይነት መረጃ ተረጋገጠ፣ መረጃውስ ትክክል ነው ወይስ አይደለም? ብሎ ተከሳሽ እራሱን እንዲከላከል የማያስችል በመሆኑ የደህንነት መስሪያ ቤቱ የፈጠራ ማስረጃ ከመሆን ባለፈ አንድ የተከሰሰ ሰው ላይ ክብደት ተሰጥቶት ሊቀርብ የሚችል ማስረጃ አለመሆኑን ፍ/ቤቱ በማስረጃ ምዘና ወቅት የሚገነዘበው ጉዳይ ነው፡፡

ዐቃቤ ሕግ በማስረጃነት አያይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ የሚከተሉት ነጥቦች አለመሟላታቸው ማስረጃውን ጎዶሎ/ደካማ(weak probative value) በማድረግ ክሱን እንዳላስረዳ የሚያሳዩ ነጥቦች ናቸው፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ ሽመልስ ለገሰ በተባለ የአርበኞች ግንቦት ሰባት አባል ተመልምሏል ቢልም፣ የትና እንዴት? እንደተመለመለ አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ የፖለቲካ ፓርቲ አባልነቱን፣ አመራርነቱን እንደሽፋን ተጠቅሟል፣ ከአርበኞች ግንቦት ሰባት ተልዕኮ ተሰጠው፣ እርሱም ስምምነት አድርጓል ቢልም፣ የትኛው የፖለቲካ ፓርቲ እንደሆነ፣ ተልዕኮ የተቀበለው በምን እንደሆነ፣ ስምምነቱን በምን? እንዳስታወቀ አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በሚያዝያ/2007 ዓ.ም ለሽብር ቡድኑ አባላትን ከአዲስ አበባ መልምሎ ልኳል ቢልም፣ እነማንን፣ ብዛታቸው ስንት እንደሆነ፣ እንዴት? እንደላካቸው አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ ታህሳስ/2008 ዓ.ም ከተለያዩ አካባቢዎች የመለመላቸውን 11 የሽብር ቡድን አባላትን ቦሌ ክፍለ ከተማ ሰብስቦ አንዱን ብሄር በሌላኛው ብሄር እንዲነሳሳ ተልዕኮ ሰጥቷል ቢልም፣ ከየት አካባቢ እንደተመለመሉ፣ አነማንን መመልመሉን፣ የተሰበሰቡት ቦሌ ክ/ከተማ የት ቦታ እንደሆነ እና የትኛውን ብሄር በየትኛው ብሄር ላይ? እንዳነሳሳ አይገልጽም፣

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በየካቲት/2008 ዓ.ም አዲስ አበባ ያደራጃቸውን 12 አባላት ሰበሰበ፣ በየቀጠና አከፋፍሎ ልኳል ቢልም፣ እነማንን፣ የት እንዳደራጀ፣ ቀጠናዎቹ ስንትና እነማን እንደሆኑ አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በግንቦት/2008 ዓ.ም ሰሜን ሸዋ ወታደራዊ ቤዝ መረጠ፣ ዘጠኝ አባላትን ለወታደራዊ ስልጠና ላከ ቢልም፣ ሰሜን ሸዋ የት ቦታ፣ ዘጠኝ አባላቱ እነማን እንደሆኑ፣ እንዴት እንደላካቸው አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በግንቦት/2008 ዓ.ም ውጪ ከሚገኙ አመራሮች ደጋፊዎች 80ሺ ብር ተላከለት፣ መሳሪያ ገዛ፣ አውግቼው በተባለ ሰው ልኮ አስታጠቀ ቢልም፣ አመራሮቹ ደጋፊዎቹ እነማን እንደሆኑና የት እንደሚገኙ፣ ገንዘቡ በማንና እንዴት ተልኮለት እጁ እንደገባ፣ መሳሪያ የታጠቁት እነማን እንደሆኑ፣ አውግቸው የተባለው ሙሉ ስሙን አይግልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በሰኔ/2008 ዓ.ም ዘመነ ምህረት፣ ለገሰ ወልደሃና ከተባሉ የሽብር ቡድኑ አመራር/አባል ጋር አዲስ አበባ ተሰብስቦ ተልዕኮ ሰጥቷል ቢልም፣ አዲስ አበባ የት እንደተሰበሰበ እና ጊዜውን? አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በህዳር/2009 ዓ.ም የመለመላቸውን፣ ያደራጃቸውን አባሎች/አመራሮች ጠርቶ ተልዕኮ ሰጠ ቢልም፣ እነማን እንደሚባሉ፣ የት አካባቢ እንደጠራቸው፣ በምን ጥሪ እንዳደረገላቸው አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በተለያዩ ስልክ ቁጥሮች በመጠቀም ከውጭ 100 ሺ ብር በህዳር/2009 ተላከለት፣ በ50 ሺ ብር ጥይት ገዛ ቢልም፣ አመራር/አባላት የተባሉት እነማን እንደሆኑ፣ የተላከለትን ገንዘብ በምን አይነት ሁኔታ እንዲደርስ እንዳደረገ፣ ከየት አገርና በምን አይነት መንገድ እንደተላከለት፣  ገንዘቡን ለማን ሰሜን ሸዋ ውስጥ እንደሰጡ፣ ታጣቂዎቼ እነማን እንደሆኑ፣ ገንዘብና ስንቅ የሰጠው ማን እንደሆነ አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በታህሳስ/2009 ዓ.ም ከአዲስ አበባ የተመለመሉትን 6 ሰዎች በገዛኸኝ በኩል ላከ ቢልም፣ የተላኩት እነማን እንደሆኑ፣ የሄዱበት ቦታ ሰሜን ሸዋ የት እንደሆነ፣ በምን እንደላካቸው፣ ገዛኸኝ የተባለውን ሙሉ መጠሪያው አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በጥር/2009 ዓ.ም ውጭ ካሉ አመራሮች ስለአደረጃጀት መመሪያ፣ መተዳደሪያ ደንብ እና አመጽ ጽሁፍ ተልኮለት በህቡ አወያይቷል ቢልም፣ ከየት አገር እንደተላኩለት፣ አመራሮቹ ማን እንደሚባሉ፣ በምን አይነት መልኩ እንደተላከለት፣ የት እንዳወያየ፣ ማንን እንዳወያየ? አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በታህሳስ/2009 ዓ.ም ለመሳሪያ መንዣና ትጥቅ ብር 80ሺ ብር ተልኮለት ከስልጠና ለተመለሱት አስታጠቀ ቢልም፣ እነማን እንዳስታጠቀ፣ ገንዘብ እንደሚያስፈልግ የገለጸው ለማን እንደሆነ፣ ከየት አገር ገንዘብ እንደተላከለት፣ በምን አይነት መንገድ ግንኙነት እንዳደረገ፣ ገንዘቡ በምን አይነት መንገድ እንደተላከለት፣ ጥይት የትና መቼ እንደገዛ? አይገልጽም፤

ዐቃቤ ሕግ በክስ ማስረጃነት አይይዞ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ላይ ተከሳሽ በመጋቢት/2009 ዓ.ም ውጭ አገር ሄዶ የሽብር ተግባር እንዲመራ ተልዕኮ ተሰጥቶት ኬንያ ሊሄድ ሞያሌ ላይ ተያዘ ቢልም፣ ተልዕኮ ማንና እንዴት እንደተሰጠው አይገልጽም፤ 

ዐቃቤ ሕግ የሰነድ ማስረጃ አድርጎ ባቀረበው ሪፖርት ላይ ተከሳሽ ሙሉቀን ተስፋው እና ሸንቁጥ አየለ ከተባሉ የአርበኞች ግንቦት ሰባት አመራሮች ጋር ግንኙነት ፈጥሯል ያለ ቢሆንም መቼ፣ በምን አይነት መንገድ እና ለምን አላማ እንደተገናኘ አያስረዳም፡፡ 

ስለሆነም ይህ ሪፖርት ክሱን አስረጅ ሊሆን አይችልም፡፡ ከእነዚህ ግለሰቦች ጋር አለመገናኘቱ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ አቶ ሙሉቀን ተስፋው እና አቶ ሸንቁጥ አየለ የተባሉት ግለሰቦች የአርበኞች ግንቦት ሰባት የተባለው ድርጅት አባል ካለመሆናቸውም ባሻገር የዚህን ድርጅት አመለካከት የማያራምዱ እና በአብዛኛው “የአምሓራ ብሔርተኝነት” አራማጆች መሆናቸውን በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ በራሳቸው ገጾች ላይ የሚገልጹት አቋም(በተለጠይም አቶ ሙሉቀን ተስፋው “የጥፋት ዘመን” እና “አገር አልባ ባላ’ገር” የሚለውን አሳትመው በገበያ ላይ በመሸጥ የሚገኘውን የመጽሐፍ ስራቸውን ሊመለከተው ይችላል) መሆኑን መገንዘብ መቻሉ፣ የደህንነት ተቋሙ ማስረጃዎቹን ሰበሰብኩ ከማለት ባለፈ ስራውን ባግባቡ እንዳልሰራ ፍንትው አድርጎ  ለፍ/ቤቱም የሚያስረዳ ነው፡፡

በደህንነት ሪፖርቱ ላይ ተከሳሽ ቅንነት፣ አምባሰል፣ ራስ ዳሽን፣ ሀብታሙ፣ አለምፀሀይ፣ ታምርነሽ እና ከሌሎች የአርበኞች ግንቦት ሰባት አባላት እና አመራሮች ጋር ግንኙነት ፈጥሯል ያለ ቢሆንም በመጀመሪያ ደረጃ እነዚህ ግለሰቦች በእርግጥ በህይወት ያሉ ግለሰቦች ናቸው ወይ? ካሉስ የት ነው ያሉት? መቼስ ነው ግንኙነት የፈጠሩት? ግባቸውስ ምንድን ነው? የሚለው ባልታወቀበት ሁኔታ በደህንነት ሪፖርት ላይ ስለተጻፈ ብቻ ማስረጃ ሆኖ ሊቀርብ አይገባም፡፡

