“መንግሥት የሕዝቡን ጥያቄ እየመለሰ አይደለም”

Obbo Mulaatuu Gammachuu miidiyaaleef ibsa yoo kennan

የኢትዮጵያ መንግሥትም ሆነ ገዥው ፓርቲ ለሕዝቡ ጥያቄ ምላሽ እየሰጠ እንዳልሆነ የኦሮሞ ፌዴራሊሰት ኮንግረስ ዛሬ በሰጠው መግለጫ አሳወቀ።

ሰሞኑን እየተደረጉ ባሉት የተቃዉሞ ሰልፎች የሰው ሕይወት መጥፋቱና ንብረት መውደሙ አሳስቦኛል ያለው ኮንግረሱ መንግሥት ለሕዝቡ ጥያቄ ትኩረት መስጠት አለበት ሲል አስታውቋል።

የፖለቲካ እስረኞች እንዲፈቱና ከመኖሪያቸው የተፈናቀሉ ዜጎች በአስቸኳይ ወደነበሩበት ተመልሰው እንዲቋቋሙ ጠይቋል።

ጨምሮም የመንግሥት ሃላፊዎችን ጨምሮ ለሰው ሕይወት መጥፋት ምክንያት የሆኑ ሰዎች ለፍርድ እንዲቀርቡ ኮንግረሱ ጠይቋል።

የፓርቲው ምክትል ሃላፊ ሙላቱ ገመቹ ሰሞኑን በተደረጉት ሰላማዊ ሰልፎች ላይ የፓርቲውን ዓርማ ይዘው የታዩት ሰዎች ፓርቲውን የማይወክሉና ሌላ ተልዕኮ ያላቸው መሆኑን ተናግረዋል።

በኦሮሚያና በኢትዮጵያ-ሱማሌ ክልሎች ድንበር አካባቢ የተከሰተው ግጭት በሕዝብ መካከል የተነሳ ሳይሆን መንግስት ሆነ ብሎ የሕዝቡን ጥያቄ ላለመመለስ ያደረገው እንደሆነ የተናገሩት አቶ ሙላቱ ጉዳዩ በታጠቁ የመንግስት ሃይሎች ሕዝብ ላይ ተደረገ ጥቃት ነው ብለዋል።

እነዚህ የታጠቁ ኃይሎች በሕዝቡ ላይ የሚያደርጉት ጥቃት በማስቆም ረገድ መንግሥት የሚጠበቅበትን ሥራ እንዳልሠራና የሕዝቡን መብት ማስከበር እየተሳነው ነው ብለዋል።

በአጠቃላይ ሰሞኑን እየተከሰቱ ያሉትን ክስተቶች ተከትሎ “ሃገር አለን ማለት እያሳሰበን ነው” ብለዋል።

በመጨረሻም የኦሮሚያ ሕዝብ በክልሉ የሚኖሩ ብሔሮችና ብሔረሰቦችን ሰላምና ደህንነት እንዲጠብቅ ጥሪ አቅርቧል።

******

ምንጭ፦ BBC|አማርኛ 

Advertisements

ጥቂት ዕውነቶች ስለጣና ሐይቅ

በሙሉቀን ተስፋው (Save Lake Tana)

  1. ከ10% እስከ 15% ወይም ከሦስት ሚሊዮን በላይ የሚሆነው የዐማራ ሕዝብ ኑሮው የተመሠረተው በጣና ሐይቅ ላይ ነው፡፡ የባሕር ዳር ከተማን ጨምሮ በምዕራብ ጎጃም፣ በደቡብና በሰሜን ጎንደር ዞኖች የሚገኙ 54 ቀበሌ ገበሬ ማኅበራት ኢኮኖሚያዊ መሠረታቸው ከጣና ሐይቅ በሚገኝ የአሣ ምርትና መስኖ ነው፡፡
  2. የኢትዮጵያን 50% የንጹህ ውኃ ክምችት የያዘ ጣና ነው፡፡
  3. ከ40 በላይ ወንዞችና ጅረቶች ወደ ጣና ሐይቅ ይፈሳሉ፤ የዓለማችን በርዝመቱ ትልቁ ወንዝ ዓባይ ከጣና ሐይቅ ይነሳል፡፡ ወደ ሐይቁ ከሚገቡ ወንዞችና ጅረቶች መካከል ግልገል ዓባይ፣ ርብ፣ ጉማራ፣ እንፍራንዝና መገጭ ይገኙበታል፡፡
  4. በጣና ሐይቅ ውስጥ ከ31 በላይ ደሴቶች አሉ፡፡ ትልቁ ደሴት የደቅ ደሴት ሲሆን 16 ካሬ ኪሎ ሜትር አለው፤ 4,816 ሰዎች በደሴቱ ላይ ይኖራሉ፡፡ ደሴቶቹ በጥንታዊ ገዳማትና ታሪክ የታጨቁ ናቸው፡፡ ረዥም እድሜ ያለው ገዳም የጣና ቂርቆስ ሲሆን በብሉይ ዘመን የኦሪት መስዋት ሲሰዋባቸው ከነበሩት ቦታዎች አንዱ ነው፡፡ ቅዱስ ያሬድ እንደ አንቀጸ ብርሃን፣ ዚቅና የዜማ ድርሰቶች የደረሰው በዚሁ ደሴት ገድሞ ነው፡፡
  5. የጣና ሐይቅ በትንሹ 19 ዓይነት ገበሎ አስተኔዎች፣ 35 ዓይነት ተሳቢዎች፣ 28 ዓይነት አጥቢዎችንና 437 ዓይነት የተለያዩ አእዋፋትን የያዘ ነው፡፡
  6. የጣና ሐይቅ ምድቡ በከፍተኛ ቦታዎች ላይ የሚገኝ ሲሆን ከባሕር ወለል በላይ 1800 ሜትር ከፍ ያለ ነው፡፡
  7. ሐይቁ 90 ኪሎ ሜትር የዲያሜትር ርዝመትና የ385 ኪሎ ሜትር የጠርዝ ርዝመት አለው፡፡ የሐይቁ ጥልቀት ከ4 እስከ 14 ሜትር ጥልቀት ሲኖረው አማካይ ጥልቀቱ 8 ሜትር አካባቢ ነው፡፡ ቀደም ሲል 9.8 ሜትር አማካይ ጥልቀት እንደነበረው ይገመታል፡፡
  8. የሐይቁ ስፋት 3672 ካሬ ኪሎ ሜትር የነበረ ቢሆንም አሁን ላይ 3000 ብቻ ቀርቷል፡፡ 672 ካሬ ኪሎ ሜትር የሚሆነው ውኃ ደርቋል ወይም ወደ የብስነት ተቀይሯል፡፡
  9. የጣና ሐይቅን አደጋ ላይ የጣሉ አራት ምክንያቶች እስካሁን በውል ተለይተው ታውቀዋል፡፡ እንደጥፋት መጠናቸው ቅደም ተከተል የጣና በለስ ኃይል ማመንጫ፣ የእንቦጭ አረም፣ የከተሞች ፍሳሽና በደለል መሞላት ናቸው፡፡ የጣና በለስ ኃይል ማመንጫ ከተጀመረ ጊዜ ጀምሮ የሐይቁ ጥልቀት ከ50 ሣ.ሜ በላይ ጥልቀት ቀንሷል፡፡ ከጎንደርና ከባሕር ዳር ከተማዎች የሚወጣ ወደ ሐይቁ የሚለቀቅ ቆሻሻ ሐይቁን እየበከሉት ነው፡፡
  10. ከእምቦጭ አረም ውጭ ሌሎች ሁለት የተለያዩ መጥፎ አረሞች ጣናን እንደወረሩት ጥናቶች ያሳያሉ፡፡ እንቦጭ በጣና ላይ የተከሠተው በፈረንጆች አቆጣጠር በ2011 ሲሆን እንቦጭ ቆቃን ጨምሮ በሌሎች የኢትዮጵያ ሐይቆች ውስጥ እንደነበረ ጥናቶች ጠቁመዋል፡፡
  11. በ2014 እና 15 በጣና ሐይቅ ላይ በእንቦጭ ተሸፍኖ የነበረው የጣና ክፍል 20 ሺህ ሔክታር ቢሆንም በ2017 ወደ 24 ሺህ ሔክታር ከፍ ብሏል፡፡
  12. እምቦጭ 50 በመቶ የሚሆነውን የሐይቁን ጠርዝ ወሮታል፡፡ እምቦጭ ወደ ጣና የገባው በመገጭ ወንዝ ጫፍ አካባቢ እንደሆነ ሲገመት በፎገራ በኩል ከሩዝ ምርት ጋር ሌሎች ሁለት መጥፎ አረሞች እንደገቡ ጥናቶች ይጠቁማሉ፡፡ ሁለቱ ሌሎች መጤ አረሞች Azolla እና water lettuce በመባል ይታወቃሉ፡፡

