አፓርታይድ ክፍል-8፡ የእኩልነት እና የፍርሃት ትግል

በእርግጥ የአንድ ሀገር ሕዝብ በብዙ ነገር ይለያያል። ለምሳሌ፣ በዘር፥ በብሔር፥ በጎሣ፥ በቋንቋ፥ በሃይማኖት፥ ባህል፥ ልማድ፥…ወዘተ። ስለዚህ፣ በተለያዩ ማህብረሰቦች መካከል ልዩነት መኖሩ እርግጥ ነው። በአንድ በኩል “በአንድነት” ስም እነዚህን ልዩነቶች በመጨፍለቅ ለማስተዳደር መሞከር ጨቋኝነት ነው። በሌላ በኩል “በብዙሃንነት” ስም በልዩነት መከፋፈል ደግሞ ሌላ የጭቆና ዘዴ ነው። ስለዚህ፣ ለፖለቲካዊ አስተዳደር ያለው ብቸኛ አማራጭ በልዩነት ውስጥ አንድነትን መፍጠር መቻል ነው።

የደቡብ አፍሪካ ዜጎች በዘር፥ በቀለም፥ በቋንቋ፥…ወዘተ ይለያያሉ፣ እንዲሁም ጥቁር ደቡብ አፍሪካዊያን ደግሞ በጎሣና ነገድ ይለያያሉ። በተመሣሣይ፣ የኢትዮጲያ ሕዝብ በብሔር፥ ቋንቋ፥ ባህል፥ ልማድ፥ አሰፋፈር፥ …ወዘተ ይለያያል። እያንዳንዱ ማህብረሰብ ከሌሎች ጋር ያለውን ልዩነት እንዳለ ይዞ በአንድ ሀገር ውስጥ በጋራ አብሮ ለመኖር መስማማትና መግባባት መቻል አለበት። ስለዚህ፣ በእንዲህ ያለ ሀገር ውስጥ በስልጣን ላይ ያለው የፖለቲካ ቡድን በልዩነት ውስጥ አንድነትን ለመፍጠር መጣር አለበት። አንድነትን ከማጠናከር ይልቅ ልዩነትን በማስፋት ላይ ትኩረት የሚያደርግ ከሆነ የፖለቲካ ስልጣኑ በብዙሃን ዘንድ ቅቡልነት እንደሌለው ያሳያል። ከዚህ በተጨማሪ፣ የፖለቲካ ቡድኑ በዋናነት ከአንድ ዘር/ብሔር የተወጣጣና የዚያን ማህብረሰብ የስልጣን የበላይነትና ተጠቃሚነት በማረጋገጥ ላይ ትኩረት የሚያደርግ ከሆነ በእርግጥ እሱ የአፓርታይድ ስርዓት ነው።   

ከዚህ አንፃር፣ የአፓርታይድ ስርዓት ሁለት መሰረታዊ ባህሪያት አሉት። የመጀመሪያው ባህሪ ብዙሃኑን የሕብረተሰብ “መከፋፈል” ነው። “አፓርታይድ” (Apartheid) የሚለው ቃል በራሱ በራሱ “መለየት” (Separatedness) ወይም “መለያየት” (the state of being apart) ነው። በዚህ መሰረት፣ የደቡብ አፍሪካው የዘር-አፓርታይድ ስርዓት ዜጎችን በመጀመሪያ በዘርና ቀለም ለአራት ከፈላቸው። በመቀጠል ደግሞ አብላጫ ድምፅ ያላቸውን ጥቁር ደቡብ አፍሪካዊያን በጎሣና ነገድ ለአስር ከፋፈላቸው። በተመሣሣይ፣ በኢትዮጲያ ያለው የብሔር-አፓርታይድ የሀገሪቱን ዜጎች በብሔርና በክልል ከፋፈላቸው።

