“የዘር ፖለቲካ ከበደኖ እስከ ቡራዩ!” በያሬድ ሃይለማሪያም

እንዴት አንድ ሃገር ከሁለት አስርት አመታት በኋላም ተመሳሳይ ዘር ላይ ያነጣጠረን ጥቃት ልታስተናግድ ቻለች? ይህን ጥያቄ የማቀርበው በዘር ላይ የተመሰረተውን ፖለቲካ አትንኩብን እያሉ ለሚጮኹ እና የትላንቱን የቡራዩን ጭፍጨፋ ከዘር ጋር እንዳልተያያዘ አድርጎ ለመሸፋፈን የሚደረገው ሙከራ አግባብ አለመሆኑን ለማሳወቅም ነው። መወገዝ የሚገባው ነገር በቅጡ ሳይጋነን እና ሳይቀባባ መወገዝ አለበት። መሬት ላይ ሕዝብ እያለቀ በሶሻል ሚዲያ ስለሚነገረው … Continue reading “የዘር ፖለቲካ ከበደኖ እስከ ቡራዩ!” በያሬድ ሃይለማሪያም

Advertisements

“ስለ ሕወሃት የማይገቡኝ ነገሮች!” ባይሳ ዋቅ-ወያ

በህይወት ዘመኔ ደጋግሜ እየጠየቅሁና የማገኛቸውን መልሶች ግን በምንም ተዓምር ለማስታወስ ያቃቱኝ ሁለት ነገሮች አሉ። የኔ የደም ዓይነት ከአራቱ የትኛው እንደሆነ ዕድሜ ልኬን እንዳዲስ ልጆቼን እየጠየቅሁ ነው የምኖረው። ሁለተኛው ሁሌም የማይገባኝ ነገር ደግሞ ታናሽ ወንድሜ ዕድሜ ልኩን ያለመታከት የሚያስረዳኝ አንድ በኦሮሞ ባህል “ሆቦ” እና “ጮራ” ስለሚባሉ የትውልድ ተዋረድ ሥርዓት ነው። ነገሩ በጣም ቀላል ነው፣ አባት “ሆቦ” … Continue reading “ስለ ሕወሃት የማይገቡኝ ነገሮች!” ባይሳ ዋቅ-ወያ

ዘረኝነትን ሲያቆላምጧት “ብሔርተኝነት” አሏት!

አንዳንድ ሰዎች በአክራሪ ብሔርተኝነትና በዘረኝነት መካከል፣ እንዲሁም በብሔር ልዩነት እና በዘር ልዩነት ላይ የተመሰረተ ፖለቲካዊ ስርዓት የተለያዩ ናቸው ሲሉ ይገርሙኛል። ነገር ግን፣ የብሔርተኝነትና ዘረኝነት ፅንሰ-ሃሳብ ፍፁም ተመሳሳይ ናቸው። የዓለም ታሪክን ስንመለከትም ብሔርተኝነትና ዘረኝነት በጭራሽ ተለያይተው አያውቁም። በዚህ ፅሁፍ የሁለቱን የብሔርተኝትና ዘርኝነት ፅንሰ-ሃሳብን ከታሪክ ጋር አቀናጅተን በዝርዝር እንመለከታለን።   በቅድሚያ “ዘረኛ” የሚለው ቃል “በዘር ምክንያት ለአንዱ የሚያደላ፣ … Continue reading ዘረኝነትን ሲያቆላምጧት “ብሔርተኝነት” አሏት!

አፓርታይድ ክፍል-9፡- ጨቋኝ ስርዓት እየገደለ ያስፈራራል! አፓርታይድ ግን እያዋረደ ይገድላል!!

