እያንዳንዱ ሰው እንደ አፄ ሚኒሊክ ቅዱስና እርኩስ ነው!

የኢህአዴግ መንግስት ስለ ተቃዋሚዎች ይናገራል። ተቃዋሚዎች ስለ ኢህአዴግ ይናገራሉ። ግማሹ ቴዲ አፍሮ ኮንሰርት እንዳያዘጋጅ ፍቃድ ተከለከለ ይላል። ሌላው የጎሳዬ ተስፋዬን ኮንሰርት ¨Boycott” አድርጉ ይላል። አንዱ ድንገት ተነስቶ ስለ ቀድሞ ታሪክ የሆነ ነገር ይናገራል፣ ከዛ ሕዝቤ ሁላ በጭፍን ተቃውሞና ድጋፍ ያዙኝ-ልቀቁኝ ይላል። ይኸው ነው የእኛ ነገር። ሁሉም ይናገራል። አንዱ በጭፍን የሚደግፈውን፣ ሌላው በጭፍን ይቃወማል። እርስ-በእርስ መጯጯህ እንጂ መደማመጥና መግባባት ተስኖናል። ሁሉም የራሱን እውነት ለመናገር እንጂ የሌሎችን ለማዳመጥና ለመረዳት ዝግጁ አይደለም።

በእርግጥ እያንዳንዱ ሰው ለራሱ ትክክል ነው። ሁሉም ሰው የሚናገረውና የሚፅፈው ነገር በተግባር የሚረጋገጥ እውነት ሆነ በቃላት የተለወሰ ውሸት ለውጥ የለውም። ሁሉም ሰው በራሱ እይታ ትክክል የመሰለውን ነው የሚያደርገው። ሰው በጭራሽ ስህተት ለመስራት ብሎ አይሳሳትም። ይሄን ለመረዳት በጣም ቀላል ነው። ለምሳሌ፣ እርስዎ፥ አንቺ ወይም አንተ እስኪ ዛሬ የተናገራችሁትን ወይም ያደረጋችሁትን ነገር መለስ ብላችሁ አስቡ። እውነትም ሆነ ውሸት መናገር ያለባችሁን ተናግራችኋል አይደል? አምናችሁበትም ይሁን ሳታምኑበት የሆነ ተግባር ፈፅማችኋል። ከቦታ (space)፣ ግዜ (time) እና ምክንያት (cause) አንፃር ሲታይ የፈፀማችሁት ድርጊት ለራሳችሁ ትክክል ነው። በ“phenomenologist epistemology” ፅንሰ-ሃሳብ መሰረት፣ እያንዳንዱ ሰው የሚፈፅመው ተግባር ሌሎች ሰዎች በእሱ ቦታ ቢሆኑ የሚፈፅሙትን ተግባር ስለሆነ ድርጊቱ ሁልግዜም ትክክል ነው፡-

“Man chooses and makes himself by acting. Any action implies the judgment that he is right under the circumstances not only for the actor, but also for everybody else in similar circumstances.”

እኛ ለራሳችን የምንሰጠውን ግምት ሁሉም ሰው ለራሱ ይሰጣል። እኛ በምንናገረውና በምንፅፈው ነገር ላይ ትክክል ነን ብለን እንደምናስበው ሁሉም ሰው በራሱ፥ ለራሱ ትክክል ነው። ይህ ከሆነ ታዲያ ለምንድነው በመካከላችን አለመግባባት የተፈጠረው? ለምን እያንዳንዱ ሰው በራሱ ትክክል መሆኑንና የእሱን እውነት ተቀብለን ለመረዳት ጥረት አናደርግም? በአጠቃላይ፣ እርስ-በእርስ ከመጯጯህ ባለፈ መደማመጥና መግባባት የተሳነን ምክንያቱ ምንድነው?

አወዛጋቢ በሆኑ ታሪካዊና ፖለቲካዊ ክስተቶች ዙሪያ ተነጋግሮ መግባባት የተሳነን ሌሎች ሰዎች፣ በተለይ የቀድሞ መሪዎች ስህተትን አውቀውና ፈቅደው እንደፈፀሙት ስለምናስብ ነው። እኛ በራሳችን “ባለማወቅ” ስህተት ልንሰራ እንደምንችል እናውቃለን። አወዛጋቢ የሆኑ ታሪካዊና ፖለቲካዊ ክስተቶችን ሌሎች ሰዎች በስህተት ሳይሆን አውቀውና ፈቅደው፤ በክፋትና ምቀኝነት ወይም ሌሎችን ያለ አግባብ ለመጉዳትና ራሳቸውንን ለመጥቀም ብለው እንደፈፀሟቸው እናስባለን። ለእኛ ሲሆን “ሳናውቅ በስህተት…” የምንለውን ለሌሎች ሲሆን “አውቀው በድፍረት እንደፈፀሙት” እናስባለን።