ሁለተኛው የአፓርታይድ ባህሪ ደግሞ የአንድ ወገን የበላይነትና ተጠቃሚነትን በማረጋገጥ ላይ የተመሰረተ ነው። የደቡብ አፍሪካ የዘር-አፓርታይድ ዓላማ የነጭ ሰፋሪዎችን በራስ-የመወሰን መብትና ተጠቃሚነት ማረጋገጥ፣ እንዲሁም በእንግሊዞች የተፈፀመባቸው በደልና ጭፍጨፋ ዳግም እንዳይከሰት ማድረግ ነው። በተመሣሣይ፣ በኢትዮጲያ የብሔር-አፓርታይድ ዓላማ የትግራይ ሕዝብን በራስ-የመወሰን መብትና ተጠቃሚነት ማረጋገጥ፣ እንዲሁም በደርግ ስርዓት የተፈፀመባቸው በደልና ጭፍጨፋ ዳግም እንዳይከሰት ማድረግ ነው።

በክፍል ስድስት በዝርዝር እንደተገለፀው፣ የአፓርታይድ ስርዓት ዓላማ የአንድን ወገን የበላይነትና ተጠቃሚነት ማረጋገጥ ሲሆን የአተገባበር ስልቱ ደግሞ አብላጫ ድምፅ ያለውን የሕብረተሰብ ክፍል መከፋፈል ነው። የመከፋፈል መሰረታዊ ዓላማ ደግሞ በተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ወይም ቡድኖች መካከል የሚደረገውን ትግል ማሸነፍ ነው። የትግሉ ማህበራዊ ፋይዳ ደግሞ ስልጣን (power) ነው። “Bourdieu” (1984) የተባለው ፈረንሳዊ ምሁር የመከፋፈልን መርሆች (Principles of division) እና የመጨረሻ ዓላማ እንዲህ ገልፆታል፡-  

“Principles of division, inextricably logical and sociological, function within and for the purposes of the struggle between social groups; in producing concepts, they produce groups, the very groups which produce the principles and the groups against which they are produced. What is at stake in the struggles about the meaning of the social world is power over the classificatory schemes and systems which are the basis of the representations of the groups and therefore of their mobilization and demobilization: …which modifies the schemes of perception, shows something else, other properties, previously unnoticed or relegated to the background (such as common interests hitherto masked by ethnic or national differences); a separative power, a distinction, diacrisis, discretio, drawing discrete units out of indivisible continuity, difference out of the undifferentiated” Distinction. A social critique of the judgement of taste, Harvard University Press, Cambridge, Mass

ከላይ እንደተጠቀሰው፣ ከዚህ ቀድም በማህብረሰቡ ዘንድ ብዙም ትኩረት ያልተሰጣቸውን “ልዩነቶች” አጉልቶ በማውጣት ሕዝብን የመከፋፈሉ ፋይዳ የፖለቲካ ስልጣንን መቆጣጠር ነው። በተለይ የዘር/ብሔር አፓርታይድ የፖለቲካ ስልጣንን የሚቆጣጠረው አብላጫ ድምፅ ያለውን የሕብረተሰብ ክፍል በመከፋፈል ሲሆን ዓላማውም የአንድን ዘር/ብሔር የበላይነትና ተጠቃሚነት ማረጋገጥ ነው። ይህ የአንድን ዘር/ብሔር የበላይነትና ተጠቃሚነት ለማረጋገጠጥ የተቋቋመ ፖለቲካዊ ስርዓት የብዙሃኑን እኩልነት የሚገድብ ስለሆነ ጨቋኝ ስርዓት መሆኑ እርግጥ ነው። እንዲህ ያለ ጨቋኝ ስርዓት ደግሞ እንቅስቃሴው ሁሉ በፍርሃት (fear) የሚመራ ነው። ከዚህ በተቃራኒ ደግሞ እኩልነት (equality) የእያንዳንዱ ሰው ተፈጥሯዊ ባህሪ ነው።

በከላይ እንደተገለፀው፣ “እኩልነት” የሰው ልጅ ተፈጥሯዊ ባህሪ ሲሆን “ፍርሃት” ደግሞ የጨቋኝ ስርዓት ተፈጥሯዊ ባህሪ ነው። ለምሳሌ፣ ፈረንሳዊው ምሁር “Montesquieu” “እኩልነት” (equality) የሰው ልጅ ተፈጥሯዊ ባህሪ እንደሆነ እና ራስን ከሌሎች አብልጦ መውደድ ግን ጤናማ አለመሆኑን እንዲህ ሲል ይገልፃልገ፡- -“[The] natural love of equality includes love of others as well as love of self, and egoism, loving one’s self at the expense of others, is an unnatural and perverted condition.” ከዚህ በተጨማሪ፣ “Montesquieu” “ፍርሃት” (fear) የጨቋኞች የተግባር መርህና መመሪያ ነው ይለናል፡-