ይህን እያወቅን እንዴት ዝም እንበል?

*****

By ሙሉቀን ተስፋው

Source፡- #Save_Lake_Tana Facebook Page 

After big dam gamble, Ethiopia seeks private energy for power surge

September 5, 20017, Ethiopia

By William Davison
Ethiopia’s public investment in mega dams has been a bold attempt to make up for Africa’s power deficit. But despite some impressive achievements, doubts remain about the efficiency of those schemes, as the government leaves its comfort zone to try and attract private capital into renewable energy projects.

The stink of garbage and sheen of steel at the Reppie site on the edge of Ethiopia’s capital reflects the nation’s troubled past and, the government hopes, its gleaming future.

Addis Ababa’s open dump was the scene of a tragedy in March as a chunk of the unmanaged landfill collapsed onto shacks killing over 100 people. The incident exposed maladministration by city managers and a historic absence of vision for how to dispose of waste.
But on the other side of the site, beyond the locals still doggedly scouring the garbage for scraps of value, two giant chimneys loom over a stretch of the city’s ring road. These are the flues that will treat remaining noxious gases after garbage is incinerated at 1,000 degrees Celsius for two seconds in a state-owned Waste-to-Energy plant set to open this year.
As well as disposing of 1,400 tons of rubbish a day in an eco-friendly fashion, two turbines will also produce electricity from pressurized steam. Reppie, which can power 6 million light bulbs for 8 hours a day, should act as a “stand-by generator 24-7” for a city that suffers regular outages, said Samuel Alemayehu, the managing director of co-contractor Cambridge Industries. The $120-million incinerator is built to the same specifications as a scheme near London, according to the charismatic Stanford University graduate.

Samuel Alemayehu, managing director of Cambridge Industries, looks out on a rubbish pile in Ethiopia’s capital Addis Ababa. April 24, 2017.

“There are many who questioned the decision to design the facility with full European Environmental Standards,” he said. “However, we didn’t want to build a plant for now, but a facility for the future.”
Such ambition is matched by the government of Africa’s second-most populous nation, which has been engaged in a bold energy development program over the last decade anchored on building large dams to generate electricity from hydropower.
International attention has often focused on the dams’ potentially negative downstream impact, particularly for vulnerable minority groups in southern Ethiopia, and Egyptians that rely on the Nile. But the government has been resolute in arguing that schemes like the much-criticized Gibe III will benefit Ethiopians overall, and that an ancient nation has long been denied the right to utilize the Nile waters that flow mainly from its soil.
Yet, while there are indeed reasons to defend and praise the state-heavy mission to make Ethiopia a regional powerhouse, much like at Reppie, eye-catching advances mask a murky reality of politicized choices that affect project efficiency and the strategy’s comprehensiveness. As major dams reach completion, the next few years will therefore reveal whether the multi-billion dollar investments become the catalyst for industrialization. Or whether that cash was in fact sunk into superficially impressive vanity projects that will act as a drag on economic growth. Much also depends on the fate of a so far stuttering effort to attract private capital into the sector, as an increasingly indebted government begrudgingly seeks more sustainable ways to fund power plants.

Bragawatts

In the never-ending circuit of talking shops about Africa’s under-development in upmarket hotels in Ethiopia’s capital, few pass by without criticism of the continent’s status as mainly an exporter of raw materials. If Africa is to finally reach its economic potential, a keynote speaker will pronounce, it must add value to its commodities; and for those industrial processes to take place, electricity is essential.

The case is irrefutable. Africa is estimated to have 13 percent of the world’s population, but 48 percent of the share of people without access to electricity. In 2013, sub-Saharan Africa, excluding South Africa, had around 45,000 megawatts of installed generating capacity. That is only as much as the U.S. produces from solar power. Ethiopia’s government, to its credit, moved beyond the rhetoric bemoaning the inequity to take action. Nine river basins and an undulating topography mean it can produce maybe 45,000 megawatts from hydropower, giving it Africa’s second-largest potential from the resource after the Democratic Republic of Congo.

Since 2008, it has intensified its efforts and embarked upon the continent’s two largest projects: the recently completed Gibe III, and the Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) on the Blue Nile, which may start generation next year. Ethiopia’s leaders hope these developments will power a nascent manufacturing drive, as well as bring in foreign currency from electricity exports. “The Growth and Transformation vision very well articulated that type of high-level vision,” Samuel said about a development strategy that began in 2010. “The trouble is the nitty-gritty.”

A view of the Grand Renaissance Dam, as shown in a 2015 report by contractor Salini Impregilo.

A chunky piece of that nitty-gritty is the efficiency of these mega dams. Media reports on the GERD, for example, have compared its output to four nuclear power stations. But that is a valid comparison of maximum generating capacity, not overall electricity production. While, for example, U.S. nuclear power stations can operate at full blast for over 90 percent of the time on average, hydropower is far spottier, as it relies on fluctuating rainfall. In the GERD’s case, it will produce 28 percent of the power it could do if it was constantly generating its maximum. With increasingly climatic volatility, others think the figure could be as low as 20 percent for the dam that was projected to cost 80 billion birr ($3.4 billion). The result is that while the 6,450-megawatt GERD is projected to annually emit 15,692 gigawatt hours (gwh) of electricity, the 2,200-megawatt Diablo Canyon Power Plant in California, which was built in 1985, churns out around 18,000 gwh a year.  “These are bragawatts, not megawatts,” said an industry insider about misleading references to the GERD’s maximum generating capacity.

The context for this situation is that the GERD is much more than just a dam. When former Ethiopian Prime Minister Meles Zenawi selected the scheme, it was not simply a big project, but the biggest one conceivable. Studies had indicated the best option was a cascade of smaller dams on the Blue Nile leading towards the Sudanese border where the GERD is located. That would have been “cheaper and easier to manage” and may have produced more electricity, according to a consultant. But Meles’ decision to go for a single dam was not based on engineering or economics – it hinged on politics.

Studies had indicated a better option – ‘cheaper and easier to manage’ – would have been a cascade of smaller dams on the Blue Nile leading towards the Sudanese border.