ዐቃቤ ሕግ ያቀረበው የደህንነት ሪፖርት ማስረጃ እርስ በእርሱ የሚጋጭ ስለመሆኑ፤

ከሳሽ ዐቃቤ ሕግ በዋናነት ተከሳሽ የአርበኞች ግንቦት ሰባት አባል እና አመራር በመሆኑ የተለያዩ ተልዕኮዎችን ተቀብሏል በማለት ክስ ያቀረበ ቢሆንም የሰነድ ማስረጃው በማድረግ ባቀረበው የደህንነት ሪፖርት ገጽ 16 እና 17 ላይ አርበኞች ግንቦት ሰባት አማራን የሚፈልገው ጉልበቱን ብቻ እንጂ ከዛ ባለፈ ድርጅቱ ለአማራ ህዝብ እንደማይጠቅም ተከሳሽ ገልጿል በማለት ያስቀምጣል፡፡ ይህም፣ ተከሳሽ የአምሓራን ጉልበት እንጂ ጥቅም በዘላቂነት አያስጠብቅም የሚሉት የሽብር ድርጅት አባል እንዳልሆኑ እና ሊሆኑም እንደማይችል ከማረጋገጥ አልፎ አቃቤ ሕግ ያቀረብኩትን ክስ ያስረዳልኛል በማለት ያቀረበው ሪፖርት እርስ በእርሱ የሚጣረስ መሆኑን ያስገነዝባል፡፡

ስለሆነም ፍ/ቤቱ ዐቃቤ ሕግ በተከሳሽ ላይ ያቀረበው የሰነድ ማስረጃ ከላይ ባነሳነው ምክንያት እንደ ክሱ ያላስረዳ በመሆኑ የቀረበብንን ክስ ውድቅ በማድረግ መከላከል ሳያስፈልገን ከክሱ እንዲያሰናብተን ስንል በትህትና እናመለክታለን፡፡

የተከሳሽ ጠበቃ ሄኖክ አክሊሉ

EU renewed calls for the release Dr. Merera Gudina. 

Members of the European Parliament (MEPs) have renewed calls for the release of Ethiopia’s leading opposition figure, Dr. Merera Gudina.

The latest call was made in a parliamentary resolution dated Thursday 18 May, 2017.

Key among their demands, the MEPs called for the immediate release and dropping of all charges against Gudina – leader of the Oromo Federalist Congress (OFC), who has been in detention since December 1, 2016.

MEPs urge the Ethiopian government to refrain from “using anti-terrorism legislation to supress legitimate peaceful protest” and to lift restrictions on free expression and association.

He was arrested upon his return from a visit to the European Parliament on 9 November 2016, where he joined a panel with other opposition leaders.

He was initially accused of abusing the October 2016 state of emergency before terrorism charges were slapped on him in February this year. He has continually denied the charges. His lawyers also objected to the charge in his most recent court appearance.

‘‘Parliament further reiterates its call for a credible, transparent and independent investigation into the killings of hundreds of protesters in 2015 and into human rights abuses against members of the Oromo community and other ethnic groups perceived to be in opposition to the government.

‘‘MEPs urge the Ethiopian government to refrain from “using anti-terrorism legislation to supress legitimate peaceful protest” and to lift restrictions on free expression and association,’‘ a press release backing the call said.

More pressure after similar call by 14 US Senators

The call by the MEPs coincides with a similar a bipartisan resolution by fourteen United States Senators who have charged Addis Ababa to immediately release all political prisoners and to free the democratic space.

Both groups whiles admitting the key role – economically and security wise – that Ethiopia played in the Horn of Africa region, said it was unacceptable that the government continued to stifle dissent and arrest opponents.

We will probe ourselves – Addis Ababa’s response to independent probe

This is the second time the EU MPs are calling for an independent probe into protest deaths. Same as the United Nations (UN), whose rights chief, Zeid Ra’ad Al-Hussein was recently in Ethiopia upon the invitation of the government.

At the end of his visit, Zeid reiterated calls for an independent probe into the Amhara and Oromo protests. Addis has not commented on his latest request.

The country’s human rights commission released a report that put the number of deaths during the wave of protests at over 660. Human rights groups insist the figure exceeds that.

****

Source: africanews 

“በማያዳምጡ ተናጋሪዎች” እና “በማይናገሩ አድማጮች” መካከል መግባባት አይኖርም! 

ሕወሃት/ኢህአዴግ መስራችና ከፍተኛ አመራር አቦይ ስብሃት ነጋ ከአዲስ ዘመን ጋር ያደረጉት ቃለ-ምልልስከተለመደው ወጣ ያለና በገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ ላይ ጠንከር ያለ ትችት የሰነዘሩበት ነው። አቦይ ስብሃት ከሁሉም ባለስልጣናት በተለየ ሃሳባቸውን በነፃነት ሲገልፁ በተደጋጋሚ ይስተዋላል። አሁንም የገዛ ፓርቲያቸውን ልክ-ልኩን ነገሩት እኮ! መቼም እንደሳቸው የተሰማውን በነፃነት መናገር የማይሻ ሰው ይኖራል ብዬ አላስብም። ይሁን እንጂ፣ አሁን ባለው ሁኔታ ልክ እንደ እሳቸው በነፃነት ወይም በድፍረት ለመናገር የሚደፍር ሰው መኖሩን እጠራጠራለሁ። በእርግጥ “ከሁላችንም በተሻለ ኢህአዴግን ያለ ስጋት የመተቸት ዕድል ያለው እሳቸው ብቻ ናቸው” ብል ማጋነን አይሆንም።

ይህ ፅኁፍ አቦይ ስብሃት “ለእኔ ብሔራዊ መግባባት ያለ አይመስለኝም። አሁን ላይ ያለው ትምክህት፣ ጠባብነት እና አክራሪነት ነው” በማለት በሰጡት አስተያየት ዙሪያ የሚያጠነጥን ነው። በእርግጥ እሳቸው እንዳሉት በሀገራችን ብሔራዊ መግባባት የለም። ነገር ግን፣ ብሔራዊ መግባባት እንዳይኖር ያደረገው ዋና ምክንያት ምንድነው? አቦይ ስብሃት የጠቀሱዋቸው የትምክህት፣ ጠባብነት እና የአክራሪነት አመለካከቶችን ከብሔራዊ መግባባት አለመኖር ጋር ተያያዥነት አላቸው? እነዚህንና ሌሎች ተያያዥ ጥያቄዎችን እንደሚከተለው ለመዳሰስ እሞክራለሁ።

በመሰረቱ በአንድ ሀገር ብሔራዊ መግባባት ሊኖር የሚችለው በሀገራዊ ጉዳዮች ላይ የጋራ የሆነ አቋምና አመለካከት ሲኖር ነው። ለዚህ ደግሞ በተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ዘንድ በሀገራዊ ጉዳዮች ዙሪያ ግልፅና ነፃ የሆነ ውይይት በማድረግ የጋራ ግንዛቤ ሊፈጠር ይገባል። በመሆኑም፣ ብሔራዊ መግባባት እንዲኖር ዜጎች በተለያዩ ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት የሚያደርጉበት፤ ሃሳብ የሚለዋወጡበት፣ እምነትና አመለካከታቸውን የሚያንፀባርቁበት፣ ያሏቸውን ጠቃሚ ልምዶች፥ ዕሴቶችና ባህሎች የሚጋሩበት…ወዘተ፣ ከፖለቲካዊ ወገንተኝነት የፀዳ የጋራ የሆነ መድረክ ሊኖራቸው ይገባል።

ይህ ካልሆነ በሀገራዊ ጉዳዮች ዙሪያ የጋራ የሆነ ግንዛቤ በዜጎች ዘንድ መፍጠር አይቻልም። በሀገራዊ ጉዳዮች ላይ በቂ የሆነ ግንዛቤ የሌላቸው ዜጎች ብሔራዊ መግባባትን በሚያሳይ መልኩ የጋራ አቋምና አመለካከት እንዲያንፀባርቁ መጠበቅ “ላም ባልዋለበት…” የሚሉት ዓይነት ነው። ስለዚህ፣ በሀገራችን ብሔራዊ መግባባት ላለመኖሩ በዋና ምክንያትነት ሊጠቀስ የሚገባው ነገር ነፃና ገለልተኛ የሆነ የውይይት መድረክ አለመኖር ነው።

በተመሣሣይ፣ እንደ ትምክህት፥ ጠባብነትና አክራሪነት ያሉ ፅንፈኛ አመለካከቶች በሀገሪቱ ውስጥ እንዲስፋፉ ያደረገው ነፃ የውይይት መድረክ አለመኖሩ ነው። በተለይ ባለፉት 25 ዓመታት፤ ስለ ብሔራዊ አንድነትና የቀድሞ ታሪክ የሚናገሩትን ወገኖች “ትምክህተኞች”፣ የብሔርተኝነትና እኩልነት ጥያቄ የሚያነሱትን ወገኖች ደግሞ “ጠባቦች”፣ እንዲሁም ስለ ሃይማኖትና እምነት ነፃነት የሚጠይቁትን “አክራሪዎች” ብሎ በጅምላ በመፈረጅ ያላቸውን የተለየ ሃሳብና አመለካከት በነፃነት እንዳያንፀባርቁ ተደርገዋል።

ነገር ግን፣ ሃሳብና አመለካከታቸውን በነፃነት የሚያንፀባርቁበት የጋራ መድረክ አለመኖሩ ወይም መነፈጋቸው ይበልጥ ፅንፈኛ እየሆኑ እንዲሄዱና ይህንንም ባገኙት አጋጣሚ ሁሉ በማህብረሰቡ ውስጥ ለማስረፅ ጥረት እንዲያደርጉ አድርጓቸዋል። ከዚህ በተጨማሪ፣ በውይይት ያልዳበረና በምክንያታዊ ዕውቀት ላይ ያልተመረኮዘ ግንዛቤ የሌለው ማህብረሰብ ለፅንፈኛ አመለካከቶች ተጋላጭ ቢሆን ሊገርመን አይገባም። ስለዚህ፣ ከብሔራዊ መግባባት በተጨማሪ፣ ለትምክህት፥ ጠባብነትና አክራሪነት አመለካከቶች በሀገሪቱ እንዲስፋፉ በዋና ምክንያትነት ሊጠቀስ የሚገባው ነገር በድጋሜ ነፃና ገለልተኛ የሆነ የውይይት መድረክ አለመኖሩ ነው።