ከላይ ለመግለፅ እንደሞከርኩት፣ ሁሉም ሰው በራሱ “ትክክል” ብሎ ያመነበትን ነው የሚፈፅመው። እኛ “ስህተት ነው” ብለን የምንቃወመው ተግባር ከድርጊት ፈፃሚዎቹ ቦታ፣ ግዜና ምክንያት አንፃር ሲታይ ግን ትክክል ነው። በእርግጥ ትክክክኝነቱ ለእነሱ ብቻ ሳይሆን ለእኛ ጭምር ነው። ምክንያቱም፣ እኛም እነሱ በነበሩበት ቦታ (space)፣ ግዜ (time) እና ምክንያት (cause) ላይ ብናስቀምጥ አሁን የምንቃወመውን ተግባር ሳናዛንፍ ደግመን እንፈፅመዋለን።

የሰው ልጅ ሁሉንም ነገር በራሱ አውቆና ፈቅዶ ያደረገው ይመስለናል። ታሪካዊና ፖለቲካዊ ክስተቶች በሰዎች ነፃ ፍላጎትና ፍቃድ (will) የተደረጉ ይመስሉናል። ይህ ግን ከቦታ፥ ግዜና ምክንያት አንፃር ከድርጊቱ ወይም ክስተቱ ያለንን ርቀት ወይም የግንዛቤ እጥረት ከመጠቆም የዘለለ ትርጉም የለውም። ምክንያቱም፣ ሌሎች ሰዎች በፍቃዳቸው ያደረጉት የመሰለንን ነገር ቀርበን ወይም በጥልቀት ስናውቀው ምርጫና አማራጭ በሌለበት ሁኔታ ውስጥ እንደተፈፀመ እንረዳለን።

የሰው ልጅ አንድ በጣም አስቂኝ ባህሪ አለው። የሌሎች ሰዎችን ተግባር አግባብነት ወይም ትክክለኝነት የሚፈርጀው “እኔ ብሆን ኖሮ እንደዛ አላደርግም ወይም እኔ ብሆን ኖሮ እንደዚህ አደርግ ነበር” በሚል እሳቤ ላይ ተመስርቶ ነው። ይህም በሞራላዊ ወይም ምክንያታዊ እሳቤ ላይ የተመሰረተ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን፣ እያንዳንዱ ሰው ራሱን በድርጊት ፈፃሚው ቦታ (space)፣ ግዜ (time) እና ምክንያት (cause) ቢያስቀምጥ አሁን “እንዴት እንደዚህ አደረገ?” እያለ የሚቃወመውን ተግባር ሳያዛንፍ ይደግመዋል። የሰው ልጅ ይህን እውነት ሺህ ግዜ በተግባር አረጋግጦታል፡፡ ነገር ግን፣ ይህን ሃቅ አምኖ መቀበል ሞቱ እንደሆነ “Leo Tolstoy” እንዲህ ሲል ገልፆታል፡-    

“…series of experiments and arguments proves to him that the complete freedom of which he is conscious in himself is impossible, and that his every action depends on his organization, his character, and the motives acting upon him; yet man never submits to the deductions of these experiments and arguments. However often experiment and reasoning may show a man that under the same conditions and with the same character he will do the same thing as before, yet when under the same conditions and with the same character he approaches for the thousandth time the action that always ends in the same way, he feels as certainly convinced as before the experiment that he can act as he pleases.” War And Peace: EP2|CH8, Page 1159.

ዛሬ ላይ የምንቃወመውን ተግባር ከተፈፀመበት ቦታና ግዜ፣ እንዲሁም የተፈፀመበትን ምክንያት ጠንቅቀን ስናውቅ ምርጫና አማራጭ በሌለበት አስገዳጅ ሁኔታ ውስጥ አንደተፈጸመ እንገነዘባለን። ምርጫና አማራጭ በሌለበት ሁኔታ ውስጥ የተፈፀመ ተግባርን “ትክክል” ወይም “ስህተት” ብሎ መፈረጅ አይቻልም። ምክንያቱም፣ አንድን ተግባር ትክክል ወይም ስህተት ብሎ ለመፈረጅ በቅድሚያ አማራጭ መኖር አለበት። አማራጭ በሌለበት ምርጫ ሊኖር አይችልም። አማራጭ በሌለው አስገዳጅ ምርጫ የተፈፀመ ተግባርን ትክክል ወይም ስህተት ብሎ መፈረጅ አይቻልም። ድርጊት ፈፃሚው ያደረገው እኛም በእሱ ቦታ ብንሆን የምናደርገውን፥ ያለ ማዛነፍ የምንፈፅመውን ነው።