For the state-building visionary, who passed away in 2012, the GERD was to be the symbol of the ‘Ethiopian Renaissance’ by demonstrating its ability to locally fund megaprojects. Although the details are opaque, GERD seems to have been financed mainly by state bank loans and bond purchases from citizens. The unilateral venture also signaled the end of Egyptian hegemony over the Nile, which had been marked in the 20th century by treaties that allotted the vast majority of water to Cairo. For centuries, Ethiopia, the source of most of the river, has sparred with Egypt, which relies heavily on the world’s longest watercourse, over its use.

Meles’ grand geopolitical gambit has thus far paid off, with patriotic Ethiopians supportive, and a distracted Egypt effectively paralyzed by the fait accompli. Yet the same cannot yet be said about the financial investment in what is an enormous and relatively inefficient power station.

Alternative Sources

More consistent schemes like Reppie will complement dams such as the GERD and Gibe III, which is expected to produce its capacity of 1,870 megawatts for slightly under half its operation time. They can potentially smooth the peaks and troughs from fluctuating hydropower so there is a constant supply of sufficient electricity. “It’s base-load power and makes sure the grid has alternative sources of energy,” said Samuel.

That type of reliable resource, which includes geothermal, is vital if Ethiopia is going to host the textile, leather and other factories that will provide some jobs for a bulging population. There are estimated to be at least one million people annually entering Ethiopia’s labor market and a population of 100 million is expected to almost double by 2050. More than 40 percent of the country is under the age of 15 and under-employed youth participated in unrest last year that was instigated by political grievances.

So far, the state-owned Ethiopian Electric Power (EEP) has overseen multiple hydropower projects and two wind farms, taking generating capacity to more than 4,000 megawatts. While a plethora of foreign contractors, consultants and donors swarm around the fringes of the sector, loans from mainly Ethiopian and Chinese state banks do the heavy lifting. For example, a $470-million advance from the Industrial and Commercial Bank of China paid for Gibe III’s turbines. That deal meant the government could ignore advocacy groups campaigning for multilateral banks not to support the scheme.

Ethiopia’s Gibe III dam (Salini-Impregilo.com)

There has also been a focus on distribution with the World Bank funding a link to Sudan and a Chinese contractor connecting the GERD to Addis Ababa. The World Bank, the African Development Bank, French Development Agency and the two governments are financing a Kenya-Ethiopia transmission line that is a vital step in Addis Ababa’s goal of becoming a power hub.

Having completed these strides, Ethiopia is now looking for private financing to help develop untapped solar, wind and geothermal potential. “The past successful strategy will not be sustainable in the long term, both from a financial standpoint, as well as from a technological standpoint of putting all your eggs in one basket,” said Rahul Kitchlu, the World Bank’s Senior Energy Expert for Ethiopia. “The priority now is very much to diversify away from a reliance on hydro resources.” This partly means the government embarking on public-private partnerships for energy, and also for railway and sugar projects, as large concessional loans look like they are becoming harder to obtain. Indeed, continued rapid development of the power industry may depend on this transition. But, to this juncture, the progress has been far from electrifying.

Steaming Ahead? 

Prime Minister Hailemariam Desalegn shows President Barack Obama a tapestry prior to a meeting at the National Palace in Addis Ababa, July 27, 2015. (White House Photo/Pete Souza)

In 2015, with U.S. President Barack Obama’s arrival for a state visit imminent, EEP signed a Power Purchasing Agreement (PPA) with Reykjavik Geothermal for the nation’s first large-scale privately generated electricity project. The concept supported by Obama’s Power Africa initiative was straightforward. Icelandic engineers would team up with mostly U.S. investors to bore into a collapsed volcano in the Rift Valley and create steam power from the earth’s heat. The electricity would be purchased by EEP and fed into the grid. While requiring major investment, in Corbetti Geothermal Project’s case $2 billion, geothermal provides a 95 percent-efficient power source, making it an ideal ingredient in a hydro-dominated energy mix. But while the deal was first announced in 2013, four years later the flagship 500–megawatt initiative has still not dug its first exploration well.

A significant obstacle was the passing of a geothermal law last year that said projects would be transferred to government ownership at the end of the PPA period. That stipulation contradicted the 25-year deal signed as Obama prepared to touchdown, and investors balked. Other conditions also caused consternation. For example, the legislation said companies would need regulatory permission to dig each well, which was considered overly bureaucratic. And the authorities were slow to try and access a World Bank risk-financing mechanism that would guarantee payments to the Independent Power Producer (IPP) should the government have cash flow problems. The facility would have reassured investors worried about Ethiopia’s chronic hard currency shortage.  Corbetti’s chief executive Steve Meyer said most of these issues are now “ironed out” and is confident the scheme has political support and will proceed. Despite his optimism, the delays have been significant. During the time Ethiopia struggled to get Corbetti underway, South Africa, after taking two-years to establish the legal and administrative frameworks, closed 92 IPP deals.

State-owned Ethiopian Electric Power (EEP) has failed to produce a detailed financial report for the last two years.

The problems are partly due to the weaknesses of a bloated and hierarchical utility company. Decision-making at EEP is sluggish and there are not enough empowered managers, according to individuals who work with the corporation. EEP executives are over-burdened and lack technical expertise. One consultant said even decisions to purchase cables now have to get board approval because of a lack of trust in the management. A donor representative said EEP has failed to produce a detailed financial report for the last two years. Such issues are typical of Ethiopia’s public sector, which is weakened by meager salaries, places a premium on political loyalty, and is partly an ethnic balancing act when it comes to senior appointments.

Military Power

Politics is also relevant at the top of an industry where veterans of the armed struggle exert considerable influence. EEP’s board is chaired by Debretsion Gebremichael, a minister who was a leading engineer for the Tigrayan People’s Liberation Front (TPLF) during the 17-year rebellion that ended with the Derg regime crumbling in 1991. The originally Leninist TPLF formed the core of the revamped military and founded the revolutionary ruling coalition that still dominates Ethiopian politics.

Debretsion Gebremichael (CC/Flickr/itupictures)

Debretsion oversees the GERD, whose electro-mechanical works were contracted to a conglomerate run by military officers. Lacking the requisite experience, that group, the Metals and Engineering Corporation (METEC), sub-contracted turbine construction to France’s Alstom and Germany’s Voith Hydro. While a foreign adviser says METEC’s role in the GERD has not caused problems, it has failed to deliver seperate sugar and fertilizer factories on time while pocketing substantial payments in advance. For years the ruling coalition has identified surging corruption as the primary domestic threat to realizing Meles’ development vision.

In an interview with The Reporter newspaper in March, Debretsion bullishly defended METEC’s role, arguing it helped stave off foreign pressure to downsize the GERD and was necessary to build domestic industrial capacity. He was also positive about the prospects for private investment in Ethiopian energy projects. But such views demonstrate the conundrums for Addis Ababa’s policy makers: despite the need for foreign capital, there are long-held suspicions from Marxist-influenced politicians about private profiteering; and the effort to rapidly boost energy production is sometimes at odds with aspirations to improve local engineering capabilities.

According to one energy consultant, these attitudes are a major obstacle to sustaining Ethiopia’s impressive momentum in the power sector, especially when it comes to facilitating the development of privately owned power plants. “There is still a question of whether at the highest level of the government they understand what an IPP is. It could have exploded with development if the right people were managing the economy,” the consultant said.


Source:- messengerafrica

The messenger is dedicated to investigative and expository reporting in East Africa. For updates, sign up for our newsletter here.