ከላይ በዝርዝር ለመጥቀስ እንደተሞከረው፣ ለብሔራዊ መግባባት መጥፋት እና ለትምክህት፥ ጠባብነትና አክራሪነት መፈጠር ዋና ምክንያቱ ነፃና ገለልተኛ የሆነ መድረክ አለመኖር ነው። ነፃና ገለልተኛ የሆነ የውይይት መድረክ እንዲኖር ደግሞ በቅድሚያ ሃሳብን በነፃነት የመግለፅ መብት ያለ ምንም መሸራረፍ ሊከበር ይገባል። ምክንያቱም፣ ስለ ራሱ ችግር በግልፅ ለመናገር የሚፈራ ሰው ስለ ሌሎች ሰዎች ችግር ለመስማት ፍላጎት አይኖረውም። ስለ ራሱ መብትና ነፃነት መከበር በግልፅ ለመናገር ዕድል የሌለው ዜጋ ስለ ሀገር አንድነትና ልማት እንዲናገር መጠበቅ “የራሷ እያረረባት የሰው ታማስላለች” የሚሉት ዓይነት ይሆናል።

በፅሁፉ መግቢያ ላይ የሕወሃት/ኢህአዴግ ከፍተኛ አመራር የሆኑት አቦይ ስብሃት ነጋ “ከሁላችንም በተሻለ ኢህአዴግን ያለ ስጋት የመተቸት ዕድል ያላቸው እሳቸው ብቻ ናቸው” ብዬ ነበር። ነገር ግን፣ እንደ ችግር ለጠቀሷቸው የብሔራዊ መግባባት አለመኖር ሆነ ለትምክህት፣ ጠባብነት እና አክራሪነት አመለካከቶች መስፋፋት ዋናው ምክንያት አብዛኞቻችን ልክ እንደ እሳቸው የመናገር ነፃነት ማጣታችን ነው። ስለዚህ ችግሮቹ ዘላቂ መፍትሄ የሚያገኙት እኛም እንደ እሳቸው ሃሳብና አመለካከታችንን በነፃነት መግለፅ ስንችል ነው፡፡ 

አቦይ ስብሃት ነጋ

እኔም ሆንኩ ሌሌሎች ልክ እንደ አቦይ ስብሃት የራሳችንን የፖለቲካ አቋምና አመለካከት፥ የወደፊት ተስፋና ስጋት በመንግስት ሚዲያዎች ላይ ያለ ፍርሃት የማንፀባረቅ ዕድል ሊኖረን ይገባል። ይሁን እንጂ፣ እንኳን እንደ እኔ ያለው ተራ ፀኃፊ ቀርቶ ሌሎች ከፍተኛ ባለስልጣናት ራሳቸው ከተለመደው የፓርቲ አቋም ትንሽ ወጣ ያለ ሃሳብና አስተያየት ለመስጠት ድፍረት/ነፃነት ያላቸው አይመስለኝም።

በአጠቃላይ፣ እርስ-በእርስ ለመነጋገር ሁላችንም እኩል የመናገር ነፃነት ሊኖረን ይገባል። እኩል ካልተነጋገርን አንግባባም፤ እኛ ካልተግባባን ብሔራዊ መግባባት አይኖርም። የተለያየ ቋንቋ፣ ባህል፣ ታሪክ፣ እምነት፣ ሃይማኖት፣…ወዘተ ያላቸው ብሔሮች፥ ብሔረሰቦችና ህዝቦች፣ የተለየ የፖለቲካ ልምድ፣ አቋምና አመለካከት ያላቸው የፖለቲካ ልሂቃን በነፃነት የሚነጋገሩበት የጋራ መድረክ በሌለበት እንዴት መግባባት ይቻላቸዋል?

ሃሳብን በነፃነት የመግለፅ መብት ባልተከበረበት ሀገር፤ “በማያዳምጡ ተናጋሪዎች” እና “በማይናገሩ አድማጮች” መካከል ሊኖር የሚችለው ብሔራዊ መግባባት ሳይሆን “ግራ-መጋባት” ነው። መደማመጥ በሌለበት መነጋገር ራስንና ሌሎችን ግራ-ከማጋባት የዘለለ ፋይዳ የለውም።

አቦይ ስብሃትን ጨምሮ ሁላችንም ብሔራዊ መግባባት እንጂ ግራ-መጋባትን የምንሻ አይመስለኝም። አሁን ላይ በግልፅ እንደሚስተዋለው ግን በሀገራችን ብሔራዊ መግባባት የለም። እርስ-በእርስ ተነጋግሮ ከመግባባት ይልቅ ሳይደማመጡና ሳይነጋገሩ በባዶ በሚጯጯሁ ሰዎች መካከል ምን ዓይነት መግባባት ሊኖር ይችላል?

አሁን በሀገራችን ያለው ሁኔታ ከግራ-መጋባት በስተቀር ለብሔራዊ-መግባባት ፍፁም አመቺ አይደለም። በሕገ-መንግስቱ መሠረት ዜጎች ሃሳብና አመለካከታቸውን ያለ ማንም ጣልቃ-ገብነት የሚገልፁበት ነፃና ገለልተኛ የሆነ መድረክ በመፍጠር፤ ብሔራዊ መግባባት እንዲሰፍን፣ ብሎም እንደ ትምክህት፥ ጠባብነትና አክራሪነት ያሉ ፅንፈኛ አመለካከቶች በሕብረተሰቡ ውስጥ እንዳይስፋፉ ለማድረግ ስር-ነቀል የሆነ ለውጥ ያስፈልጋል። ገዢው ፓርቲ ይህን ደረጃ ስር-ነቀል ለውጥ ለማምጣት ተግባራዊ እንቅስቃሴ ማድረግ እስካልጀመረ ድረስ በሀገራችን ላይ ከብሔራዊ መግባባት ይልቅ ግራ-መጋባት ጥላውን እንዳጠላ ይቀጥላል። ስለዚህ ጥያቄው “ብሔራዊ መግባባት ወይስ ግራ-መጋባት?” የሚል ነው።

**** 

ይህ ፅሁፍ በመጀመሪያ ለህትመት የበቃው “ብሔራዊ መግባባት ወይስ ግራ-መጋባት” በሚል ርዕስ Hornaffairs ላይ ነው፡፡ 

‹‹እየሠራን፥ እየተማርን፥ እየተማማርን ስለምንሠራ የፕሮጀክቶች መዘግየት ይታያል›› ሜቴክ

ዮሐንስ አንበርብር

  • ‹‹አሻጥሮች እየተፈጸሙብኝ ነው›› ሜቴክ
  • ‹‹ይህንን መስማት ያማል›› ስኳር ኮርፖሬሽን
  • ‹‹ሕዝቡም እምነት እያጣ ነው እኛም ወደ መሰልቸት ደርሰናል›› የፓርላማ አባል

የኢትየጵያ ብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ሜቴክ) የያዛቸው ግዙፍ የስርኳና የማዳበሪያ ፋብሪካዎች ግንባታ መጓተት ላለፉት ዓመታት ሲፈጥር የነበረው ውዝግብ አሁንም መፈታት ባለመቻሉ፣ የፕሮጀክቶቹ ባለቤቶች በሆኑት የመንግሥት ተቋማትና በሜቴክ መካከል ውዝግቡ በድጋሚ ባለፈው ሳምንትም ተደምጧል፡፡

የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግሥት ልማት ድርጅቶች ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ የሜቴክን የ2010 በጀት ዓመት ዕቅድና አንደኛ ሩብ ዓመት አፈጻጸም ረቡዕ ኅዳር 6 ቀን 2010 ዓ.ም. በገመገመበት ወቅት፣ ከዚህ ቀደም ሲያደርግ ከነበረው በተለየ መንገድ ሜቴክ የያዛቸው ፕሮጀክቶች ባለቤቶች የሆኑት የኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽንና የኢትዮጵያ ኬሚካል ኮርፖሬሽን ከፍተኛ አመራሮችንም በዚሁ ስብሰባ ላይ እንዲገኙ አድርጓል፡፡ የ2010 ዓ.ም. ዝርዝር የሥራ ዕቅዳቸውንና የሩብ ዓመት አፈጻጸማቸውን የሜቴክ ከፍተኛ አመራሮች ሪፖርት ቢያደርጉም፣ የዋነኞቹ የስኳር ፕሮጀክቶች አፈጻጸም የቋሚ ኮሚቴውን አባላት አላስደሰተም፡፡ በመሆኑም በርካታ ጥያቄዎችን በኮሚቴ ደረጃ አቅርበዋል፡፡

‹‹የአሞ ኩራዝ ቁጥር አንድ ፕሮጀክት በ2009 ዓ.ም. ጥር ወር እንደሚጠናቀቅ በተለያዩ ጊዜ ለኮሚቴውና ለሚዲያ በይፋ ቢገለጽም፣ በተጨባጭ ግን በተባለው ወቅት ሳይጠናቀቅ ቀርቷል፡፡ እንደዚሁም ለፕሮጀክቱ ባለቤት ለመንግሥት ልማት ድርጅቶች ሚኒስቴርና ለእኛ ቋሚ ኮሚቴ በሰኔ ወር 2009 ዓ.ም. በጻፋችሁት ደብዳቤ፣ የኦሞ ቁጥር አንድ ስኳር ፋብሪካ ፕሮጀክት ተከላ፣ የሙከራና የኮሚሽኒንግ ሥራ ተጠናቆ የምርት ሙከራ በስኬት ስለተጠናቀቀ ፋብሪካውን እንድትረከቡን እንጠይቃለን ብላችሁ ነበር፡፡ ይሁን እንጂ አሁንም ፕሮጀክቱ ሙሉ በሙሉ ተጠናቆ ወደ ምርት መግባት አልቻለም፡፡ ምንድነው ችግሩ? በዚህ ዓመትስ ይጠናቀቃል?›› የሚል ጥያቄ በቋሚ ኮሚቴው ቀርቧል፡፡