በተለያዩ ታሪካዊና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ እርስ-በእርስ ከመጯጯህ ባለፈ መደማመጥና መግባባት የተሳነን ለዚህ ነው። የቀድሞ ሆኑ የአሁን መሪዎች የሚፈፅሟቸው ተግባራት አውቀውና ፈቅደው፥ ሌሎችን ለመጉዳት ወይም ራሳቸውን ለመጥቀም አስበው ይመስለናል። ከዚያ በኋላ “እከሌ ጀግና ነው! እከሌ ባንዳ ነው! አፄ ሚኒሊክ ቅዱስ ነው! አፄ ሚኒሊክ እርኩስ ነው!” እያልን እንጯጯሃለን፡፡ እያንዳንዱ ሰው በአፄ ሚኒሊክ ቦታ ላይ ቢሆን እሱ ያደረገውን ሳያዛንፍ ይደግመዋል! ስለዚህ፣ እያንዳንዱ ሰው እንደ አፄ ሚኒሊክ ቅዱስና እርኩስ ነው!     

Advertisements

“አዎ… የትግራይ/ሕወሃት የበላይነት አለ!”

ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል “የትግራይ የበላይነት አለ ወይ?” ለሚለው ጥያቄ ዝርዝር ምላሽ ሰጥተዋል። “የትግራይ የበላይነት የለም” በሚል ካቀረቧቸው ማስረጃዎች ውስጥ ሁለት ነጥቦች በዋናነት የሚጠቀሱ ናቸው። የመጀመሪያው የፌዴራሊዝም ስርዓቱ የአንድ ብሔር (ክልል) የበላይነትን አያስተናግድም የሚል ነው። ሁለተኛው ደግሞ የሕወሃት አባላት በኢህአዴግ የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ሆነ ካቢኔ ውስጥ የስልጣን የበላይነት የላቸውም የሚል ነው። ነገር ግን፣ የአንድ ብሄር (ቡድን) የበላይነት መኖር-አለመኖር የሚለካው በመንግስታዊ ስርዓቱ ወይም በባለስልጣናት ብዛት አይደለም። በዚህ ፅሁፍ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ያቀረቧቸውን ሁለት መሰረታዊ የመከራከሪያ ሃሳቦችን ውድቅ በማድረግ “የትግራይ የበላይነት መኖሩን” በተጨባጭ ማስረጃ አስደግፌ ለማቅረብ እሞክራለሁ።

1ኛ) “የትግራይ የበላይነት” የሚረጋገጠው የስርዓቱ መስራች በመሆን ነው! 
በእርግጥ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል በፌዴራሊዝም ስርዓቱ መሰረት እያንዳንዱ ክልል ራሱን-በራሱ የማስተዳደር ስልጣን ስላለው የትግራይም ሆነ የሌላ ብሔር የበላይነት ሊኖር እንደማይችል ገልፀዋል፡-

“/የትግራይ የበላይነት/ የሚባለው አንዳንዱ የተዛባ አመለካከት ነው፣ አንዳንዱ ደግሞ ፈጠራ ነው። ከፌዴራል ጀምረህ የስርአቱን አወቃቀር ነው የምታየው፡፡ /አወቃቀሩ ካልፈቀደ/ “የበላይነት“ የሚፈልግም ካለ ስሜት ብቻ ፤ “የበላይነት አለ“ የሚልም የራሱ ግምት ብቻ ሆኖ ይቀራል፡፡ …/በኢህአዴግ/ አንዱ በደንብ የገምገምነው እሱን ነው፤ “የትግራይ የበላይነት“ የሚባል የለም ነው፡፡ …ሄደን ሄደን ስርእቱን እንየው ነው፡፡ ስርአቱ “የበላይነት“ እንዲኖር ይፈቅዳል ወይ? የምንፈቅድ አለን ወይ? የትግራይ ብቻ ሳይሆን የሌሎችም፡፡ ይሄ ስርአት ካልፈረሰ በስተቀር ሊኖር አይችልም፡፡ ይሄ ስርአት የትግራይንም የሌላንም የበላይነት አያስተናግድም፡፡ …ሁሉም ድርጅት የራሱን ነው የሚያስተዳድረው፡፡ ህወሓት ኦሮሚያን ወይም አማራ ክልልን ሊያስተዳድር አይችልም፡፡ ስርአቱ አይፈቅድም፡፡ ስለዚህ በክልል የበላይነት የሚባለው የሌለ አምጥቶ የመለጠፍ ፈጠራ ነው፡፡ ስርእቱ በዚህ መሰረት አልተገነባም አይሰራም፡፡” ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል 