“አገር አቀፍ የከተማ ፕላን ሊዘጋጅ ነው” (ሪፖርተር)

ምንጭ :- ሪፖርተር ጋዜጣ
15 October 2017

ዮሐንስ አንበርብር

የአዲስ አበባና የአዲስ አበባ ዙሪያ የኦሮሚያ ልዩ ዞን የተቀናጀ የጋራ ማስተር ፕላን በገጠመው ተቃውሞ ከተሰረዘ በኋላ፣ የፌዴራል መንግሥት በመላ አገሪቱ የተቀናጀ የከተማ ፕላን ለመፍጠር ያረቀቀው አዋጅ ለፓርላማ ቀረበ፡፡

ረቂቁ በሥራ ላይ የሚገኘውን የከተማ ፕላን አዋጅ ቁጥር 574/2000 ሙሉ በሙሉ የሚተካ ሲሆን፣ ዓላማውም በሥራ ላይ ያለው አዋጅ ላይ የታዩ የአፈጻጸም ችግሮችን መቅረፍ ስለመሆኑ የረቂቁ ማብራሪያ ይገልጻል፡፡

አጠቃላይ ዓላማውም ከአገሪቱ ፖሊሲና የዕድገት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመና የተቀናጀ የልማት ፕላን እንዲኖር ማድረግ፣ በአገሪቱ ውስጥ የሚገኙ ከተሞች የከተማ ገጠርና የከተማ ከተማ ትስስርን ማጠናከር፣ እንዲሁም ተመጋጋቢና የተመጣጠነ የአከታተም ሥርዓት በመፍጠር ከተሞችን የልማትና የዕድገት ማዕከል ማድረግ መሆኑ በረቂቁ ላይ ተገልጿል፡፡

በዚሁ መሠረት በረቂቁ አንቀጽ ሰባት ላይ የፕላን ዓይነትና ተዋረዶች ተዘርዝረዋል፡፡ እነዚሁም አገራዊ የከተማ ፕላን፣ ክልላዊ የከተማ ልማት ፕላን፣ የከተማ አቀፍ ልማት ፕላንና ስኬቶች ፕላን ናቸው፡፡

አገራዊ የከተማ ፕላን በአገር ደረጃ የከተማ ልማትና የአከታተም ሥርዓትን የሚያሳይ የፕላን ዓይነት እንደሆነ፣ በይዘቱም የአገሪቱን ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎችና ዕቅዶች መሠረት በማድረግ ዋና ዋና የልማት ቀጣናዎችን፣ የአገሪቱን ሥርዓተ ከተማና የመሬት አጠቃቀም ሥርዓት ያካትታል፡፡

እንዲሁም ከተሞች ከገጠርና ከተሞች ከከተሞች ጋር ያላቸውን ትስስር፣ አኅጉራዊና ዓለም አቀፍ ትስስርን የሚያመለክት ማብራሪያ ይዟል፡፡

ክልላዊ የከተማ ፕላን ደግሞ በክልል ደረጃ የከተማ ልማትና የአከታተም ሥርዓትን የሚያሳይ የፕላን ዓይነት ሆኖ አገራዊና ክልላዊ ፖሊሲዎችን፣ ዋና ዋና የልማት ቀጣናዎችን፣ የክልሉን ሥርዓተ ከተማ እንዲሁም የመሬት አጠቃቀም ሥርዓትን የሚያብራራ መሆን እንደሚጠበቅበት በረቂቁ ተገልጿል፡፡

ከተሞች ከከተሞች ጋር ያላቸውን ትስስርና በክልሎች መካከል ያለውን ትስስር የሚያመለክት ማብራሪያ ማካተት ይጠበቅበታል፡፡

ረቂቁ የሕግ ሰነዱ ክልል ለሚለው የሚሰጠው ትርጓሜ፣ ‹‹በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 47(1) የተመለከተው ማንኛውም ክልል ሲሆን፣ የአዲስ አበባና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደሮችንም ይጨምራል፤›› ይላል፡፡

ከተማ አቀፍ ፕላን ደግሞ በከተማ አቀፍ ደረጃ የሚዘጋጅ ሆኖ መዋቅራዊ ፕላን፣ ስትራቴጂካዊ ፕላን፣ መሠረታዊ ፕላንና ስኬች ፕላን ዓይነቶችን እንደሚያካትት በረቂቁ ተመልክቷል፡፡

መዋቅራዊ ፕላን የሕዝብ ቁጥራቸው ከ100,000 በላይ ለሆኑ ከተሞች የሚዘጋጅ ሆኖ፣ ከተማው በአቅራቢያው ከሚገኙ የገጠር አካባቢዎችና ከሌሎች ከተሞች ጋር የሚኖረውን ትስስር፣ ከተማው የሚያድግበትን መጠንና አቅጣጫ ማካተት ይኖርበታል፡፡

ስትራቴጂካዊ ፕላን ደግሞ የሕዝብ ቁጥራቸው ከ20 ሺሕ እስከ 100 ሺሕ ለሆኑ ከተሞች የሚዘጋጅ እንደሆነ ያመለክታል፡፡

የከተማ ነዋሪዎች፣ ባለድርሻ አካላት፣ ወይም ማንኛውም ጉዳዩ የሚመለከተው አካል ፕላን እንዲዘጋጅ ሐሳብ ካመነጩ ፕላን እንደሚዘጋጅ በረቂቁ ተካቷል፡፡ የከተማ ልማትና ቤቶች ሚኒስቴር ይህንን አዋጅና አዋጁን ተከትለው የሚወጡ ደንቦችና መመርያዎች በሁሉም ክልሎች መፈጸማቸውን እንደሚከታተል፣ ጉድለቶች ካሉም ተገቢውን ማስተካከያ የማድረግ ኃላፊነት በረቂቁ ተሰጥቶታል፡፡

ረቂቁ ሐሙስ ጥቅምት 2 ቀን 2009 ዓ.ም. ለፓርላማ በቀረበበት ወቅት የቀረበው ጥያቄ አንድ ብቻ ሲሆን ይኸውም፣ ‹‹ፓርላማው ይህንን አዋጅ የማፅደቅ ሥልጣን አለው ወይ? ሕገ መንግሥታዊስ ነው ወይ? የሚለውን የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ እንዲያጤነው፤›› የሚል ነበር፡፡ በዚሁ መሠረት አዋጁ ለሚመለከተው ለከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ለዝርዝር ዕይታ ተመርቷል፡፡

*****

ምንጭ :- ሪፖርተር ጋዜጣ 

ወሊሶ: በአንድ ቀን “ከሱናሚ ወደ ሰላም!” 