የበለስ አንድ ስኳር ፋብሪካ ግንባታም በ2009 ዓ.ም. እንዲጠናቀቅ በዕቅድ ቢያዝም ወደ መጠናቀቂያው እንኳን እንዳልደረሰ፣ በዚህም የተነሳ ለፋብሪካው ግብዓት የሚሆን በብዙ ሺሕ ሔክታር ላይ ያረፈ የሸንኮራ አገዳ አርጅቶ በበርካታ ሚሊዮኖች ብር ወጪ እንዲሆን መደረጉን በመግለጽ፣ በ2010 ዓ.ም. መጨረሻ እንደሚጠናቀቅ ማረጋገጫ ትሰጣላችሁ ወይ? የሚል ጥያቄም በኮሚቴው ተነስቷል፡፡ የያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካን በ2010 ዓ.ም. ለማጠናቀቅ በመንግሥት በተቀመጠው ዕቅድ መሠረት በየወሩ ከሦስት እስከ አራት በመቶ ለማከናወን በ2009 መጨረሻ አካባቢ ሜቴክ ቢስማማም፣ እስከ ጥቅምት ወር 2010 መጨረሻ ድረስ ፋብሪካው በ2009 ሰኔ ወር ከነበረበት 43.3 በመቶ ከፍ ማለት የቻለው 0.28 በመቶ ብቻ እንደሆነ ተገልጾ ይህንን ፕሮጀክት ወደፊት እንዲያብራሩ ጥያቄ ቀርቧል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ የሜቴክ የፋይናንስ አፈጻጸም ጤናማ ነው ወይ? በጥናት ላይ ተመሥርቶ ገበያ ተኮር የሆኑ ምርቶችን በጥራት አምርቶ ባለመቅረቡ ከፍተኛ የትራክተር ምርቶች ክምችትና ሌሎችም መኖራቸውን በማንሳት፣ ይህ ባለንበት ጤናማ የፋይናንስ ሥርዓት በሜቴክ ውስጥ ሊኖር ይችላል ወይ? የሚል ጥያቄም ቀርቧል፡፡

በተደጋጋሚ ጊዜ ከፕሮጀክቶቹ ባለቤቶች ጋር ሜቴክ እንደማይግባባና የችግሮች መነሻ ራሱ ሊሆን ይችላል ብሎ ወደ ውስጥ ከማየት ይልቅ፣ በሌሎች የውጭ ምክንያቶች አመራሩ የሚያሳስበው ለምን እንደሆነ ማብራሪያ እንዲሰጥበት ኮሚቴው ጠይቋል፡፡

ለጥያቄዎቹ ምላሽ መስጠት የጀመሩት የሜቴክ ምክትል ዋና ዳይሬክተር ብርጋዴር ጄኔራል ጥጋቡ ፈትለ ናቸው፡፡ የፕሮጀክቱን መዘግየት አምነው በሰጡት ጥቅል አስተያየት፣ ‹‹እየሠራን፣ እየተማርን፣ እየተማማርን ስለምንሠራ የፕሮጀክቶች መዘግየት ይታያል፤›› ብለዋል፡፡ በመሆኑም ሜቴክ ውስጣዊ የአቅም ችግር እንዳለበትና ይህንንም ለመፍታት በጥረት  ላይ መሆኑን ገልጸው፣ ነገር ግን ውጪያዊ ችግሮቹ የኮርፖሬሽኑን ጥረቶች የሚያሰናክሉ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡

ኦሞ ኩራዝ ቁጥር አንድ ፋብሪካ በአሁኑ ወቅት በቀን ስድስት ሺሕ ቶን ወይም የሙሉ አቅሙን አጋማሽ አገዳ የመፍጨትና ስኳር የማምረት የሚችል በመሆኑ፣ ስኳር ኮርፖሬሽን የዚህን ፋብሪካ ግማሽ አቅም እንዲረከብና ስኳር እየተመረተ ቀሪው የማጠናቀቅ ሥራ እንደሚከናወን ሜቴክ ጥያቄ አቅርቦ ውሳኔ እየተጠባበቀ መሆኑን፣ አሁንም ቢሆን እስከ ታኅሳስ ወር መጨረሻ ርክክብ ይካሄዳል ተብሎ እንደሚጠበቅ ብርጋዴር ጄኔራሉ ገልጸዋል፡፡

ይህ ፋብሪካ ግማሽ አቅሙን ቀደም ብሎ ወደ ሥራ ማስገባት የሚቻል ቢሆንም፣ ፋብሪካውን ለመሞከር ሸንኮራ አገዳ ስኳር ኮርፖሬሽን ተጠይቆ ከልክሎ እንደነበር፣ በኋላ ግን በመንግሥት ውሳኔ መፈቀዱን የጠቆሙት ብርጋዴር ጄኔራል ጥጋቡ፣ የተፈቀደውን ሸንኮራ አገዳ ሆነ ብለው ከድንጋይ ጋር ቀላቅለው በመላካቸው ሸንኮራ የሚፈጩ ማሽኖች መሰባበራቸውን ተናግረዋል፡፡ ‹‹የማሽኖቹን የመፍጨት ሥራ አስቁመን ቀሪውን የሸንኮራ አገዳ በጫኑ ተሽከርካሪዎች ላይ ፍተሻ ስናደርግ በአራቱ ላይ ድንጋዮች ተገኝተዋል፡፡ ይህንንም የስኳር ኮርፖሬሽን አምራች በተገኙበት ተማምነናል፡፡ ይህንን ወደ ሚዲያ መላክ ይቻላል፡፡ እኛ ግን በዚህ አናምንም፤›› ብለዋል፡፡ ሚዲያው ራሱ ሜቴክ ላይ የማጥላላት ዘመቻ እንደከፈተ የተናገሩት ብርጋዴር ጄኔራሉ፣ ‹‹ሜቴክ ላይ አሻጥር እየተፈጸመ ነው፤›› ብለዋል፡፡

ከዚህ ቀደም በሜቴክ ሥር ያለው ኢት ፓወር ኢንዱስትሪ የሚያመርታቸው ትራንስፎርመሮች ላይ ተመሳሳይ የማጥላላት ዘመቻ ተፈጽሞ እንደነበር፣ በኋላ ግን በኮሚቴ ሲጣራ ራሱ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል የተቃጠለ ትራንስፎርመር ከውጭ እያስገባ በሜቴክ ምርቶች ላይ እያሳበበ እንደነበር መረጋገጡን ጠቅሰው በማሳያነት አቅርበዋል፡፡ በኋላ ላይም በመንግሥት የተወሰነው ከውጭ የሚገዙ ትራንስፎርመሮች በሜቴክ ኢንዱስትሪ እንዲፈተሽ መደረጉን ጠቁመዋል፡፡

አሁንም ቢሆን ሆን ተብሎ ማሽነሪዎች እንዲበላሹ ማድረግ፣ መለዋወጫዎች በሜቴክ ተመርተው እያለ ወደ ውጭ ግዥ እንደሚኬድ፣ ለሜቴክ ክፍያ እንደማይለቀቅና ብሔራዊ ባንክም ለግል ድርጅቶች የውጭ ምንዛሪ እየፈቀደ ሜቴክ ግን ማግኘት አለመቻሉን ጠቅሰዋል፡፡ በመሆኑም በሜቴክ በኩል ኦሞ ኩራዝ ቀጥር አንድንና በለስ ቁጥር አንድን በ2010 ዓ.ም. ሰኔ ወር ድረስ ሙሉ በሙሉ ለማጠናቀቅ ዕቅድ ቢያዝም፣ በተለይ የውጭ ምንዛሪ ማግኘት አዳጋች እንደሆነና በለስ አንድን ለማስጀመር የኤሌክትሪክ ኃይል በወቅቱ ይቀርባል ተብሎ የሚታሰብ ባለመሆኑ በዕቅዱ መሠረት ማጠናቀቃቸውን እርግጠኛ መሆን እንደማይቻል ገልጸዋል፡፡

በያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካ የታየውን የመሬት መንሸራተት ለማስቆም የአቃፊ ግድግዳ መሰንጠቅንና የኩሊንግ ታወር መስመጥ ችግሮችን እልባት ለመስጠት፣ የባለሙያዎች ቡድን ከአማካሪው ኮሚቴና ከፕሮጀክቱ ባለቤት ከኢትዮጵያ ኬሚካል ኮርፖሬሽን ተውጣጥቶ በጋራ እየሠራ መሆኑን  ተናግረዋል፡፡ ይህ ፕሮጀክት ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ የሚጠይቅና በሚፈለገው ልክ ባለመገኘቱ፣ እንዲሁም ተጨማሪ ሥራዎች በመካተታቸው በዕቅዱ መሠረት ሊፈጽም አለመቻሉን አስረድተዋል፡፡ በአሁኑ ወቅተ በአካባቢው (በመቱ) ረብሻ በመከሰቱ የፕሮጀክቱ ግንባታ እንዲቆምና ፕሮጀክቱ ላይ ጉዳት እንዳይደርስ በመከላከያ በመታዘዙ፣ ሥራ ቆሞ የፕሮጀክት ሠራተኞች የፀጥታ ሥራ ላይ መሠማራታቸውንና ይህም ቀላል የማይባል መጓተት እንደሚያደርስ ጠቁመዋል፡፡

ገበያ ተኮር ምርቶችን ጥናት ላይ ተመሥርቶ ባለማምረቱ ክምችት ተፈጥሯል የሚባለው እውነት ቢሆንም፣ የተባለውን ያህል ግን የሚጋነን አለመሆኑን ጠቅሰው የትራክተር ምርት ክምችት ግን ሜቴክንም እንዳሳሰበው ተናግረዋል፡፡ ችግሩን ለመቅረፍ ያለወለድ በረጅም ጊዜ ብድር ለገበሬው ለመሸጥ ከክልሎች ጋር በመነጋገር ላይ ነን ብለዋል፡፡

የሜቴክ ፋይናንስ ጤናማ እንደሆነና ዓለም አቀፍ የፋይናንስ ኦዲትና ሪፖርት ሥርዓት መተግበሩን ገልጸው፣ በአሁኑ ወቅት የተቋሙ ሀብት የሚቆጠርና ግልጽ መሆኑን ገልጸዋል፡፡

ከያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካ ጋር ተያይዞ ከአካባቢው ማኅበረሰብ ጋር ቅሬታ የተፈጠረው የካሳ ክፍያ ላይ ችግር በመኖሩ እንደሆነ በማመን፣ ችግሩን ለመፍታት ጥረት እየተደረገ መሆኑን ገልጸዋል፡፡