“These moving and guiding principles— equality and fear —are principles insofar as they rule both the actions of the government and the actions of the governed… Fear in a tyranny is not only the subjects’ fear of the tyrant, but the tyrant’s fear of his subjects as well.” An Essay(pdf) in Understanding the Nature of Totalitarianism

“Why Men Rebel” በተሰኘው መፅሀፉ የሚታወቀው “Ted Gurr” የአንድ ሀገር ዜጎች ወደ ፖለቲካዊ አመፅ፤ ሁከት፥ ብጥብጥና ነውጥ ውስጥ የሚገቡበትን ምክንያት “relative deprivation” በማለት ይገልፀዋል። እንደ እሱ አገላለፅ፡- “relative deprivation is the discrepancy between what people think they deserve, and what they actually think they can get.” በዚህ መሰረት፣ ዜጎች ማግኘት ይገባናል ብለው በሚያስቡት እና በተግባር እናገኛለን ብለው በሚያስቡት መካከል ያለው ልዩነት እየሰፋ በሄደ ቁጥር አመፅና አለመረጋጋት የመከሰቱ እድል በዚያው ልክ እየጨመረ ይሄዳል።

ጨቋኝ ስርዓት ደግሞ አመፅና ተቃውሞ በተነሳ ቁጥር በአመፁ መሪዎችና ደጋፊዎች ላይ የሚወስደው የኃይል እርምጃ ከከዚህ ቀደሙ የበለጠ ነው። ለዚህ ዋናው ምክንያት ጨቋኞች ከቀድሞ የበለጠ የኃይል እርምጃ በወሰዱ ቁጥር በተቃዋሚዎችና በደጋፊዎቻቸው ላይ የላቀ ፍርሃትና ሽብር በመፍጠር የፖለቲካ እንቅስቃሴውን በኃይል መግታት ወይም መቀነስ ይቻላል በሚል መርህ ስለሚመሩ ነው። ነገር ግን፣ ከበፊቱ የበለጠ አስፈሪና አሸባሪ ተግባር በፈፀሙ ቁጥር የአመፅና ተቃውሞ እንቅስቃሴ ይበልጥ እየተጠናከረና እየተስፋፋ ይሄዳል። ማህብረሰቡም ጨቋኞችን እየተቃወመ፣ ስርዓቱ ተቀባይነት እያጣና አመፅና ተቃውሞው እየተጠናከረ ይሄዳል።
አንድ ማህብረሰብ በደልና ጭቆና እየበዛበት በሄደ ቁጥር እኩልነትና ነፃነቱን ለማረጋገጥ የሚያደርገው ትግልና የሚከፍለው መስዕዋትነት እየጨመረ ይሄዳል። ጨቋኝ ስርዓት ደግሞ አዲስ አመፅና ተቃውሞ በተነሳ ቁጥር ከቀድሞ የበለጠ ኃይልና ጉልበት ተጠቅሞ የበለጠ ፍርሃትና ሽብር ለመፍጠር ጥረት ያደርጋል። የሕዝብ ንቅናቄ በኃይልና በጉልበት ለማጥፋት የሚጥረው ጨቋኝ ስርዓት በሂደት ራሱን የሚያጠፋ አዲስ ኃይል ይፈጥራል። “Ted Gurr” ይሄንን “….exclusive reliance on force eventually rises up the forces that destroy it” በማለት ይገልፀዋል።

በአጠቃላይ፣ በደቡብ አፍሪካ የነበረው የነጮች አፓርታይድ የጠፋው በዚህ ኃይል አማካኝነት ነው። በተመሣሣይ፣ በእስራኤል “የአይሁዶች አፓርታይድ” በዓለም ላይ ሽብርተኝነትን እየፈለፈለ ያለው በዚህ ምክንያት ነው። በኢትዮጲያ ያለው የብሔር.አፓርታይድ ከዚህ አንፃር የት ደረጃ ላይ እንዳለ በሚቀጥለው ክፍል እንመለስበታለን።

Advertisements

ምላሽ ይስጡ

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s