“የትግራይ ፖለቲካ እንደምን ወደዳር አገር ፖለቲካ ተገፋ?”

በጦማሪና የመብት አቀንቃኝ በፍቃዱ ዘ. ሃይሉ የኢትዮጵያ ሥርወ መንግሥት መነሻ ማዕከሉ (core state የሚሉት) ሰሜን ላይ ነበር - አክሱም። ቀስ በቀስ ወደ ደቡብ እያፈገፈገ በ19ኛው ክፍለ ዘመን ማገባደጃ ላይ ሸዋ ላይ ከትሞ እስከ ዛሬ ዘልቋል። 'የዛሬዪቱ ኢትዮጵያ' በአሁኑ ቅርፅዋ የተሠራችው በ19ኛው ክፍለዘመን ማገባደጃ ነው። ከዛሬዪቱ ኢትዮጵያ በፊት የነበረችው 'ታሪካዊቷ ኢትዮጵያ' ነች። ታሪካዊቷ ኢትዮጵያ እንደሌሎቹ የዓለማችን … Continue reading “የትግራይ ፖለቲካ እንደምን ወደዳር አገር ፖለቲካ ተገፋ?”

Advertisements

ለውጥ እና ውዥንብር (በፍቃዱ ሃይሉ)

አሁን ያለንበት ሁኔታ "ታስሮ የተፈታ ጥጃ" ሁኔታ ነው። መዝለል እና መቦረቅ - የነፃነታችንን ልክ መፈተን የምንፈልግበት ወቅት ነው። ምክንያቱም ነፃነታችን ከእስር የተፈታው ገና አሁን ነው፣ የዴሞክራሲ ባሕል አልነበረንም፣ በዚያ ላይ ያልተመለሱ እልፍ ጥያቄዎች አሉን። ይሁን እንጂ ሲደክመን እንሰክናለን። መዝለል ስለምንችል ብቻ አንዘልም። መርገጥ ስለምንችል ብቻ አንራገጥም። ያልተመለሱ ጥያቄዎችን በተደራጀ፣ በሕጋዊ እና ሠላማዊ መንገድ ታግለን ማስመለስ … Continue reading ለውጥ እና ውዥንብር (በፍቃዱ ሃይሉ)

በማንነት ማፈናቀልን እንዴት መቀነስ ይቻላል? (በፍቃዱ ዘ. ሃይሉ)

በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ‘የማንነት’ እና ‘የብሔር’ ፖለቲካ ወይም ጥያቄ ተምታተዋል። ብዙ ግዜ ሁሉም ነገር ‘የብሔር ጥያቄ’ ነው፤ መልሱም የሚገኘው ‘በብሔርተኝነት’ ነው የሚባለው ጉዳይ ከማንነት ጋር የተያያዘውን ጥያቄ ያድበሰብሰዋል። እንዲያውም አንዳንዴ ብሔርተኝነት ችግሩን ሊያባብሰው ይችላል። የማንነት ወይም የብሔር ትርጉሙም እንዲሁ የተምታታ ነው። ምክንያቱም ማንነትም ይሁን ብሔር በተለምዶ የሚበየነው በቋንቋ ላይ ተመሥርቶ ነው። ስለዚህም በተምታታ ትርጉም ላይ … Continue reading በማንነት ማፈናቀልን እንዴት መቀነስ ይቻላል? (በፍቃዱ ዘ. ሃይሉ)

​”The Amhara Psychology” by BefeQadu Hailu

To begin with less controversial fact, today's Amhara is not exactly what it is referred in old historical scripts of the country (Ethiopia). It has mostly been used to refer to the Christians, and also, to mean ‘good people’. It is also used seldom to mean Amharic speaking people. But, all of these are when … Continue reading ​”The Amhara Psychology” by BefeQadu Hailu

“ዘውጌኝነት” እና “ዘውግ-ዘለልነት” (በፍቃዱ ሃይሉ)

ለብዙዎቹ ችግሮቻችን ፍቱን መድኃኒት አድርጌ የምወስደው፣ ጉዳዩን በዘመን ቁመት እና በዓለም ሕዝቦች ታሪክ አግድም መመልከት ነው። ዓለም በበቂ ሁኔታ የምንማርባቸው ስኬቶች እና ውድቀቶች አሏት። ዘውጌኝነት፣ ብሔርተኝነት እና ዜግነት የመሳሰሉትም የብቻችን ጉዳዮች አይደሉም። ዓለም በየፈርጁ የዳከረችበት እና እየዳከረችበት ያለ ችግር ነው። ስለዚህ ጥያቄውን በቅጡ ለማበጃጀትም ይሁን፣ አዋጭ መልስ ለመፈለግ ከሰው ልጆች እንደአንድ የሚያደርገንን ታሪክ የምናውቀውን ያክል … Continue reading “ዘውጌኝነት” እና “ዘውግ-ዘለልነት” (በፍቃዱ ሃይሉ)

የአስቸኳይ ጊዜ ዐዋጁ መራዘም ለማን? (VOA)

በኢትዮጵያ ከዚህ ቀደም ታውጆ የነበረውና ለስድስት ወራት የዘለቀው የአስቸኳይ ጊዜ ዐዋጅ ለአራት ወራት ተራዝሟል። የመጀመሪያው ዐዋጅ ተግባራዊ መደረግ በጀመረበት የመጀመሪያ ወራት ታስረው የተፈቱ ሁለት ወጣቶችና የሕግ ባለሞያ አነጋግረናል። ስዩም ተሾመ የኢንተርኔት አምደኛና በአምቦ ዩኒቨርስቲ ወሊሶ ካምፓስ መምሕር ነው።  በፍቃዱ ኃይሉ የዞን ዘጠኝ አምደኛና ጸሐፊ ነው። የሕግ ባለሞያውን አቶ ሙሉጌታ አረጋዊን ፅዮን ግርማ በተራዘመው ዐዋጅ ዙሪያ … Continue reading የአስቸኳይ ጊዜ ዐዋጁ መራዘም ለማን? (VOA)