የቋሚ ኮሚቴው ሰብሳቢ አቶ ገብረ እግዚአብሔር አርዓያ በተሰጠው ምላሽ  ሙሉ በሙሉ አለመደሰታቸውን፣ አሁንም አመራሩ ለፕሮጀክቶቹ መጓተት የውጭ ምክንያት እየደረደረ መሆኑ ተገቢ እንዳልሆነ ገልጸዋል፡፡ ‹‹በእኛ ላይ ዘመቻ ተከፍቷል የሚለው አነጋገር ጥሩ አይደለም፡፡ የሚዲያ ችግር ለእናንተ ብሎ የመጣ አይደለም፡፡ የፀጥታ ችግርም ወቅታዊና አገራዊ ችግር ሆኖ በሁሉም ላይ የመጣ እንጂ ሜቴክን ለይቶ አልመጣም፤›› በማለት አመራሩ ራሱን እንዲያይ በድጋሚ በማሳሰብ፣ የቋሚ ኮሚቴው አባላትና የፕሮጀክቶቹ ባለቤቶች አስተያየት እንዲሰጡ መድረኩን ክፍት አድርገዋል፡፡

የስኳርኮርፖሬሽን አስፈጻሚዎች አቶ ወዮ ሮባና አቶ አብርሃም ደምሴ በሜቴክ ለቀረቡ በስኳር ፋብሪካዎች ችግሮችና በአሻጥር ወቀሳዎች ላይ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ የዚህ አገር ጠላት ካልሆነ በስተቀር በሌላ አቅም በውጭ ብድር በሚገነባ ፋብሪካ ላይ ምን ዓይነት ሰብዕና ያለው የስኳር ኮርፖሬሽን ሠራተኛ ነው፣ ድንጋይ ቀላቅሎ ለማሽን የሚሰጥ በማለት ሐዘን በተቀላቀለበት ስሜት ጠይቀዋል፡፡ ‹‹አሻጥር ነው ተብሎ መገለጹ ሕመም ነው የፈጠረብን፡፡ እንዴት በዚህ ደረጃ ይገለጻል፤›› ያሉት ምክትል ሥራ አስፈጻሚው፣ ተነጋግረን የፈታነውን ነገር በዚህ መልኩ ከመግለጽ ጥርጣሬው ካለ መነጋገር ይሻል ነበር፤›› ብለዋል፡፡ ከአዲስ የሸንኮራ አገዳ እርሻ ላይ ሲጫን ድንጋይ መቀላቀሉ የሚታወቅ የኢንዱስትሪው ችግር መሆኑንና በየጊዜው በነባር ፋብሪካዎች ላይም እንደሚከሰት ተናግረዋል፡፡

ባለፈው ዓመት በወንጂ ተመሳሳይ ችግር ተከስቶ ማሽን መሰበሩን የገለጹት ኃላፊው፣ በሌላው ዓለምም ቢሆን እንደሚከሰት ነገር ግን የእነርሱ ፋብሪካ ባዕድ ነገሮችን እንደ ማግኔት ለይቶ የሚይዝ ቴክኖሎጂ በመኖሩ መከላከል እንደሚችሉ አውስተዋል፡፡ በኢትዮጵያ ስኳር ፋብሪካዎች የሸንኮራ አገዳ ወደ ማሽን በሚገባበት ወቅት ባዕድ ነገሮችን የሚለይ ተቆጣጣሪ ሠራተኛ ማሽኑ ጋ የመለየት ተግባር የሚፈጽም መሆኑንና አልፎ አልፎ ተቆጣጣሪ ሠራተኛውን አልፎ ጉዳት እንደሚከሰትም አስረድተዋል፡፡

‹‹እኔ ከጄኔራሎችና ከኮሎኔሎች የትግል ልምድና የሕይወት ተሞክሮ የተሻለ ነገር ነበር የምጠብቀው፤›› ብለዋል፡፡

ኦሞ ኩራዝ አንድ ፋብሪካ በግማሽ አቅሙ ተጠናቆ ከሆነ ከነገ ወዲያ መረከብ  እንደሚቻል የገለጹት እኚሁ ኃላፊ፣ እውነታው ግን ይህ ሳይሆን የስኳር ኮርፖሬሽን የውጭ አማካሪ ገምግሞ ያልተጠናቀቁ ሥራዎች በዝርዝር ተለይተው ለሜቴክ ሪፖርት መደረጉንም ተናግረዋል፡፡ የስኳር ፋሪካዎቹ ግንባታ መጓተት እየፈጠረ ያለው ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ አንድምታን በመገንዘብ፣ በግማሽ አቅም ስኳር ማምረት ለፕሮጀክቱ ባለቤት በጉጉት የሚጠበቅ ጉዳይ እንደሆነ አክለዋል፡፡ ፕሮጀክቱ ሙሉ ለሙሉ ተጠናቆና ሙከራ ተደርጎ ብቁ መሆኑ ሲረጋገጥ ርክክብ እንደሚካሄድ በግንባታ ውሉ ላይ ቢቀመጥም፣ ኦሞ ኩራዝ አንድ በግማሽ አቅሙ ማምረት የሚችል ከሆነ ከውሉ በተቃራኒ ለመረከብ ኮርፖሬሽኑ ዝግጁ መሆኑን አስታውቀዋል፡፡

ሌላው ምክትል ሥራ አስፈጻሚ በበኩላቸው በለስ አንድ ስኳር ፋብሪካ በዚህ ዓመት ወደ ሥራ ሊገባ የሚችለው በኤሌክትሪክ አቅርቦት ችግር ብቻ እንደሆነ መግለጹ ተገቢ አለመሆኑን ተናግረዋል፡፡ ምክንያቱን ሲያስረዱም በነባሮቹም ሆነ በአዲሶቹ ፋብሪካዎች የዲዝል ጄኔሬተር መቅረብ የፕሮጀክቱ አካል በመሆኑ፣ ኤሌክትሪክ እንደ ምክንያት ሊቀርብ አይገባም ብለዋል፡፡

የኬሚካል ኮርፖሬሽን የሥራ ኃላፊ የሆኑት አቶ ፈቃዱ አመንቴ በበኩላቸው፣ የያዩ ማዳበሪያ ፕሮጀክት እንዲዘገይ ካደረጉት ምክንያቶች አንዱ፣ አገራዊ የሆነው የውጭ ምንዛሪ ችግር እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡ የፀጥታ ችግሩ የካሳ ክፍያ ቅሬታ መሆኑንም አውስተዋል፡፡ በፕሮጀክቱ አካባቢ የሚኖሩ አርሶ አደሮች የመሬት ይዞታቸውን ሲለቁ ካሳ በሜቴክ  በኩል ቢከፈላቸውም፣ በይዞታ ይለማ ለነበረ የቡና ተክል ግን ካሳ ባለመከፈሉ የተፈጠረ ቅሬታ መቀስቀሱን ተናግረዋል፡፡ ከሜቴክ፣ ከአካባቢው የዞን አስተዳዳሪዎችና ከኬሚካል ኮርፖሬሽን ኮሚቴ ተዋቅሮ መፍትሔ ለመስጠት እየተሞከረ መሆኑን፣ የመቱ ዩኒቨርሲቲ በጥናት ላይ የተመሠረተ መፍትሔ እንዲያቀርብ ኃላፊነት ተሰጥቶት ሪፖርት ሊያቀርብ ቀጠሮ በተያዘበት ወቅት የፀጥታ ችግር መከሰቱንም አስረድተዋል፡፡

የያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካ መቼ እንደሚጠናቀቅ ሜቴክ እቅጩን መናገር አለመቻሉ የፕሮጀክቱን ባለቤት በእጅጉ ያሳሰበው መሆኑን የገለጹት እኚህ ኃላፊ፣ ፕሮጀክቱ በመዘግየቱ ኬሚካል ኮርፖሬሽን በአሁኑ ወቅት በየወሩ 70 ሚሊዮን ብር የባንክ ወለድ እየከፈለ እንደሚገኝ ገልጸዋል፡፡ ‹‹ከውጭ ስለሚገባው ማዳበሪያ እንተውና ፋብሪካው ቢጠናቀቅስ ኢኮኖሚ ካለ አዋጭ ይሆናል ወይ የሚለው ጉዳይ ሥጋታችን ነው፤›› ብለዋል፡፡ የቋሚ ኮሚቴው አባላትም በተስፋ መቁረጥ ትችት አዘል ጥያቄዎችን አንስተዋል፡፡

‹‹እየተማርን እየሠራን በመሄዳችን ፕሮጀክቶቹ ሊጓተቱ ችለዋል ተብሏል፡፡ እየተማሩ መሥራት ችግር የለውም፡፡ ነገር ግን መማር እስከ መቼ ነው? ገደብ የለውም ወይ?›› ሲሉ አንድ የኮሚቴው አባል ጠይቀዋል፡፡

ሌላ የኮሚቴው አባል በበኩላቸው ያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካ መዘግየቱ ብቻ ሳይሆን፣ ሜቴክ ከተቋቋመበት ዓላማ ውጪ ለፋብሪካው ጥሬ ሀብት የሆነውን የድንጋይ ከሰል እያመረተ በመሸጥ ላይ መሆኑ ከአካባቢው ኅብረተሰብ ጋር ቅራኔ ውስጥ እያስገባው መሆኑን ጠቅሰው፣ ‹‹ይህንን ሥራ ሜቴክ እንዲሠራ የተቋቋመበት ሕግ ይፈቅድለታል ወይ?›› ሲሉ ጠይቀዋል፡፡

ለቀረቡት ጥያቄዎች የሜቴክ ኃላፊ ምላሽ ሲሰጡ በያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካ የድንጋይ ከሰል በማምረት የሰው ኃይል ሥልጠና መካሄድ መጀመሩንና የተመረተው የድንጋይ ከሰል እንዳይበላሽ ደግሞ በጠቅላይ ሚነስትሩ አማካሪ አርከበ ዕቁባይ (ዶ/ር) ምክረ ሐሳብ ተመርቶ እንዲሸጥ እየተደረገ እንደሆነ ጠቁመው፣ ይቁም ከተባለም መቆም ይችላል ብለዋል፡፡

የተቀሩት የኮርፖሬሽኑ አመራሮች በበኩላቸው የአገላለጽ ችግር እንጂ ሜቴክ የውስጥ ችግርን ለማየት በውስጡ ፈቃደኝነት እንደሌለ ተደርጎ መወሰድ እንደማይገባው ገልጸው፣ በዚህ ዓመት ከፕሮጀክቱ ባለቤቶች ጋር ተግባብቶ የመሥራት ዕቅድ መያዙንም ተናግረዋል፡፡