በእርግጥ በፌደራሊዝም ስርዓቱ መሰረት “የትግራይ የበላይነት አለ” ማለት አይቻልም። ነገር ግን፣ በኢትዮጲያ “የትግራይ የበላይነት” መኖርና አለመኖር የሚለካው የሕወሃት ፓርቲ በአማራ ወይም በኦሮሚያ ክልል ላይ ባለው የመቆጣጠር ወይም የማስተዳደር ስልጣን አይደለም። ምክንያቱም፣ በፖለቲካ ውስጥ “የአንድ መደብ/ቡድን/ብሔር የበላይነት” መኖሩና አለመኖሩን ለማረጋገጥ የሚያስችል የራሱ የሆነ መመዘኛ መስፈርት አለው።

የአንድ መደብ/ቡድን/ብሔር የበላይነት ራሱን የቻለ ፅንሰ-ሃሳብ ሲሆን እሱም “The Class Domination Theory of Power” ይባላል። በዚህ ፅንሰ-ሃሳብ መሰረት የአንድ መደብ/ቡድን/ብሔር የበላይነት መኖርና አለመኖር የሚረጋገጠው ሌሎች የሚተዳደሩበትን ስርዓትና ደንብ ከመወሰን አንፃር ባለው ችሎታ ነው። “Vergara L.G.” (2013) የተባለው ምሁር የአንድ መደብ/ቡድን/ብሔር የበላይነትን፤ “Domination by the few does not mean complete control, but rather the ability to set the terms under which other groups and classes must operate” በማለት ይገልፀዋል።

ከላይ በተጠቀሰው መሰረት፣ “የትግራይ የበላይነት” መኖሩና አለመኖሩን ማረጋገጥ የሚቻለው መንግስታዊ ስርዓቱ “የአንድ ብሔር/ክልል የበላይነትን ይፈቅዳል ወይስ አይፈቅድም” በሚለው እሳቤ አይደለም። ከዚያ ይልቅ፣ ሌሎች ብሔሮችና ክልሎች የሚተዳደሩበትን ስርዓትና ደንብ ከመወሰን አንፃር ትልቁ ድርሻ የማን ነው በሚለው ነው። የአማራ እና ኦሮሚያ ክልልን ጨምሮ ሁሉም ክልሎች የሚተዳደሩበትን በብሔር ላይ የተመሰረተ መንግስታዊ ስርዓት ከንድፈ-ሃሳብ እስከ ትግበራ ድረስ ባለው ሂደት ውስጥ በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀሰው ሕወሃት ነው።

በእርግጥ ዶ/ር ደብረፅዮን እንዳሉት፣ መንግስታዊ ስርዓቱ ሕወሃት የአማራና ኦሮሚያ ክልልን እንዲያስተዳድር አይፈቅድም። ነገር ግን፣ የአማራ ሆነ የኦሮሚያ ክልል የሚተዳደሩበትን መንግስታዊ ስርዓት እና ደንብ የቀረፀው ሕውሃት ነው። ስለዚህ፣ የአማራ ክልል እና የኦሮሚያ ክልል የሚመሩበትን ስርዓትና ደንብ በመወሰኑ ረገድ ካለው ችሎታ አንፃር “የትግራይ የበላይነት” ስለ መኖሩ ምንም ጥርጥር የለውም።

2ኛ) የስልጣን የበላይነት የሚረጋገጠው በፖለቲካ ልሂቃን ነው!
ዶ/ር ደብረፅዮን “የትግራይ የበላይነት” አለመኖሩን ለማሳየት ያቀረቡት ሌላኛው የመከራከሪያ ሃሳብ ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናትን ብዛት ነው። ከዚህ አንፃር፣ በኢህአዴግ መንግስት ውስጥ ከፍተኛ የመወሰን ስልጣን ባላቸው የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ እና የሚኒስትሮች ምክር ቤት ውስጥ የሕወሃት አባል የሆኑ ባለስልጣናት ብዛት ትንሽ መሆኑ ነው፡-

“በፖለቲካ ሃላፊነትም እኩልነት ነው የሚታየው፡፡ በኢህአዴግ ምክር ቤትም ሆነ ስራ አስፈፃሚ ሁሉም የፖለቲካ ድርጅቶች እኩል ውክልና ያላቸው፡፡ ለምሳሌ አንጋፋው ህወሓት ነው በሚል የተለየ ተጨማሪ ቁጥር አይሰጠውም፡፡ ብዙ ውሳኔ በሚወሰንበት የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ከ36ቱ ከሁላችንም እኩል ዘጠኝ ነው የተወከለው፡፡ አብዛኛው ያልተስማማበት ስለማያልፍ ማንም ድርጅት ዘጠኝ ሰው ይዞ የበላይነት ሊያመጣ አይችልም፡፡ ….ለምሳሌ በካቢኔ አሁን 30 ነን፡፡ ድሮም ዛሬም ህወሓት ሶስት ሚኒስትር ብቻ እኮ ነው ያለው፤ ሶስት ይዘህ ደግሞ እንዴት ነው የተለየ ልታስወስን የምትችለው?” ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል

ነገር ግን፣ በኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚና በጠ/ሚኒስትሩ ካቢኔ ውስጥ ያሉት የሕወሃት አባል የሆኑ ባለስልጣናት ብዛት አነስተኛ መሆኑ የስልጣን የበላይነት አለመኖሩን አያሳይም። ምክንያቱም፣ የአንድ ቡድን/ብሔር የስልጣን የበላይነት የሚረጋገጠው በባለስልጣናት ብዛት ሳይሆን በፖለቲካ ልሂቃን (political elites) አማካኝነት ነው። በዚህ መሰረት፣ የሕወሃት የስልጣን የበላይነት የሚረጋገጠው የፓርቲው አባላትና ደጋፊዎች የሆኑ ልሂቃን ከባለስልጣናት በሚያገኙትን አድሏዊ ድጋፍና ትብብር መንግስታዊ ስርዓቱ እና የባለስልጣናቱ ውሳኔ በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ተቀባይነት እንዲያገኝ በማስቻል ነው። ፅንሰ-ሃሳቡን የበለጠ ግልፅ ለማድረግ ያግዘን ዘንድ በድጋሜ ከ“Vergara L.G.” (2013) ፅኁፍ ውስጥ የሚከተለውን እንመልከት፡-

“…political elites are defined as persons who, by virtue of their strategic locations in large or otherwise pivotal organizations and movements, are able to affect political outcomes regularly and substantially. The elites have power over the state, the civil organization of political power. Even though they could have conflicts with the mass, which certainly can affect political decisions from “top down” to “bottom up” the possession of multiples forms of capital (social, cultural, economic, politic, or any other social benefits derived from the preferential treatment and cooperation between individuals and groups) allows [them] to ensure their social reproduction as well as the cultural reproduction of the ruling class.” Elites, political elites and social change in modern societies; REVISTA DE SOCIOLOGÍA, Nº 28 (2013) pp. 31-49.

የፖለቲካ ልሂቃን በመንግስታዊ ስርዓቱ፣ በውሳኔ አሰጣጥ ሂደቱና በሲቭል ድርጅቶች ሥራና አሰራር ላይ ተጽዕኖ ማሳረፍ፣ በዚህም የአንድ ብሔር/ፓርቲ የበላይነትን ማረጋገጥ የሚችሉት ሃሳብና አመለካከታቸውን በነፃነት የሚገልፁበት መድረክ ሲኖር ነው። በዚህ መሰረት፣ የስልጣን የበላይነት ባለው የፖለቲካ ቡድን የተለየ አድሏዊ ድጋፍና ትብብር የሚደረግላቸው ልሂቃን የፖለቲካ አጀንዳን በመቅረፅና በብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል የፖለቲካ አመለካከት ላይ ተፅዕኖ እንዲያሳርፉ ምቹ ሁኔታ ይፈጠርላቸዋል።

ከዚህ አንፃር፣ ከ1997ቱ ምርጫ በኋላ የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅን መሰረት በማድረግና ሕገ-መንግስታዊ ሥርዓቱን ለማስከበር በሚል ሰበብ ለእስርና ስደት ከተዳረጉት ተቃዋሚ ፖለቲከኞች እና የመብት ተሟጋቾች ምን ያህሉ የትግራይ ተወላጆች ናቸው? ተቃዋሚ ይቅርና፣ በ2007 ዓ.ም በመቐለ ከተማ በተካሄደው የኢህአዴግ 10ኛ ጉባዔ ላይ በቀረበው ሪፖርት ላይ የጠባብነትና ትምክህተኝነት አመለካከት አንፀባርቀዋል በሚል ከስልጠና በኋላ የመስክ ክትትል ከተደረገባቸው ጀማሪና መካከለኛ የኢህአዴግ አመራሮች ውስጥ ምን ያህሉ የሕወሃት አባላት ናቸው? ከምርጫ 2002 – 2006 ዓ.ም በኋላ ባሉት አራት አመታት ብቻ፤ 19 ጋዜጠኞችን ለእስር፣ 60 ጋዜጠኞች ደግሞ ለስደት ሲዳርጉ ከእነዚህ ውስጥ ምን ያህሉ የትግራይ ብሔር ተወላጅ ናቸው? ሦስቱም ጥያቄዎች መልሱ ከሞላ-ጎደል “ዜሮ፥ ምንም” የሚል ነው።

ታዲያ የሕወሃት አባላት “በጠባብነት” እና “ትምክህተኝነት” በማይፈረጁበት፣ የትግራይ ተወላጅ የሆኑ የፖለቲካ ልሂቃን “ከግንቦት7 ወይም ኦነግ” ጋር በማገናኘት በፀረ-ሽብር ሕጉ በማይከሰሱበት፣ ያለ ፍርሃትና ስጋት ሃሳብና አመለካከታቸውን በነፃነት በሚገልፁበት፣ የፖለቲካ አጀንዳውን በበላይነት በሚወስኑበት፣ …ወዘተ “የትግራይ የበላይነት የለም” ሊባል ነው። በአጠቃላይ፣ ዶ/ር ደብረፅዮን ያቀረቧቸው ሁለት የመከራከሪያ ሃሳቦች ምክንያታዊና አሳማኝ አይደሉም። “የትግራይ የበላይነት አለ ወይ?” ለሚለው መልሱ “አዎ…አለ!” ነው። እውነታው ይሄ ነው፡፡

ከፖለቲካ ነፃ የሆነ ምሁር የለም!