በትላንትናው ዕለት በአንዳንድ የኦሮሚያ አከባቢዎች ሕዝባዊ ተቃውሞ ሲካሄድ እንደነበር ይታወሳል። ሰላማዊ ሰልፉ በተለይ በአምቦ ከተማ በሰላም ሲጠናቀቅ፣ በሻሸመኔ ደግሞ የስምንት ሰዎች ሕይወት ጠፍቷል። በተቃውሞ ሰልፉ ላይ “Down Down Woyane” የሚል መፈክር ሲሰማ እንደነበር በማህበራዊ ሚዲያዎች ተገልጿል። 

ነገር ግን፣ ትላንት ቀኑን ሙሉ በሌላ ጉዳይ ላይ እየፃፍኩ ነበር። ማታ ደግሞ እስከ እኩለ ሌሊት ድረስ በአንድ የድህረገፅ ውይይት ላይ ተጋባዥ እንግዳ ሆኜ ቀርቤ ነበር። በመጨረሻ ወደ መኝታ ስሄድ ከሌሊቱ 8፡00 ሆኗል። ስተኛ ግን “Down Down Woyane” የምትለዋን መፈክር እያሰብኩ ነበር። ምክንያቱም፣ መፈክሩ በራሱ የተቃውሞ እንቅስቃሴው ወደየት እየሄደ እንደሆነ በግልፅ ይጠቁማል። 

በእንቅልፍ ሰመመን ውስጥ ሆኜ “Down Down Woyane” የሚል ድምፅ ይሰማኛል። ትላንት ማታ በፌስቡክ ገፄ ላይ የተመለከትኩት ቪዲዮ ትዝ አለኝ። ለእኔ ለራሴ በሕልም ውስጥ ያለው መስሎኛል። አንዴ ተገላብጬ እንቅልፌን ልቀጥል ስል የመኪና ድምፅ ተሰማኝ። አንድ ዓይኔን አጮልቄ ሰዓት ስመለከት 2፡00 ሆኗል። ዘልዬ ተነሳሁና መጋረጃውን ገለጥ አድርጌ ስመለከት በአምቦ ዩኒቨርሲቲ የወሊሶ ካምፓስ ተማሪዎች “Down Down Woyane” እያሉ ከግቢው እየወጡ ናቸው። 

የተመለከትኩትን ማመን አቃተኝ! በእንቅልፍ ልብ ሁለት ወደኋላ የተመለስኩ መሠለኝ፡፡ አዎ… ህዳር 25/2008 ዓ.ም ላይ ያረፍኩ መሠለኝ፡፡ ከታች የምትመለከቱት ፎቶ ህዳር 25/2008 ዓ.ም ልክ እንደዛሬ ከእንቅልፌ በርግጌ ተነስቼ  በመስኮት ያነሳሁት ነው፡፡ የካምፓሱ ግቢ ውስጥ ተማሪዎች ተቃውሟቸውን እያሰሙ ነው፡፡ ከውጪ በር ላይ ደግሞ የኦሮሚያ አድማ በታኝ ፖሊሶች ወደ ግቢው ለመግባት ተሰልፈዋል፡፡ “በዚያን ዕለት ምን ሆን?” ለምትሉኝ ለመጀመሪያ ግዜ በድህረገፅ ላይ ከወጣሁት ፅሁፍ የተወሰነውን ቀንጭቤ እንዴት የወሊሶ ከተማ ከሰላም ወደ ሱናሚ እንደተቀየረች ላስነብባችሁ፦

“በወሊሶ የተካሄደው የሕዝብ ተቃውሞ የተጀመረው በዋናነት በአምቦ ዩኒቨርሲቲ የወሊሶ ካምፓስ ተማሪዎች ሐሙስ፣ ህዳር 25/2008 ዓ.ም. ነበር። በቀጣዩ ቀን አርብ ዕለት የኦሮሚያ አድማ-በታኝ ፖሊሶች ወደ ካምፓሱ በመግባት ሰላማዊ የነበረውን የተማሪዎቹን የተቃውሞ እንቅስቃሴ በሃይል ለመበተን ጥረት አደረጉ። የክልሉ ፖሊስ እርምጃ ለመውሰድ የተቻኮለበት ዋና ምክንያት በካምፓሱ የተጀመረው እንቅስቃሴ ወደ ሌሎች ቦታዎች ይስፋፋል ከሚል ስጋት የመነጨ ነበር። ሆኖም ግን፣ የተቃውሞው እንቅስቃሴው በዚያኑ እለት በወሊሶ ከተማ ወደሚገኙት ሁለት የ2ኛ ደረጃ ት/ት ቤቶች መስፋፋቱ አልቀረም። በተማሪዎች የተጀመረው እንቅስቃሴ በወሊሶ ከተማ ለታየው ታላቅ የህዝብ ተቃውሞ እንደ መነሻ ይሁን እንጂ በቀጣዩ ሐሙስ፣ ታህሳስ 02/ 2008 ዓ.ም በተካሄደው የተቃውሞ እንቅስቃሴ ላይ ከፍተኛ ድርሻ የነበረው በአከባቢው ካሉ የገጠር ከተሞች የመጣው ህዝብ ነበር።”

ማታ እንዳይረብሸን ስልኬን ዘግቼ ነበር። ልክ ስከፍተው ታዲያ ጓደኞቼ እየደወሉ “ኧረ…ስዬ! እስካሁን ተኝተሃል!” ይሉኝ ጀመር። ብቻ አጠገቤ ያገኘሁትን ልብስ ልብሼ ከቤት እየሮጥኩ ወጣሁ። በአስፋልት ላይ ሰው ግራና ቀኝ እየተመመ ነው። መኪኖችና ባጃጆች በአስፋልቱ ላይ በሰላም ያልፋሉ። በመንገዱ ግራና ቀኝ ያለው ውጥረት የበዛበት ሁኔታ ባለ ባጃጆቹን ያስፈራቸው ይመስላል። ቆመው ሰው አይጭኑም። ስለዚህ በእግሬ ወደ መሃል ከተማ እየተጣደፍኩ ሄድኩ። 

ልክ በወሊሶ ከተማ የሚገኘው ሉቃስ ሆስፒታል ጋር ስደርስ በግምት ከ3000 ሺህ በላይ የሚሆኑ ወጣቶች በሶስት ቡድን ተከፍለው “Down Down Woyane” እያሉ ወደፊት ይሄዳሉ። የደቡብ ምዕራብ ሸዋ ዞን አስተዳደር ቢሮ ጋር ስደርስ በአይን የማውቃቸው የአከባቢው የኦህዴድ አባላትና አመራሮች ከአስፋልቱ ዳር ቆመው የተቃውሞ ሰልፉን በፈገግታ ይመለከታሉ። ከእነሱ ውስጥ አንዱን “የጥምቀት በዓል ዛሬ ነው እንዴ?” አልኩት። ለካስ አለቆቹ በአከባቢው ነበሩ። “እ…እንዴት ነህ?” ብሎ የሃፍረት ፈገግታ አሳየኝ። በሰልፉ ውስጥ መሽሎክሎክ ቀጠልኩ። 

በሰው መሃል እንደምንም እየተሸለኮለኩ ፊዲዮ ለመቅረፅና ፎቶ ለማንሳት ሞክርኩ። ድንገት አንዱ “አቁም!” ሲለኝ “እሺ” አልኩ። ወዳጄ በእንዲህ ያለ ቦታ የተባልከውን እሺ ማለት አለብህ። አለበለዚያ ተስካርህ ከወጣ በኋላ ነው ማንነትህን የሚያጣሩት። ስለዚህ “ጎመን በጤና” ብዬ ከመሃል ወጥቼ ወደፊት ሄድኩ። በመጨረሻ መሃል ከተማ አከባቢ ስደርስ ከሰላማዊ ሰልፉ ፊት ወጣሁ። 

ሕዝቡ ብቻ ለተቃውሞ አደባባይ የወጣ መስሎኝ ነበር። ለካስ በጣም ብዙ የክልሉ ልዩ ፖሊስ እና የከተማ ፖሊሶች ከፊት ለፊት አሉ። ፖሊሶቹ ሁኔታው ወደ ብጥብጥና ሁከት እንዳይነሳ በአግባቡ ሥራቸው እየሰሩ እንደሆነ ተመለከትኩ። በእርግጥ የፖሊስ ሥራ በሕዝብ ሕይወትና ንብረት ላይ ጉዳት እንዳይደርስ መከላከል ነው። በዛሬው ዕለት በወሊሶ ከተማ የተመለከትኩት ይሄን ነው። 