በእርግጥ አፓርታይድ ጨቋኝ ስርዓት ነው። አንደ ማንኛውም ጨቋኝ ስርዓት የብዙሃንን መብትና ነፃነት አያከብርም። አፓርታይድ ግን የብዙሃንን መብትና ነፃነት አለማክበሩ እንዳለ ሆኖ የአንድን ማህብረሰብ የበላይነትና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ የተዘረጋ ስርዓት ነው። በከፍል ስምንት እንደተገለፀው፣ “እኩልነት” (equality) የሰው ልጆች ተፈጥሯዊ ባህሪ ሲሆን “ፍርሃት” (fear) ደግሞ የጨቋኞች መርህና መመሪያ ነው። የአፓርታይድ ስርዓት ግን ከፍርሃት በተጨማሪ ሌላ አንድ መርህና መመሪያ … Continue reading አፓርታይድ ክፍል-9፡- ጨቋኝ ስርዓት እየገደለ ያስፈራራል! አፓርታይድ ግን እያዋረደ ይገድላል!!

አፓርታይድ ክፍል-8፡ የእኩልነት እና የፍርሃት ትግል

በእርግጥ የአንድ ሀገር ሕዝብ በብዙ ነገር ይለያያል። ለምሳሌ፣ በዘር፥ በብሔር፥ በጎሣ፥ በቋንቋ፥ በሃይማኖት፥ ባህል፥ ልማድ፥…ወዘተ። ስለዚህ፣ በተለያዩ ማህብረሰቦች መካከል ልዩነት መኖሩ እርግጥ ነው። በአንድ በኩል “በአንድነት” ስም እነዚህን ልዩነቶች በመጨፍለቅ ለማስተዳደር መሞከር ጨቋኝነት ነው። በሌላ በኩል “በብዙሃንነት” ስም በልዩነት መከፋፈል ደግሞ ሌላ የጭቆና ዘዴ ነው። ስለዚህ፣ ለፖለቲካዊ አስተዳደር ያለው ብቸኛ አማራጭ በልዩነት ውስጥ አንድነትን መፍጠር … Continue reading አፓርታይድ ክፍል-8፡ የእኩልነት እና የፍርሃት ትግል

አፓርታይድ: ክፍል-7፡- ፖለቲካ ሲያረጅ አመፅ ይወልዳል!

አንድ መንግስታዊ ስርዓት አራት የለውጥ ደረጃዎች አሉት። እነሱም፡- ህልውና (Survival)፣ እድገት (Growth)፣ ልማት (development) እና ብልፅግና (Evolution) ናቸው። የትኛውም መንግስት ቢሆን ለውጥና መሻሻል ከማምጣት በፊት በቅድሚያ የስርዓቱን ሕልውና ማረጋገጥ ይኖርበታል። ይህ መንግስታዊ ስርዓቱ ከተዘረጋ በኋላ ባሉት የመጀመሪያ አስር አመታት ውስጥ የሚከናወን ይሆናል። በኢትዮጲያ ከደርግ ውድቀት በኋላ እ.አ.አ. ከ1991 – 2001 (1983 – 1993 ዓ.ም) ባሉት … Continue reading አፓርታይድ: ክፍል-7፡- ፖለቲካ ሲያረጅ አመፅ ይወልዳል!

በኢትዮጲያ “የብሔር-አፓርታይድ” እና በደ.አፍሪካ “የዘር-አፓርታይድ” ንፅፅር (ክፍል-6)

ማሳሰቢያ፡- (በዚህ ፅሁፍ “የትግራይ ህዝብ” በሚል የሚቀርበው ሃሳብ በዋናነት “የትግራይ ተወላጅ የሆኑ የትግል መሪዎችንና ልሂቃንን የፖለቲካ አመለካከት፥ ዓላማና ስልት የሚያመለክት እንጂ የብዙሃኑን የትግራይ ሕዝብ ሃሳብና አመለካከት አይወክልም!) 1: የአፓርታይድ ስርዓት አመሰራረት “የዘር/ብሔር አፓርታይድ” በሚል ርዕስ ባቀረብናቸው አምስት ተከታታይ ፅሁፎች፣ የትግል መሪዎችና ልሂቃን ትግሉም ለማስጀመር በማህብረሰቡ ውስጥ ያሰረፁትን የብሔርተኝነት ስሜት እና በጦርነት ወቅት የተፈጠረውን የጠላትነት ስሜት … Continue reading በኢትዮጲያ “የብሔር-አፓርታይድ” እና በደ.አፍሪካ “የዘር-አፓርታይድ” ንፅፅር (ክፍል-6)

የዘር/ብሔር አፓርታይድ – ክፍል 5፡- ማን ነው ተጠያቂው፡ ሕዝብ የጨፈጨፈው ወይስ ያስጨፍጫፈው?

