ነፃነት (Liberty)፥ ክፍል-9

ምንም እንኳን እንደ ነፃነት ምሉዕነት ባይኖራቸውም፣ ፍትህ እና እኩልነት ከነፃነት ጋር በአንድነት ሲጠቀሱ መስማት የተለመደ ነው። በመሰረቱ ነፃነት ውስጣዊ መብት እንደመሆኑ ከሰው-ልጅ ተፈጥሯዊ ባህሪ ጋር የተቆራኘ ነው። ፍትህ እና እኩልነት ግን ከሰው-ልጅ የውጫዊ እንቅስቃሴው ነፃነት ጋር የተያያዙ ናቸው። ስለዚህ፣ ፍትህ እና እኩልነት ሰው በነፃነት ውጫዊ እንቅስቃሴ እንዲያደርግ የሚያስችሉ መብቶች እንደመሆናቸው የሰውን ተፈጥሯዊ ባህሪ፣ ነፃነትን ለማስከበር የተቀመጡ መብቶች ናቸው። በመሆኑም፣ እነዚህና ሌሎች መብቶች በነፃነት ውስጥ የሚረጋገጡ ናቸው።

ለእኛ እንዲከብሩልን የምንሻው ነፃነት ሌሎች እንድናከብርላቸው ከሚሹት ነፃነት ጋር እኩልና ተመሳሳይ እንደመሆኑ በነፃነት ውስጥ ፍትሃዊነትና እኩልነት ይረጋገጣሉ። ለምሳሌ፣ ማንኛውም ሰው ሰብዓዊ በመሆኑ የማይደፈርና የማይገሰስ በሕይወት የመኖር፣ የአካል ደህንነትና የነፃነት መብት አለው። እነዚህ ሰው በራሱ-ተነሳሽነት ተግባራዊ እንቅስቃሴ በማድረግ ህያውነቱን እንዲያረጋግጥ የሚያስችሉ መብቶች ናቸው። በዚህ መሰረት፣ በሕይወት የመኖር መብቱና የአካል ደህንነቱ የተከበረለት ሰው በራሱ ፍላጎት እና ምርጫ ተግባራዊ እንቅስቃሴ የማድረግ ነፃነት ይኖረዋል።

በነፃነት የማሰብ፣ የመንቀሳቀስ፣ ንብረት የማፍራትና የመጠቀም መብቶች ለማንኛውም ሰው በተፈጥሮ የተሰጡ ናቸው። ስለዚህ ሰብዓዊ መብቶች በዋናነት የሰውን ነፃነት በማስከበር ላይ ማዕከል ያደረጉ ናቸው።

መብት ማለት አንድ ሰው ወይም አካል በአንድ ነገር ወይም ጉዳይ ላይ የሚፈልገውን ለማድረግ ሆነ ላለማድረግ የሚያስችለው ስልጣን ነው። ስለዚህ፣ ሰው በሰብዓዊነት እና በሕግ ያገኛቸው መብቶች የፍላጎት እና የምርጫ ነፃነትን በመጠበቅ ላይ ማዕከል ያደረጉ ናቸው። በዚህ መሰረት፣ ነፃነት ሁሉን-አቀፍና ምሉዕ የሆነ የሰው-ልጅ ተፈጥሯዊ ባህሪ ሲሆን መብት ደግሞ ከዚህ ተፈጥሯዊ ባህሪ የመነጨ መርህ ነው። ስለዚህ መብት ሲከበር ነፃነት የሚረጋገጥ መሆኑ እርግጥ ነው። ነገር ግን፣ ከምክንያታዊነት ተያያዥነት አንፃር ሲታይ መብት ከነፃነት የመነጨና በነፃነት መኖር ምክንያት የመጣ መሆኑን መረዳት ይቻላል።
*******
ይቀጥላል…
ስዩም ተ.

ethiothinkthank.com

Advertisements

ምላሽ ይስጡ

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s