ከዚህ በፊት የሀገራችን ፖሊሶች ለተቃውሞ አደባባይ የወጣን ሕዝብ በሰላም ወጥቶ እንዲገባ በባለቤትነት ስሜት ሲረባረቡ፣ ሁከትና ብጥብጥ እንዳይነሳ ጥረት ሲያደርጉ ተመልክቼ የማውቅ አይመስለኝም። “ይሄን ነገርማ ለታሪክ በፎቶ ማስቀረት አለብኝ” ብዬ ከሰልፉ ፊት ለፊት ቆሜ ፎቶ ማንሳት ጀመርኩ። ከዛ አንዱ ፖሊስ በቁጣ “ና!” አለኝና ስልኬን ተቀበለኝ። “ከየት ነው የመጣህው?” ብሎ አፈጠጠብኝ። ሌላኛው ደግሞ በያዘው የፖሊስ ቆመጥ ሊጠርገኝ ሲቋምጥ በቆረጣ ተመለከትኩት። ወዲያውኑ አንድ የሚያውቀኝ ፖሊስ መጥቶ ስልኬ እንዲመለስልኝ አደረገ። በእርግጥ እኔም ትንሽ እንዳበዛሁት ታውቆኛል። ከዚያ በኋላ ከአንድ ጥግ ተቀምጬ ሁኔታውን መከታተል ጀመርኩ። 

በተቃውሞ ሰልፉ ላይ አንድ ማንነቱ ያልታወቀ ግለሰብ ፖሊሶቹ ድንጋይ በመወርወር ሁከትና ብጥብጥ ለማስነሳት ሞክሮ ነበር። ፖሊሶቹም በምላሹ አስለቃሽ ጭስ ተኩሰዋል። ሆኖም ግን፣ ፖሊሶቹ ወጣቶቹ በፍፁም ድንጋይ መወርወር እንደሌለባቸው እና እነሱ በቦታው የተገኙት የሕዝቡን ደህንነት ለመጠበቅ እንደሆነ ተናገሩ። በምላሹ ሰልፈኞቹ “ፖሊስ የሕዝቡ ጋሻ እንጂ ጦር አይደለም! ድንጋይ የሚወረውር ሰው ሰላይ ነው!” በማለት አወገዙት። 

ዛሬ በወሊሶ ከተማ የተካሄደው ሰላማዊ ሰልፍ ይህን ይመስል ነበር። የተቃውሞ ሰልፉ ፍፁም ሰላማዊ እንደነበር የሚያሳየው በሃገር ሽማግሌዎች ምርቃት (Video) መጠናቀቁ ነው። ልክ አሁን ወደ ወሊሶ ከተማ ብትመጡና “ጠዋት ላይ በግምት ከ15ሺህ በላይ ሕዝብ ለተቃውሞ ሰልፍ ወጥቶ ነበር” ብላችሁ በፍፁም አታምኑኝም። ጠዋት ላይ ምንም እንዳልተፈጠረ ሁሉ አሁን ላይ ከተማዋ ሙሉ በሙሉ ተረጋግታ ነዋሪዎቿ መደበኛ እንቅስቃሴያቸውን ጀምረዋል።  

ከሁለት አመት በፊት የኦሮሚያ አድማ በታኝ ፖሊሶች የወሊሶ ካምፓስ ተማሪዎችን የተቃውሞ ሰልፍ በሃይል ለመበተን ያደረጉት ሙከራ “የሰላም ቀጠና” በመባል የምትታወቀዋን ወሊሶን በአንድ ሳምንት ውስጥ ወደ ሱናሚ ቀይሯት ነበር፡፡ የዛሬው ሰላማዊ ሰልፍ ግን በሰላም ተጠናቀቀ! ጠዋት ላይ ትልቅ ሱናሚ ተነስቶ ከሰዓት በኋላ ፍፁም ሰላም ሆነ፡፡ ከሁለት አመት በፊት በአንድ ሳምንት ከሰላም ወደ ሱናሚ የተቀየረችው ከተማ ዛሬ ደግሞ በአንድ ቀን ከሱናሚ ወደ ሰላም ተቀይራለች! 

​አባዱላ እና የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ እዉነት (በነጋሽ መሃመድ) 

መስከረም 2003 የምክር ቤቱን የፕላስቲክ መዶሻ ለመጀመሪያ ጊዜ ሲጨብጡ፤ ያዩ እንዳሚተርኩት፤ በፈገግታ ደምቀዉ መዶሻዋን አገላብጠዉ አይዋት።ከዚያ ቀና፤አይናቸዉን ከፊት ለፊታቸዉ ወደ ተቀመጡት ሹማምንት ወረወሩት እና ፊታቸዉን ቅጭም አደረጉ።
[ይህን ሊንክ በመጫን] አውዲዮውን ያዳምጡ። 16:43

ሐሰን ዓሊ፤ነጋሶ ጊዳዳ—ሙክታር ከዲር—አባዱላም ሔዱ 

በቅርብ የሚያዉቋቸዉ እንደሚተርኩት ሚናሴ ወልደማሪያም በሚባሉበት ዘመን እንደ ወታደር ለኢትዮጵያ አንድነት ተዋጊ፤ እንደ ተሻናፊ ጦር ምርኮኛ ነበሩ። እንደ ታጋይ አባዱላ ሆኑ። እንደ ፖለቲከኛ የኦሮሞ ብሔረተኛ፤ እንደ ጄኔራል የጦር መሪ ነበሩ። የቀድሞዉ የኢትዮጵያ ፕሬዝደንት ዶክተር ነገሶ ጊዳዳ ዛሬም «ጄኔራል» ነዉ የሚሏቸዉ። ሕጋዊ ምክንያት አላቸዉ። በ1997ቱ የምርጫ ዘመቻ የያኔዉ የኦሮሞ ብሔራዊ ኮንግሬስ ሊቀመንበር ዶክተር መረራ ጉዲና «ጄኔራል ልበልዎት አቶ» ብለዉ ነበር። ሰዉዬዉ ግን የፖለቲካ ፓርቲ አባልነትን በሕግ ከሚከለክለዉ የጦር ሠራዊት አባልነት ወደ ኦሕዴድ መሪነት፤ ከጄኔራልነት፤ ወደ ኦሮሚያ ርዕሠ-ብሔርነት፤ ከርዕሰ ብሔርነት ወደ ምክር ቤት አፈጉባኤነት ያደረጉትን ፖለቲካዊ ጉዞ «በቃኝ» አሉ። የአባዱላ ዉሳኔ መነሻ፤ የፖለቲካ ጉዟቸዉ ማጣቀሻ፤ የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ እዉነት የዝግጅታችን ትኩረት ነዉ።                          

የኢትዮጵያ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፤ ሕዝባዊ ወያኔ ሐርነት ትግራይ ለሁለት ሲከፈል ከሥልጣን የተወገደዉን ኃይል ተጠያቂ የሚያደርግ ሕግ ለማፅደቅ ጊዜ አልፈጀበትም።ቅንጅት የተባለዉ ተቃዋሚ ፓርቲ በምርጫ ማሸነፉ ሲነገር ተሰናባቹ ምክር ቤት ገና ወደፊት የሚመሰረተዉ ምክር ቤት የሚመራበትን ደንብ አፅድቋል።