የክፍያ ችግር ግን ሊፈታ እንደሚገባ፣ ምክንያቱም የፕሮጀክቶቹ ውል ከተፈጸመ በኋላ የማቴሪያሎች ዋጋ መናርና የዲዛይን ለውጦች መኖራቸውን አውስተዋል፡፡ ቋሚ ኮሚቴውም ሜቴክ የውስጡ ችግሩን መመልከት ላይ አተኩሮ ከፕሮጀክቱ ባለቤቶቹ ጋር ገንቢ ውይይት ላይ በማተኮር እንዲሠራ አጽንኦት ሰጥቷል፡፡  

****

ምንጭ፦ ሪፖርተር ጋዜጣ

ኢህአዴግን የጠለፈው “የአመራር ወጥመድ”

ከአስር ቀን በፊት አዲስ አድማስ ጋዜጣ በመንግስት አመታዊ ሪፖርቶች ዙሪያ ያቀረበውን ዘገባተመልክታችኋል? ነገሩ “ስህተትን መደባበቅና ማስመሰል መደበኛ የአሰራር ስልት ሆነ እንዴ?” ያስብላል። በእርግጥ ሁሉም ባለስልጣናት ያው እንደ እኔና እናንተ “ሰው” ናቸው። እንደ ማንኛውም ሰው ስህተት ሊሰሩ ይችላሉ። ችግሩ የእኛ ባለስልጣናት እንደ አምላክ ፍፁም መሆን ይቃጣቸዋል። በስህተት ላይ ስህተት እየሰሩ፤ “ተሳስታችኋል” ሲባሉ አይሰሙም፣ “ተሳስተናል” ብለው አያምኑም። እንዴ…ከደቂቅ እስከ አዋቂ የሚያውቀውን ነገር የእኛ ባለስልጣናት አያውቁትም፣ ቢያውቁትም እንኳን በግልፅ አይናገሩም። ይኼው በየግዜው ይሳሳታሉ፣ ሲነግሯቸው ስለማይሰሙ ስህተታቸውን መልሰው ይሳሳታሉ። በዘገባው መሰረት፤ የስኳር ኮርፖሬሽን፣ የብረታ-ብረት ከርፖሬሽን፣ የኤሌክትሪክ ኮርፖሬሽን፣ የከተማ ልማትና የቤቶች ሚኒስቴር እና የማዕድን ሚኒስቴር፣ በአመቱ ውስጥ ያስመዘገቡት ዝቅተኛ አፈፃፀም እንዳለ ሆኖ፣ በሪፖርታቸው ውስጥ ከፍተኛ የአስመሳይነት ችግር (Impostor syndrome) ይታያል።

በአጠቃላይ፣ ተዓማኒነት የሌለው የአፈፃፀም ሪፖርቶች፣ ከልክ ያለፈ የፖለቲካ ቁማር፣ ዕርስ-በዕርስ አለመተማመን፣ የክትትልና ባለቤትነት ስሜት ማጣት፣ የተለያዩ የአፈፃፀምና የሥነ-ምግባር ችግሮች ችላ የማለት እና የመሳሰሉት በአብዛኞች የመንግስት ባለስልጣናት ላይ ይስተዋላሉ። ነገሩ በጣም ስላሳሰበኝ፣ በመጀመሪያ “ባለስልጣናት ብቻ ለይቶ የሚያጠቃ ችግር ይኖር ይሆን?” ብዬ ራሴን ጠየቅኩ። በመቀጠል የተለያዩ የፍልስፍና፣ ሥነ-ልቦና እና የሥራ-አመራር ፅሁፎችን ማገላበጥ ጀመርኩ። በመጨረሻ የደረስኩበት እውነት ግን ለአብዛኞቻችን አስደንጋጭ፣ ለአንዳንዶቻችን ደግሞ የሚያስቆጭ ሊሆን ይችላል።

አዎ… አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናትን ብቻ ላይቶ የሚያጠቃ “የአመራር ወጥመድ” (Leadership Trap) የሚባል የሥነ-ልቦና ችግር አለ። ይህን ፅሁፍ አንብባችሁ ስትጨርሱ፣ ከላይ የተጠቀሱት ችግሮች በሙሉ የተፈጠሩት የተቋማቱ አመራሮች በአመራር ወጥመድ ተጠልፈው በመውደቃቸው እንደሆነ ትረዳላችሁ።

አንድ ደቡብ አፍሪካዊ የፖለቲካ ተንታኝ “Getting out of the Political Leadership Trap” በሚል ዕርስ የአፍሪካ ሀገራት በማህበራዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ዘርፎች ያሉባቸውን መሰረታዊ ችግሮች በመለየት ዘላቂ መፍትሄ መስጠት የሚያስችል ብቃት ያለው አመራር እንደሚያስፈልጋቸው ይገልፃል። ምክንያቱም፣ በበለፀጉ ሀገራት ሕብረተሰብ ውስጥ የዳበረ የዕውቀትና ልምድ ክምችት ከመኖሩ በተጨማሪ፣ የላቀ የአመራር ብቃት የሌላቸውን የፖለቲካ መሪዎች በቀላሉ ለማስወገድ የሚያስችል ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት መኖሩን ይጠቅሳል። ነገር ግን፣ አንደ ኢትዮጲያ ያሉ አብዛኞቹ የአፍሪካ ሀገራት፣ መሪዎቻቸው በአመራር ወጥመድ ውስጥ መውደቃቸውን ለማወቅ እንኳን ዕድሉ የላቸውም።

ግን ይህ የአመራር ወጥመድ (Leadership Trap) መቼና እንዴት ነው የሚጀምረው? በጉዳዩ ዙሪያ ጥናት ያደረጉ የሥራ-አመራር እና የሥነ-ልቦና ምሁራን እንደሚሉት የአመራር ወጥመድ ችግር መነሻው “ለምን መምራት ፈልግኩ?” (Why do I want to lead?) ከሚለው ጥያቄ ነው።

አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት ወደ አመራርነት የመጡበትን ምክንያት ሲጠየቁ ከራሳቸው ውስጣዊ ፍላጎት ይልቅ “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል የብዙሃንን ጥቅምና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ እንደሆነ ሲገልፁ መስማት የተለመደ ነው። ነገር ግን፣ ይህ እሳቤ በምክንያታዊ ግንዛቤ ላይ የተመሰረተ አይደለም። በመሰረቱ፣ ምክንያታዊነት የሚጀምረው ከውስጣዊ ማሰላሰል (introspection) ነው። “ለምን መምራት ፈልግኩ?” የመሳሰሉ ጥያቄዎች ደግሞ በራስ፥ በውስጣዊ ማሰላሰል የሚመለሱ ናቸው። ሆኖም ግን፣ አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት “ለምን ወደ ፖለቲካ/አመራርነት እንደመጡ” ሲጠየቁ “ሕዝብን ለማገልገል” የሚል በውጫዊ ማሰላሰል (extrospection) ላይ የተመሰረተ ምላሽ ይሰጣሉ።

አሜሪካዊ ፈላስፋ “Ayn Rand” አገላለፅ፣ ማንኛውም ሰው በእውን ስላለበት ሁኔታ ለምንና እንዴት የሚሉትን ጥያቄዎች ራሱን-በራሱ ጠይቆ ምክንያታዊ የሆነ ግንዛቤ ማዳበር ከተሳነው፣ ስላለበት ሁኔታ፣ የተግባራዊ እንቅስቃሴውን ምክንያትና ውጤት በሚገባ ማወቅ እንደማይችል ትገልፃለች። በዚህ ረገድ “Philosophical Detection” በሚለው ፅሁፏ እንዲህ ትላለች፡-

“… Without a ruthlessly honest commitment to introspection—to the conceptual identification of your inner states – you will not discover what you feel, what arouses the feeling, and whether your feeling is an appropriate response to the facts of reality, or a vicious illusion produced by years of self-deception.

The men who scorn or dread introspection take their inner states for granted, as an irreducible and irresistible primary, and let their emotions determine their actions. This means that they choose to act without knowing the context (reality), the causes (motives), and the consequences (goals) of their actions.”

ብዙውን ግዜ የሀገራችን ባለስልጣናት “ለምን ወደ ፖለቲካ እንደገቡ?” ወይም “ለምን ባለስልጣን እንደሆኑ?” ሲጠየቁ ከሚሰጧቸው ምላሾች ውስጥ “ሕዝብን ለማገልገል” የምትለዋ ሐረግ አትጠፋም። “ባለስልጣን የሆንኩት በግሌ ስልጣን የመያዝ ከፍተኛ ፍላጎት ስላለኝ ነው!” የሚለው ምላሽ ግን አልተለመደም። ነገር ግን፣ ባለስልጣናቱ ስለ “ስልጣን” (Authority) የተሳሳተ ግንዛቤ ስላላቸው ነው እንጂ ለጥያቄው ትክክለኛ ምላሽ መሆን የነበረበት ሁለተኛው ነው። እንደ ፕሮፌሰር “Bill George” ያሉ የዘርፉ ምሁራን፣ የመጀመሪያው ዓይነት አመለካከት ያላቸው ከፍተኛ አመራሮች/ባለስልጣናት “በአመራር ወጥመድ” ውስጥ የመውደቅ ዕድላቸው ከፍተኛ እንደሆነ ይገልፃሉ።