በክፍል አራት በዝርዝር እንደተገለፀው፣ የሽምቅ ውጊያ ሕዝብን እንደ “ባህር” በመጠቀም አማፂያኑ እንደ “ዓሣ” በውስጡ እንዲንቀሳቀሱ የሚያስችል ስልት ነው። ጨቋኝ መንግስት ደግሞ “በአማፂያኑና በተቃዋሚዎች ላይ ከከዚህ በፊቱ የበለጠ ፍርሃትና ሽብር የሚፈጥር የኃይል እርምጃ በወሰድን ቁጥር የሽምቅ ተዋጊዎቹ ጥቃትና ድጋፍ ይቀንሳል” በሚል መርህ የሚመራ ነው። ነገር ግን፣ ከበፊቱ የበለጠ የኃይል እርምጃ በተወሰደ ቁጥር ጨቋኙ ስርዓት ለውድቀት፣ የሽምቅ … Continue reading የዘር/ብሔር አፓርታይድ – ክፍል 5፡- ማን ነው ተጠያቂው፡ ሕዝብ የጨፈጨፈው ወይስ ያስጨፍጫፈው?

የዘር/ብሔር አፓርታይድ – ክፍል 4፡ ደርግ ጨፈጭፊ ከነበረ “አማፂያኑ” አስጨፍጫፊ ነበሩ!

ባለፉት ክፍሎች የትግል መሪዎችና ልሂቃን “በእኛ ላይ እየደረሰ ያለውን በደልና ጭፍጨፋ በሌሎች ላይ እያደረስን ይሆን?” የሚለውን ጥያቄ በትግል ወቅት መጠየቅና በነባራዊ እውነታ ላይ የተመሰረተ መልስ መስጠት እንዳለባቸው ተመልክተናል። በክፍል ሦስት በዝርዝር እንደተገለፀው፣ የመጀመሪያው ምክንያት በትግል ወቅት የተፈጠረው የብሔርተኝነትና የጠላትነት ስሜት ከትግል በኋላ ወደ ተበዳይነትና ፍርሃት ስለሚቀየሩ ከትግል በኋላ አዲስ ለውጥ ማምጣት አስቸጋሪ እንደሚሆን ተመልክተናል። ሁለተኛው … Continue reading የዘር/ብሔር አፓርታይድ – ክፍል 4፡ ደርግ ጨፈጭፊ ከነበረ “አማፂያኑ” አስጨፍጫፊ ነበሩ!

የዘር/ብሔር አፓርታይድ – ክፍል 3፡- ብሔርተኝነት ሳይወጣ እኩልነት አይገባም!

የዘር/ብሔር አፓርታይድ ተከታታይ ፅሁፍ የመጀመሪያ ክፍል ለመግለፅ እንደተሞከረው፣ የትጥቅ ትግል የሚጀመርበት መሰረታዊ ምክንያት ለማህብረሰቡ የመብትና ነፃነት ጥያቄ ተገቢ ምላሽ ሳይሰጥ ሲቀር ነው። ከተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ለሚነሱ የእኩልነት፥ ነፃነትና የተጠቃሚነት ጥያቄዎችን በኃይል ለማዳፈን መሞከር፤ በመጀመሪያ ወደ አመፅና ኹከት፣ በመቀጠል ወደ ግጭትና የትጥቅ ትግል እንደሚያመራ ተመልክተናል። በዚህ ሂደት ውስጥ ፖለቲካ ልሂቃን የማህብረሰቡን ብሶትና ተቃውሞ በብሔርተኝነት ስሜት በማቀጣጠልና … Continue reading የዘር/ብሔር አፓርታይድ – ክፍል 3፡- ብሔርተኝነት ሳይወጣ እኩልነት አይገባም!