እስር ቤት ሳለሁ ፖሊሶች በተደጋጋሚ ሲጠይቁኝ የነበረውና በቀጥታ ለመመለስ የተሳነኝ ጥያቄ እንዲህ ይላል፡- “ከሰለጠንክበት የመምህርነት ሙያ ውጪ የፖለቲካ ፅሁፎችን እንድትፅፍና እንድታሳትም ማን ፈቀደልህ?” ይህን ጥያቄ ለመመለስ ያደረኩት ጥረት ፍሬ-አልባ ነበር። ይህ እንደ በሕገ-መንግስቱ አንቀፅ 29 መሰረት ዴሞክራሲያዊ መብቴ፣ እንዲሁም በከፍተኛ ት/ት ተቋማት አዋጅ አንቀፅ 4(3) እና በአምቦ ዩኒቨርሲቲ መተዳደሪያ ደንብ አንቀፅ 13(2) መሠረት ማህበራዊ ግዴታዬ ነው። የፖሊሶቹ ጥያቄ ግን ዴሞክራሲያዊ መብቴንና ማህበራዊ ግዴታዬን እንደ ወንጀል በሚቆጥር የተሳሳተ እሳቤ ላይ የተመሠረተ ነው። ስለዚህ፣ ለእንዲህ ያለ የተሳሳተ ጥያቄ ትክክለኛው መልስ ራሱ ጥያቄውን ማስተካከል ነው፡፡ ነገር ግን፣ የእኛ ፖሊሶች ለጠየቁት ጥያቄ መልስ እንጂ ማስተካከያ አይሹም። 

በእርግጥ ሁሉም ፖሊሶች የማህብረሰቡ አካል ናቸው። በእነሱ ጥያቄ ውስጥ ያለው የተሳሳተ እሳቤ በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ በስፋት የሚንፀባረቅ ነው። እንደ እኔ በመምህርነት ወይም በሌላ የሙያ መስክ ከተሰማራ ሰው የሚጠበቀው “ሙያተኝነት” (professionalism) ነው። ምክንያቱም፣ እያንዳንዱ ባለሙያ በሰለጠነበት የሙያ መስክ ላይ ብቻ እንዲያተኩር ይፈለጋል። ብዙውን ግዜ ከመደበኛ ሥራው በተጓዳኝ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች አይበረታቱም። በተለይ ደግሞ ከፖለቲካ ጋር የሚነካካ ከሆነ ፍፁም ተቀባይነት የለውም። 

እንዲህ ባለ ማህብረሰብ ውስጥ የምሁራን ሚና ምን መሆን አለበት? በዚህ ዙሪያ “Edward Said” የተባለው ልሂቅ “Representations of an Intellectual” በሚል ርዕስ ጥልቅ ትንታኔ የሰጠ ሲሆን የምሁራንን (intellectuals) ችግር እንዲህ ሲል ይገልፀዋል፡- 

“The particular threat to the intellectual today, whether in the West or the non-Western world, is not the academy, nor the suburbs, nor the appalling commercialism of journalism and publishing houses. Rather the danger comes from an attitude that I shall be calling professionalism; that is, thinking of your work as an intellectual as something you do for a living, between the hours of nine and five with one eye on the clock, and another cocked at what is considered to be proper, professional behaviour – not rocking the boat, not straying outside the accepted paradigms or limits, making yourself marketable and above all presentable, hence uncontroversial and unpolitical and “objective”” Edward Said (1993): Representations of an Intellectual, Reith Lectures 1993

ከላይ እንደተገለፀው፣ ሙያተኝነት ወይም ፕሮፌሽናሊዝም (professionalism) በአብዛኞቹ የሀገራችን ምሁራን ዘንድ በግልፅ የሚስተዋል ችግር ነው። በእርግጥ ሙያተኝነት በራሱ እንደ ችግር ሊወሰድ አይገባም። እያንዳንዱ ባለሙያ በሰለጠነበት መስክ የሚጠበቅበትን አገልግሎት የመስጠት ሃላፊነትና ግዴታ አለበት። ስለዚህ፣ ሙያተኛ ከመደበኛ ሥራውና ከሙያ ስነ-ምግባሩ ውጪ ይሁን እያልኩ አይደለም። ከዚያ ይልቅ፣ እንደ አንድ የተማረ ሰው ሙያተኝነት የተጣለብንን ማህበራዊ ኃላፊነት ከመወጣት ሊያግደን አይገባም ነው። በአጠቃላይ፣ ሙያና ሙያተኝነት እንደ መደበቂያ፣ ከኃላፊነት መሸሸጊያ ተደርጎ መወሰድ የለበትም። 