የተቃዋሚዎች ግፊት፤ የሲቢክ ማሕበረሰብ አባላት እንቅስቃሴ ጠንከር፤በርታ፤ ጠጠር ሲል ፀረ-ሽብር ደንብ፤ የበጎ አድራጎት እና የመያዶች ደንብ የሚባሉ ሕጎችን ለማፅደቅ አላመነታም። የኦሮሚያ፤ የአማራ እና የከፊል ደቡብ  መስተዳድሮች ሕዝብ በተከታታይ ሲቃወም ግን «የሕዝብ ዉክልና ተቀብለዋል የሚባሉ አባላት የሚሰበስቡበት ምክር ቤት

Äthiopien | Parlament (DW/Y. G. Egziabher)

የሕዝብን እንቅስቃሴ የሚገድብ ደንብ አፀደቀ።የኦሮሚያ እና የሶማሌ መስተዳድር ግጭት መቶዎችን ሲገድል፤ ሺዎችን ሲያፈናቅል የሕዝብ እንደራሴ የሚባሉት የምክር ቤት አባላት ለመነጋገር እንኳን አልቃጡም።

የዩኒቨርስቲ መምሕር እና የአምደ መረብ ፀሐፊ አቶ ስዩም ተሾመ እንደሚሉት ሕዝብ ሲቃወም፤ ሲበደል  ሲገደል፤ ሲሰደድ ምክር ቤቱም፤ አፈጉባኤዉም ለሕዝብ ምንም አልሰሩም።

አባዱላ ገመዳ ለወከለዉ ሕዝብ ምንም አላደረገም የሚባለዉን ምክር ቤት መምራት የጀመሩት 2003 ነበር።ከሰባት ዓመት በኋላ ሥልጣን ለቀቁ።ሥልጣን ለመልቀቅ የወሰኑበትን ትክክለኛ ምክንያት እራሳቸዉ ወይም ሿሚዎቻቸዉ እስከ ዛሬ ቀትር ድረስ በግልፅ አላስታወቁም።የተለያዩ የፖለቲካ ተንታኞች እንደሚሉት ግን አባዱላ ሥልጣን ለመልቀቅ የወሰኑት በቅርቡ በሶማሊያና በኦሮሚያ መስተዳድሮች የተቀሰቀሰዉን ደም አፋሳሽ ግጭት የኢትዮጵያ ፌደራዊ መንግስት አለማስቆሙን በመቃወም ነዉ።አቶ ሥዩምም በዚሕ ይስማማሉ።                          

የቀድሞዉ የኢትዮጵያ ፕሬዝደንት እና የኦሮሞ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ኦሕዴድ)ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባል  ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ እንደሚገምቱት ግን አባዱላ በገዢዉ ፓርቲ ኢሕአዴግ ሥራ-እና አሰራር ቅሬታ ካደረባቸዉ ቆይቷል።                         

የቅሬታዉ ዝርዝር ብዙ ነዉ።መስከረም 2003 የምክር ቤቱን የፕላስቲክ መዶሻ ለመጀመሪያ ጊዜ ሲጨብጡ፤ ያዩ እንዳሚተርኩት፤ በፈገግታ ደምቀዉ መዶሻዋን አገላብጠዉ አይዋት።ከዚያ ቀና፤አይናቸዉን ከፊትለፊታቸዉ ወደ ተቀመጡት ሹማምንት ወረወሩት እና ፊታቸዉን ቅጭም አደረጉ።

የሳቅ ፈገግታቸዉ ምክንያት

Äthiopien Abadula Gemeda und Kang Chang-hee (picture alliance/AP/Yonhap)

ጠመንጃ፤ መትረየስ፤ በትረ መኮንን ሲያገላብጥ የኖረ እጃቸዉ ሳይደክም የእንጨት ጠረጴዛ መወገሪያ መዶሻ እንዲይዝ መገደዱ ሊሆን፤ ላይሆንም ይችላል።

ብዙዎች እንደሚስማሙበት ግን ሰዉዬዉ ከተራ ታጋይነት ባጭር ጊዜ ወደ ፖለቲካ ፓርቲ መስራችነት፤ ከጄኔራልነት ወደ ርዕሠ-መስተዳድርነት ከርዕሰ መስተዳድርነት ወደ አፈ ጉባኤነት የመገለባበጣቸዉ መሠረት ለአለቆቻቸዉ በተለይ ለቀድሞዉ ጠቅላይ ሚንስትር ለአቶ መለስ ዜናዊ «አቤት» ባይ በመሆናቸዉ ነዉ።                        

የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (አነግ) እንደ ሁለተኛ ትልቅ የፖለቲካ ፓርቲ የመሠረተዉን መንግስት ጥሎ ሲወጣ፤ በሁለት እግሩ ለመቆም የሚዉተረተረዉ ኦሕዴድ የኦነግን ክፍተት እንዲሞላ ሲያንደርድሩት ከነበሩት ከፍተኛ መሪዎች አባዱላ አንዱ ነበሩ።

ሐሰን ዓሊ ከተራ አባልነት ወደ ርዕሰ-መስተዳድርነት ሲንቻረሩ መወጣጫ መሠላሉን ከዘረጉት፤ ከርዕሠ-መስተዳድርነት ማማ  ተሽንቀንጥረዉ ከስደት አረሕ ላይ ሲያርፉ-የተዘረጋዉን መሰላል ካጠፉት አንዱ ናቸዉ።ፕሬዝደንት ነጋሶ ጊዳዳ፤ ኩማ ደመቅሳ፤አልማዝ መኮ፤ጁነዲን ሳዶ፤ሙክታር ከድር፤ አስቴር ማሞ ሽቅብ ወጥተዉ ሲወርዱ፤ ሲሰደዱ ወይም ሲባረሩ እሳቸዉ ነበሩ።ዘንድሮ ምን አገኛቸዉ? ካልተመቻቸዉ መልቀቅ ይላሉ አንድ የኦሕዴድ አባል።                                   

አቶ ስዩም ተሾመ ደግሞ  በተሰጣቸዉ ሕገ መንግስታዊ ሥልጣን መጠቀም ሥላልቻሉ ነዉ ባይ ናቸዉ።                          

የኢትዮጵያ ገዢ ፓርቲ ኢሕአዴግ ከሚያስተናብራቸዉ አራት የፖለቲካ ማሕበራት ትልቁን አካባቢ የሚያስተዳድረዉ በርካታ የምክር ቤት መቀመጫ ያለዉም የኦሮሞ ሕዝብ ዴሞክራሲያዉ ድርጅት (ኦሕዴድ) ነዉ።መሪዎቹን ቶሎ በመቀያየርም ኦሕዴድን የሚስተካከል የለም።አቶ ሐሰን ዓሊ፤ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ፤

Äthiopien | Parlament (DW/Y. G. Egziabher)

አቶ ኩማ ደመቅሳ፤ አቶ ድሪባ ሐርቆ፤ አቶ ዮናታን ዲቢሳ፤ ወይዘሮ አልማዝ መኮ፤ አቶ ጁነዲን ሳዶ፤ አቶ ሙክታር ከድር፤ አሁን ደግሞ አቶ አባዱላ ገመዳ።በሥልጣን ላይ ያለዉን መንግሥት በመቃወም ተደጋጋሚ ሕዝባዊ አመፅ የሚደረገዉም ኦሕዴድ በሚያስተዳድረዉ አካባቢ ነዉ።ዶክተር ነጋሶ የኦሕዴድ ለጋነት-አንድ፤ የሌሎቹ የኢሕአዲግ መሪዎች ተፅዕኖ ሁለት ምክንያት አላቸዉ።                             