በመጀመሪያ ደረጃ እያንዳንዱ ባለስልጣን ወደ አመራርነት ሲመጣ ከራሱ ጋር በማሰላሰል “ለምን ስልጣን ፈለግኩ?” ወይም “ለምን ባለስልጣን ሆንኩ?” እና የመሳሰሉ ጥያቄዎችን መመለስ አለበት። በዚህ መልኩ ስለ ስልጣንና ነፃነት ግልፅ የሆነ ግንዛቤ ሊኖረው ይገባል። በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ግልፅ የሆነ ግንዛቤ ያለ አይመስለኝም። “ስልጣን ነፃነት፣ ነፃነት ስልጣን ነው” በሚለው ፅሁፌ በዝርዝር ለማሳየት እንደሞከርኩት፣ ስልጣን ከኃላፊነት (responsibility) በተጨማሪ በውስጡ በራስ የመወሰን ወይም የምርጫ ነፃነትን (freedom of choice) ያካትታል። ነፃነት የመብትና ግዴታ ጥምርታ ነው። ስልጣን ደግሞ የመወሰን ነፃነት እና ኃላፊነት ጥምርታ ነው። በተፈጥሮ የእያንዳንዳችን መብት የሌሎች ሰዎች ነፃነትን ከማክብር ግዴታ ጋር ተጣምሮ እንደተሰጠን ሁሉ፣ ለእያንዳንዱ ባለስልጣን የሚሰጠው የመወሰን ነፃነት የሌሎች ሰዎችን ተጠቃሚነት ከማረጋገጥ ኃላፊነት/ግዴታ ጋር የተጣመረ ነው። በዚህ መሰረት፣ “ለምን ባለስልጣን ሆንኩ?” ለሚለው ጥያቄ ትክክለኛ ምላሽ የሚሆነው “በራሴ የመወሰን ነፃነት እንዲኖረኝ ስለምፈልግ” የሚለው ነው። ምክንያቱም፣ ሁሉም ባለስልጣናት ወደ አመራርነት የመጡት ለራሳቸው ውስጣዊ ፍላጎትና እርካታ ብለው እንጂ ለሌሎች ሰዎች ፍላጎትና ተጠቃሚነት ብለው አይደለም።

በዚህ መሰረት፣ የዜጎችን ዴሞክራሲያዊ መብትና ተጠቃሚነት ማረጋገጥ ለአንድ ባለስልጣን ግዴታ ነው። ይህም በስልጣን ውስጥ በራሱ እንዲወስን ለተሰጠው ነፃነት የተጣለበት ግዴታ እንጂ በራሱ ፍላጎትና ምርጫ የወሰደው ኃላፊነት አይደለም። በመሆኑም፣ እያንዳንዱ ባለስልጣን ወደ አመራርነት የመጣው የራሱን ውስጣዊ ፍላጎት ለማርካት ነው። የዜጎችን መብትና ተጠቃሚነት የማረጋገጥ ኃላፊነቱ ደግሞ ግዴታው ነው። ስለዚህ፣ እያንዳንዱ ባለስልጣን “ለምን ባለስልጣን ሆንኩ?” የሚለውን ጥያቄ በውስጡ ማሰላሰል ከቻለ፣ “በራሱ ለመወሰን” ያለው ፍላጎትና ጉጉት “ሕዝብን ለማገልገል” ከሚለው የላቀ እንደሆነ ይረዳል። በአጠቃላይ፣ እያንዳንዱ ባለስልጣን ወደ አመራርነት የመጣው የራሱን ውስጣዊ ፍላጎት ለማርካት ስለሆነ “ባለስልጣን የሆንኩት ስልጣን የመያዝ ከፍተኛ ውስጣዊ ፍላጎት ስለነበረኝ ነው!” የሚል እሳቤ ሊኖረው ይገባል። ነገር ግን፣ በተለምዶ “ሕዝብን ለማገልገል” የሚለው እሳቤ፣ እንደ “Ayn Rand” አገላለፅ፣ በረጅም አመታት ውስጥ የተገነባ ውል-አልባ ራስን-በራስ የማታለል (a vicious illusion produced by years of self-deception) ውጤት  ነው።

Jungian Type inventory” በተባለው የሰዎች ሥነ-ልቦና መለያ ዘዴን በመጠቀም፤ በውስጣዊ ማሰላሰል (introspection) ላይ የተመሰረተ አመለካከት ያላቸው ግለሰቦች “Introverts” የሚባሉ ሲሆን፣ በውጫዊ ማሰላሰል (extrospection) ላይ የተመሰረተ አመለካከት ያላቸው ደግሞ “Extroverts” ይባላሉ። በዚህ መሰረት፣ “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል እሳቤ ላይ የተመሰረተ አመለካከት ያላቸው አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት የ“Extroverts” የሚባለው ሥነ-ልቦና እንዳላቸው መገንዘብ ይቻላል። የዚህ ዓይንት ሥነ-ልቦና ያላቸው አመራሮች የሥራቸውን ውጤታማነት የሚመዝኑት በራሳቸው ውስጣዊ እርካታ (Internal Satisfaction) ሳይሆን በሌሎች ሰዎች ዘንድ በፈጠሩት ደስታ (External Gratification) ነው።

ፕሮፌሰር “Bill George” – “Why Leaders Lose Their Way” በሚለው ፅሁፋቸው እንደገለፁት እንደ አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት የ“Extroverts” ሥነ-ልቦና ያላቸው አመራሮች እንዴት በአመራር ወጥመድ (Leadership Trap) ውስጥ እንደሚወድቁ እንደሚከተለው ይገልፃሉ፡-

“When leaders focus on external gratification instead of inner satisfaction, they lose their grounding. Often they reject the honest critic who speaks truth to power. Instead, they surround themselves with sycophants who tell them what they want to hear. Over time, they are unable to engage in honest dialogue; others learn not to confront them with reality.”

የፖለቲካ ስልጣን በብዙሃን ሕይወት ላይ ስር-ነቀል የሆነ ለውጥ ለማምጣት ያስችላል። ይሁን እንጂ፣ የፖለቲካ ሥራና ስርዓቱን በበላይነት የሚመሩት ባለስልጣናት አሳታፊ የሆነ አሰራር (participative approach) ሊኖራቸው የግድ ነው። ነገር ግን፣ “በስልጣን ውስጥ ያለውን በራስ የመወሰን ነፃነት” ፈልገው ወደ ፖለቲካ የገቡና “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል ወደ ፖለቲካ የገቡ አሰራራቸው የተለያየ ነው። የመወሰን ነፃነት የሚፈልጉት ”Introverts” በቅድሚያ ነገሮችን በጥልቀት አጢነው ውሳኔ የመስጠት ባህሪ ስላላቸው አሳታፊ የውሳኔ አሰጣጥ የመተግበር እድላቸው ከፍተኛ ነው። በተቃራኒው የ“Extraverts” ሥነ-ልቦና ያላቸው ደግሞ ውሳኔ ከሰጡ በኋላ ማሰብ የሚመርጡ አመራሮች ናቸው።

ከላይ ለመግለፅ እንደተሞከረው፣ “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል አመለካከት ያላቸው አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት የ“Extraverts” ሥነ-ልቦና ያላቸው እንደመሆኑ አሳታፊ የውሳኔ አሰጣጥን ተግባራዊ የማድረግ ዕድላቸው ዝቅተኛ ሊሆን እንደሚችል መገመት ይቻላል። አሳታፊ የሆነ የውሳኔ አሰጣጥ በሌለበት ሁኔታ በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ተቀባይነት የሌላቸው ውሳኔዎች ይወሰናሉ። አሳታፊ ያልሆኑ ውሳኔዎች የሚፈፀሙ ስህተቶች ባለስልጣናቱን ለትችትና ነቀፌታ ያጋልጣቸዋል። ከራሳቸው ይልቅ ሌሎች ሰዎችን በማስደሰት (External Gratification) ላይ ስለሚያተኩሩ፣ እነዚህ ባለስልጣናት ለትችትና ነቀፌታ በሥራቸው ደስተኛ እንዳይሆኑ ያደርጋቸዋል። በመሆኑም፣ በቀጣይ ስህተት-አልባ የሆነ ሥራ ለመስራት (perfectionism) ጥረት ያደርጋሉ። ነገር ግን፣ ከታች ባለው ጥቅስ ውስጥ በግልፅ እንደተጠቀሰው፣ ስህተት-አልባ የሆነ ሥራ ለመስራት የሚደርጉት ጥረት ድክመቶቻቸውን እንኳን ተለይተው እንዳያውቁ ያደርጋቸዋል።

በእርግጥ የሁለቱም ዓላማ በህዝቡ ውስጥ የተሻለ ለውጥና መሻሻል ለማምጣት ነው። ነገር ግን፣ በስልጣን ውስጥ ያለውን በራስ የመወሰን ነፃነት ፈልጎ ወደ ፖለቲካ የገባ ባለስልጣን፤ ሥራውን የሚሰራው በራሱ ውሳጣዊ ፍላጎት ሲሆን ውሳኔዎቹም በራሱ ምርጫና አመለካከት ላይ የተመሰረቱ ናቸው። “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል ወደ ፖለቲካ የገባ ባለስልጣን፤ ሥራውን የሚሰራው ሌሎችን ለማገልገል ሲሆን ውሳኔዎቹም በሌሎች ሰዎች ምርጫና አመለካከት ላይ የተመሰረቱ ናቸው።

የመጀመሪያዎቹ ባለስልጣናት በሥራቸው የሚያገኙት እርካታ ውስጣዊ (Internal Satisfaction) ስለሆነ፣ የተሳሳተ ውሳኔ ከወሰኑ ወይም ዝቅተኛ የሆነ አፈፃፀም ካስመዘገቡ፣ ስህተታቸው በብዙሃኑ ሕብረተሰብ ዘንድ ቢታወቅም-ባይታወቅም በሥራቸው እርካታ አያገኙም። “ሕዝብን ለማገልገል” የሚሉት ባለስልጣናት ግን በሥራቸው የሚያገኙት እርካታ ውጫዊ (External Gratification) ስለሆነ፣ የተሳሳተ ውሳኔ ከወሰኑ ወይም ዝቅተኛ የሆነ አፈፃፀም ካስመዘገቡ፣ ብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል እውነቱን እስካላወቀ ድረስ በሥራቸው ይረካሉ። በዚህም የተሳሳቱ ውሳኔዎችን ትክክል እንደሆኑ ወይም የጎላ ተፅዕኖ እንደሌላቸው አድርጎ በማቅረብ፣ ለምሳሌ ዝቅተኛ አፈፃፀምን በሪፖርት ላይ የተሻለ አስመስሎ ለማቅረብ ጥረት ያደርጋሉ፡፡ ይህ “ለአስመሳይነት ችግር” “Impostor syndrome” ይባላል። ፕሮፌሰር “Bill George”፣ ለዚህ ዓይነት የአመራር ሥነ-ልቦና ችግር የተጋለጡ ባለስልጣናት ብቃትና ክህሎት እንዳላቸው ለማሳየት በሚያደርጉት ጥረት ተደጋጋሚ ስህተቶችን እንደሚሰሩ፣ ስህተትን በሌላ ስህተት ለማስተካከል እንደሚጥሩ፣ በዚህም ለከፍተኛ ውድቀት እንደሚዳርጉ ይገልፃሉ።

“…..To prove they aren’t impostors, they drive so hard for perfection that they are incapable of acknowledging their failures. When confronted by them, they convince themselves and others that these problems are neither their fault nor their responsibility. Or they look for scapegoats to blame for their problems. Using their power, charisma, and communications skills, they force people to accept these distortions, causing entire organizations to lose touch with reality. …At this stage leaders are vulnerable to making big mistakes, such as violating the law or putting their organizations’ existence at risk. Their distortions convince them they are doing nothing wrong, or they rationalize that their deviations are acceptable to achieve a greater good.”