አንድ የተማረ ሰው በሰለጠነበት ሙያ (profession) ስም ከሚፈፅማቸው ስህተቶች በጣም የከፋው መደበኛ ሥራውን በተለመደው መንገድ እየሰራ፣ በከረመ አስተሳሰብ አንድ ዓይነት ሃሳብ እያመነዠከ፣ በማህበራዊ ሕይወት ውስጥ ለውጥና መሻሻል ለማምጣት በሚደረገው ጥረት የሚጠበቅበትን ድርሻ ሳይወጣ ሲቀርና፣ በዚህም ከማንኛውም ዓይነት ውዝግብና ፖለቲካ ነፃ ለመሆን ሲሞክር ነው። በዚህ መልኩ፣ “እኔ ከውዝግብና ፖለቲካ ነፃ ነኝ” እያሉ የሚመፃደቁ ምሁራን የተጣለባቸውን ማህበራዊ ኃላፊነት በአግባቡ ለመወጣት እንደተሳናቸው በራሳቸው ላይ እየመሰክሩ ያሉ ናቸው። 

የተማረ ሰው ከመደበኛ ሥራው ባለፈ ያለበት ማህበራዊ ኃላፊነት ምንድነው? በተለይ እንደ ኢትዮጲያ ባሉ ሀገራት የብዙሃን ሕይወት በዘርፈ-ብዙ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ችግሮች የተተበተበ መሆኑ እርግጥ ነው። እነዚህን ችግሮች መቅረፍ የሚቻለው የማያቋርጥ ለውጥና መሻሻል ሲኖር ነው። ከዚህ አንፃር ምሁራን ከመደበኛ ሥራቸው በተጓዳኝ አስፈላጊውን ለውጥና መሻሻል ለማምጣት የበኩላቸውን መወጣት ይጠበቅባቸዋል። “ይህን ኃላፊነታቸውን በአግባቡ ለመወጣት እንዲችሉ የምሁራኑ ሚና ምን መሆን አለበት?” የሚለውን አስመልክቶ “Edward Said” የሚከተለውን ትንታኔ ሰጥቷል፡-

“Every intellectual has an audience and a constituency. The issue is whether that audience is there to be satisfied, and hence a client to be kept happy, or whether it is there to be challenged, and hence stirred into outright opposition, or mobilised into greater democratic participation in the society. But in either case, there is no getting around authority and power, and no getting around the intellectual’s relationship to them. How does the intellectual address authority: as a professional supplicant, or as its unrewarded, amateurish conscience?” Edward Said (1993): Representations of an Intellectual, Reith Lectures 1993

እያንዳንዱ ምሁር በሙያዊ ገለልተኝነት ስም በስልጣን ላይ ላለ አካል ድጋፍ ሰጪ ሆኖ ከማገልገል ይልቅ በራሱ ሕሊና እየተመራ የተጣለበትን ማህበራዊ ኃላፊነት መወጣት ይጠበቅበታል። ሆኖም ግን፣ ምሁራን በተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ዘንድ ለውጥና መሻሻል ለማምጣት የሚያደርጉት ማንኛውም እንቅስቃሴ ከውዝግብና ከፖለቲካ ተፅዕኖ ነፃ ሊሆን አይችልም። ስለዚህ፣ ምሁራን ከአወዛጋቢነትና ከፖለቲካዊ ተፅዕኖ ነፃ በሆነ መልኩ ሚናቸውን መወጣት አይችሉም። 

በመደበኛው ሥራና አሰራር ላይ ብቻ ተወስኖ መቅረት ማህበራዊ ኃላፊነትን ካለመወጣት በተጨማሪ በስልጣን ላይ ካለው ኃይል ጋር በመተባበር በሕዝቡ ላይ በደል እንደመፈፀም ይቆጠራል። ምክንያቱም፣ ያለ ምሁራን ተሳትፎ ትርጉም ያለው ለውጥ ማምጣት አይችልም። ምሁራን ራሳቸውን ከአወዛጋቢና ፖለቲካዊ ከሆኑ ተግባራት ባገለሉበት ሁኔታ ደግሞ ዘላቂ የሆነ ሰላም፣ ዴሞክራሲና ልማት ማረጋገጥ አይችልም። 