አቶ ስዩም ተሾመ ደግሞ የኦሮሞን ሕዝብ መሪ አልባ የማድረግ እርምጃ አንዱ አካል ነዉ ይላሉ።

አቶ አባዱላ ከሳቸዉ በፊት የነበሩ፤ ጄኔራሎችን፤ የፖለቲካ ፓርቲ መሪዎችን፤ርዕሰ-መስተዳድሮችን፤ አፈ ጉባኤዎችን ሲተኩ እንደነበረዉ ሁሉ ዛሬ በተራቸዉ በሌላ መተካታቸዉ እርግጥም ቀላልም ነዉ።የኦሕዴድ-በተናጥል፤ የኢሕአዴግ-በጥቅል የወደፊት ጉዞ ከሁሉም በላይ የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ እዉነት ማነጋገሩ አይቀርም።አቶ  ስዩም የማይቀረዉን መጠበቅ ይሉታል። 


DW_Amharic
ነጋሽ መሐመድ

ሸዋዬ ለገሰ

መግለጫ፡ “ኦሮሚያ የደርግ ሥርዓትን ለማስመለስ ጥረት እያደረገች ነው!” 

የሶማሌ ክልል መስተዳደር ባወጣው መግለጫ ከኦሮሚያ ክልል ጋር ለተፈጠረው ግጭት መነሻ ያላቸውን አራት ምክንያቶች በዝርዝር ገልጿል፡፡ የተጠቀሱት ምክንያቶች በጣም አስገራሚ ከመሆናቸው በላይ በፌዴራል ስርዓት ላይ የተጋረጠውን አደጋ በግልፅ ይጠቁማሉ፡፡ በአጠቃላይ መግለጫው የክልሉ መንግስት ከፍተኛ አመራሮች በግጭቱ ዙሪያ ያላቸውን አቋምና አመለካከት በግልፅ የሚያሳይ ሆኖ ስላገኘነው በመግለጫው የተዘረዘሩትን ምክንያቶች የተወሰኑ የቃላትና አፃፃፍ ግድፈቶችን በማስተካከል እንደሚከተለው አቅርበንዋል፡፡ ሙሉ መግለጫውን ይህን ማስፈንጠሪያ በመጫን ማንበብ ትችላላችሁ፡፡


የኢትዮጵያ ሶማሊ ክልል መንግስትና አገር ሽማግሎች በኦሮሚያ ጥቃት ላይ የጋራ አቋም መግለጫ ይፋ አደረጉ፡፡ጅግጅጋ (Cakaaranews) መክሰኞ መስከረም 23/ 2010 ዓ.ም፡፡…በመድረኩ ላይም የክልሉ መንግስት ከፍተኛ አመራርና የክልሉ አገር ሽማግሎችም ተገኝቷል፡፡ የክልሉ መንግሰት አሮሚያ በኢትዮጵያ ሶማሌ ላይ በቋሚነት የሚታወጃው ተከታታይ ጦርነት መንሰኤዎች እንደሚከተለው ገልፀዋል፡-

  1. ኦሮሚያ የኢትዮጵያ ሶማሌ መሬት በኃይል ለመወሰድና ከጎሮቤት አገራት እንደ ሶማሊላንድና ሶማሊያ ጋር ግንኙነት በመፍጠርና እንደሁም የጎሮቤት አገራት ወደብ በመጠቀም ኢትዮጵያ የሚያፈራረሱበት ጦር መሳሪያ ለማስገባት ሲሆን በአሮሚያ ሴራ የክልሉ መንግስትና ህዝብ ከባድ ማቀብ ስለሆነበት ነው፡፡ 
  2. የኦሮሞ ጦርነት በስተጀርባ ያለው ምክንያቱ ደግሞ በኢትዮጵያ ሶማሊ ክልልን የፈጠረ ሰላምና ማረጋጋት እንደሁም በሻቢያ የጋራ መቀመጭያ የነበሩት ፀረ-ሰላም ኃይሎች እንደ አልኢተሓድ፣ አልኢጃራ፣ ኦቦ (ኦብነግ)፣ ኦነግና የመሳሰሉት ፅንፈኞች ኤርትራ የሚትሰጠው ጦር መሳሪያዎችን በአንድ ጀልባ ሲትላክላቸው ስለነበርና በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል መንግስት ስለተደመሰሱና የጦር መሳሪያዎች ማስገባቱ ስለታገደባቸው በኦሮሚያ ክልል ላይ ቁጭት ስላሳድባታል 
  3. የኦሮሞ ጦርነት ምክንያቱ ደግሞ በቅርቡ አሮሞችሁ ሌላ ሸሚዝ በመልበስ የአዲስቷ ኢትዮጵያ ፍትህ፣ እኩልነት፣ ሰጥታና ልማትን ያጎፀፈው ኢህዴግን በቀላሉ ለመቀልበስና የፈዴራሊዝም ሥርዓትና የህግ የበላይነትናን ለመተራመስና አንባገነኑ የደርግ ሥርዓት ለማስመለስ ኦሮሚያ እያደረገች የነበረው ቀውስና ብጥብጥን በኢትዮጵያ ሶማሌ ህዝብና መንግስት ስለተወቀሱ ነው፡፡ ከዚህ በተያያዜም የክልሉ መንግስት ኢትዮጵያነታችንም ከማንም ጀርባ ሆነን አንለምንም ብሏል፡፡
  4. ከአሁን በፊት በክልሉ የሚገኙ ወረዳዎች እና ዞኖች ለመሄድ በሌላ ክልል ተቋርጦ ከረጅም ጉዞ በኋላ ሲደርሱ የነበሩ የክልሉ ወረዳዎችና ዞኖች በክልሉ መንግስት በአጭር ግዜ ውስጥ የተከናወኑ ዘርፈ-ብዙ ልማትን በተላይ መንገድና ድልድዮች በመገንባትና ሁሉም የክልሉ ወረዳዎችና ዞኖች በማስተሳሰሩ፣ ከሌላ ክልል መዞሩ በክልሉ መንግስት ማቅረፉ በኦሮሚያ መንግስት ላይ ቁጭት ስለፈጠርበትና በተላይ በመንገድ መስረተ ልማት እጥረት በኦሮሚያ ክልል ተቋርጦ ሲገኝ የነበሩ የኢትዮጵያ ሶማሌ ወረዳዎች እንደ ለጋሂዳ፣ ሰለሃድ፣ ቁቢ፣ መዩሙሉቆ፣ ቀርሳዱላ እና ፊልቱ ወረዳዎች ከክልሉ ዋና ከተማ በመንገድ መስረተ-ልማትና በትላልቅ ድልድዮች ከማስተሳሰሩ ባሻገር የኢትዮጲያ ሶማሌ ክልል መንግስት በጥቂት አመታት ውስጥ በክልሉ ያከናወናቸው ትላልቅ የውሃ ማቆሪያዎችና ሜጋ የመስኖ ግድቦችሁ ለግብሪና ምርትና ምርታማነትን ስለሚያገለገሉና ከኦሮሚያ ሲቀርብ የነበሩ አትክልትና ፊራፍሬዎችሁ በሶማሌ ክልል ገበያ እንዳይኖቸው የአሮሚያ ክልል መንግስት ለሶማሌ ገበያ የሚየቀረርቡት ምርት ትልቅ ስጋት ስለሆነበት የኦሮሚያ ጦርነት አንዱ ምክንያት ተብሏል፡፡