በመጨረሻም የተወሰኑ የመፍትሄ ሃሳቦችን ለመጠቆም እሞክራለሁ። በእርግጥ ከላይ የችግሩን መሰረታዊ መንስዔ በግልፅ መለየት ስለቻልን መፍትሄው መጠቆም ከባድ አይሆንም። አንድ ባለስልጣን በውጥመድ ውስጥ ለመውደቁ ዋናው ምክንያት ልክ ወደ አመራርነት እንደመጣ፤ “ለምን ባለስልጣን ሆንኩ?” ብሎ ራሱን መጠየቅ ባለመቻሉ እንደሆነ በዝርዝር ተመልክተናል። በተመሣሣይ፣ መፍትሄው ጥያቄውን በድጋሜ ማሰላሰል ነው። በመሰረቱ እያንዳንዱ ባለስልጣን ወደ አመራርነት የመጣው በውስጡ ያለውን በራስ የመወሰን ነፃነት ለመቀዳጀት ፈልጎ እንጂ ኃላፊነትን – “ሕዝብን ለማገልገል” ፈልጎ አይደለም።

ሁሉም ባለስልጣናት ወደ አመራርነት የመጡት ለራሳቸው ውስጣዊ ፍላጎትና እርካታ ብለው እንጂ “ሕዝብን ለማገልገል” ብለው እንዳልሆነ በውስጣቸው አምነው መቀበልና ይህንንም በይፋ ለመናገር መድፈር እንዳለባቸው በችግሩ ላይ ጥናት ያደረጉ ምሁራንይገልፃሉ። በዚህም በሌሎች ሰዎች ዘንድ እውቅና እና ተቀባይነት ለማግኘት ሳይሆን ለራሳቸው ህሊና እና ውስጣዊ እርካታ (Internal Satisfaction) ሲሉ መስራት ይጀምራሉ። ይህ ሲሆን፣ አሁን በውስጣቸው ያለው የዝነኝነት ስሜት ወደ ሕዝብ አገልጋይነት ይቀየራል። ፕሮፌሰር “Bill George”፣ ባለስልጣናቱን ከራሳቸው ሕሊና እና ከሕዝብ ጋር የሚታረቁበትን የመፍትሄ ሃሳብ “Values-centered Leadership” በማለት እንዲህ ይገልፁታል።

“…Leaders who move up have greater freedom to control their destinies, but also experience increased pressure and seduction. …[They] can avoid these pitfalls by devoting themselves to personal development that cultivates their inner compass. This requires reframing their leadership from being heroes to being servants of the people they lead. This process requires thought and introspection because many people get into leadership roles in response to their ego needs. It enables them to transition from seeking external gratification to finding internal satisfaction by making meaningful contributions through their leadership.”

ማጠቃለያ

ለሁሉም የመንግስት ባለስልጣናት፣ በተለይ ለገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ ከፍተኛ አመራሮች፣ አብዛኞቹ የድርጅቱ አመራሮች “በአመራር ወጥመድ” (Leadership Trap) ውስጥ ወድቀዋል። በእርግጥ በአመራር ወጥመድ ውስጥ ተጠልፈው የወደቁ አመራሮች ያለባቸው መሰረታዊ ችግር ከማህብረሰቡ የሚሰጣቸውን ትችትና አስተያየት ለመቀበል ዝግጁ አለመሆን ነው። በተመሣሣይ፣ በዚህ ፅሁፍ የቀረበላቸውን ሃሳብና አስተያየት ተቀብለው ራሳቸውንና አሰራራቸውን ለመፈተሽ ፍቃደኛ ባይሆኑ አይገርመኝም። ይሁን እንጂ፣ የተወሰኑ ቅንና ራሳቸውን ለመፈተሽ ዝግጁ የሆኑ አመራሮች ይጠፋሉ ብዬ አላስብም።

በመሆኑም፣ ይህን ፅሁፍ ለማንበብ እድሉ የገጠማችሁ አመራሮች፤ አንደኛ፡- የምትመሩትን መስሪያ ቤት የሥራ የአፈፃፀምና የሪፖርት አቀራረብ በጥሞና በማጤን ራሳችሁንና አመራራችሁን እንድትፈትሹ፣ ሁለተኛ፡- ሌሎችም ከፍተኛ አመራሮች በተመሣሣይ ራሳቸውን እንዲፈትሹ ግፊት እንድታደርጉ እለምናችኋለሁ። ይህ ሳይሆን ቢቀር ግን፣ እንደ መንግስትና ሀገር አወዳደቃችን የከፋ እንደሚሆን ጥርጥር የለኝም። ከዚህ በመቀጠል ችግሩን ለመዳሰስ የሚደረገው ጥረት ከዬትና እንዴት መጀመር እንዳለበት ለመጠቆም እወዳለሁ።

በአመራር ወጥመድ ውስጥ የወደቁ አመራሮችን በአፈፃፀም ሪፖርታቸው ውስጥ ካለው የአስመሳይነት ችግር እና በሥራቸው ከሚያሳዩዋቸው አፍራሽ ባህሪያት አንፃር በቀላሉ መለየት ይቻላል። ለምሳሌ በቅርቡ በመንግስት ኮሚዩኒኬሽን ጉዳዮች ፅ/ቤት በኩል ተዘጋጅቶ የቀረበው የመንግስት አመታዊ ሪፖርትን እንደ መነሻ መውሰድ ይቻላል። በዚህ መሰረት፤ በስኳር ኮርፖሬሽን ሪፖርት (ገፅ 116)፣ የብረታ-ብረት ከርፖሬሽን ሪፖርት (ገፅ 112)፣ የኤሌክትሪክ ኮርፖሬሽን ሪፖርት (ገፅ 224-226)፣ የከተማ ልማትና የቤቶች ሚኒስቴር ሪፖርት እና የማዕድን ሚኒስቴር አመራሮች በአመራር ወጥመድ ውስጥ ስለመውደቃቸው አይነተኛ ማሳያ ነው። 

በተለይ ከቅርብ ግዜ ወዲህ፣ በአብዛኞቹ የመንግስት ባለስልጣናት ከሚስተዋሉ ባህሪያት/ተግባራት ውስጥ የሚከተሉት በዋናነት የሚጠቀሱ ናቸው፡- ተዓማኒነት የጎደላቸው ውይይቶች (a lack of honest conversations)፣ ከልክ ያለፈ የፖለቲካ ጨዋታ (too much political game playing)፣ ዕርስ-በዕርስ መረጃዎችን አለመለዋወጥ (silo thinking)፣ የክትትልና ባለቤትነት ስሜት ማጣት (lack of ownership and follow-through)፣ እና መጥፎ ባህሪያትን መታገስ (tolerating bad behaviors) ናቸው። በጉዳዩ ላይ የተሰራ ጥናት እንደሚያረጋግጠው ከላይ የተጠቀሱት የአስመሳይነት ችግሮች እና አፍራሽ ባህሪያት በቀጥታ በአመራር ወጥመድ ምክንያት የተፈጠሩ ችግሮች ስለመሆናቸው በጥናት ተረጋግጧል

*****

ይህ ፅሁፍ ለመጀመሪያ ለህትመት የበቃው በሐምሌ ወር 2008 ዓ.ም Hornaffairs ላይ ነበር፡፡ 

ETHIOPIAN AUTHORITIES DEPORT PROMINENT SCHOLAR RENÉ LEFORT FROM AIRPORT; NO EXPLANATION

Addis Abeba, November 18/2017 – Reliable sources tell Addis Standard that René Lefort, a prominent scholar known for his critical observation of Ethiopian politics, was deported by Ethiopian authorities up on arrival at Bole International Airport in Addis Abeba on Tuesday November  14, 2017.

According to sources familiar with the matter  and who want to remain anonymous, René Lefort arrived at the airport on Tuesday with a valid visa. However, as soon as he arrived, his French passport was confiscated by Ethiopian immigration officials at the airport before he was subsequently expelled with the next flight to Paris, France the same day.

René Lefort, who is now in Paris, confirmed the news and said the immigration officials “refused to tell me why I have been evicted”. “I have been blocked at the airport, my passport has been confiscated, the immigration service obliged me to [fly] back to Paris the same night,” Mr. Lefort said in an e-mail sent to Addis Standard. According to him, he arrived at Bole airport “with a business visa, delivered by the Ethiopian embassy in Paris, after having got the green light from the concerned services in Addis Abeba, following the normal process. I had planed to stay three weeks in Ethiopia.”

An observer of Ethiopian politics since the 1970s, René Lefort is known for his in-depth analysis regarding the nature of political events in Ethiopia. He is also known for his frequent articles on Sub-Saharan African countries published in respected publications such as Open Democracy,  Libération, Le Monde, Le Monde diplomatique and Le Nouvel Observateur.

His articles on Ethiopia often appear on Open Democracy. His latest article, published on October 22, 2017, and was titled “Ethnic clashes” in Ethiopia: setting the record straight” delivered a critical analysis into the recent deepening political crisis in Ethiopia. The “four scenarios” he discussed in the article were a topic of wide range discussions among Ethiopia observers and the Ethiopian social media space.

Mr. Lefort, who is believed to maintain a cordial relation with a few senior government officials in Ethiopia and who often travels to Ethiopia to asses political events firsthand before writing his articles, says he was informed by a senior official in an e-mail that it could only be a “misunderstanding”. “This expulsion came as a surprise for many observers,” he said, adding, he was “deeply frustrated” that he was now “prevented” to asses firsthand a changing political dynamic, which “in my view is one of the most important in the contemporary Ethiopian history.”

Addis Standard has made several attempts to reach out to immigration authorities in the airport, but all were to no avail. And its e-mail sent to the visa section of the Ethiopian embassy in Paris has not been answered as of the publication of this news. 

****

Source: Addis Standard