ምሁራኑ ከፖለቲካው መድረክ ገለልተኛ በመሆናቸው ምክንያት ተጎጂ የሚሆነው በፖለቲካ ስልጣን ላይ ያለው አካል ጭምር ነው። ምክንያቱም፣ ዘላቂ ሰላም፣ ዴሞክራሲና ልማት ማረጋገጥ የተሳነው ፖለቲካዊ ስርዓት ሕልውና ሊኖረው አይችልም። ስለዚህ፣ ምሁራን ከፖለቲካ ነፃና ገለልተኛ ከሆኑ በሁሉም የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ የተሻለ ሕይወት የመኖር ተስፋ ይመነምናል። በዚህ መሰረት፣ በሙያተኝነት ስም አወዛጋቢና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ነፃ ሆኖ ለመንቀሳቀስ መሞከር ፍፁም የሆነ አገልጋይነት እንጂ ትክክለኛ የምሁራን ባህሪ አይደለም። በአጠቃላይ፣ “ከፖለቲካ ነፃ የሆነ አገልጋይ እንጂ ምሁር የለም” ብሎ መደምደም የሚቻል ይመስለኛል። 

ለዚህ ፅሁፍ መነሻ ወደሆነው ጥያቄ ስንመለስ፣ “ከሰለጠንክበት የመምህርነት ሙያ ውጪ የፖለቲካ ፅሁፎችን እንድትፅፍና እንድታሳትም ማን ፈቀደልህ?” ይላል። ነገር ግን፣ ፅሁፎችን መፃፍና በተለያዩ ድረገፆች ላይ ማሳተም የዜግነት መብቴ ብቻ ሳይሆን እንደ ተማረ ሰው የተጣለብኝን ማህበራዊ ግዴታ ለመወጣት ጥረት የማደርግበት መንገድ ነው። መጀመሪያ ላይ እንደገለፅኩት ለተሳሳተ ጥያቄ ትክክለኛው መልስ ጥያቄውን ማስተካከል ነው። ስለዚህ፣ ለፖሊሶቹ ጥያቄ ትክክለኛው መልስ፤ “እንደ ተማረ ሰው ከመደበኛ ሥራህ ውጪ የተለያዩ ፅሁፎችን በመፃፍና በማሳተም መብትና ግዴታህን እንድትወጣ ማን ፈቀደልህ?” የሚለው ይመስለኛል። ከምር ግን በወቅቱ እንዲህ ብለው ቢጠይቁኝ ኖሮ መልስ አይኖረኝም ነበር። 

Freedom In Ethiopia

In 2014 the Ethiopian government continued to suppress free speech and associational rights, shattering hopes for meaningful reform under Prime Minister Hailemariam Desalegn. Government harassment and arrest of prominent opposition and media members continued, including the April arrest of nine journalists who were charged under Ethiopia’s controversial antiterrorism law. In April and May, massive protests in Oromia Regional State broke out following the announcement of the planned expansion of Addis Ababa into Oromia. At least 17 people died after the military fired on unarmed protesters.

Despite nascent signs of an opening with Eritrea, formal dialogues remain frozen between the two countries. The Ethiopian-Eritrean border remains highly militarized, though no major border clashes were reported in 2014.
Sporadic violence resumed in Ethiopia’s Ogaden region after talks failed in 2013 between the government and the Ogaden National Liberation Front (ONLF), a separatist group that has fought for independence since 1991. In January 2014, two ONLF negotiators dispatched to Nairobi for a third round of talks were abducted and allegedly turned over to Ethiopian authorities by Kenyan police. The kidnappings effectively ended the talks.

Ethiopia ranked 32 out of 52 countries surveyed in the Ibrahim Index of African Governance, below the continental average and among the bottom in East Africa. The country’s modest gains in the index are due to its improvement in human development indicators, but its ranking is held back by low scores in the “Participation and Human Rights” category.

POLITICAL RIGHTS AND CIVIL LIBERTIES:
Political Rights : 7 / 40 [ Key]

A. Electoral Process: 1 / 12
Ethiopia’s bicameral parliament is made up of a 108-seat upper house, the House of Federation, and a 547-seat lower house, the House of People’s Representatives. The lower house is filled through popular elections, while the upper chamber is selected by the state legislatures; members of both houses serve five-year terms. The lower house selects the prime minister, who holds most executive power, and the president, a largely ceremonial figure who serves up to two six-year terms. Hailemariam has served as prime minister since September 2012, and Mulatu Teshome as president since October 2013.

The 2010 parliamentary and regional elections were tightly controlled by the ruling coalition party Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF), with reports of voters being threatened with losing their jobs, homes, or government services if they failed to turn out for the EPRDF. Opposition party meetings were broken up, and candidates were threatened and detained. Opposition-aligned parties saw their 160-seat presence in parliament virtually disappear, with the EPRDF and its allies taking all but 2 of the 547 seats in the lower house. The next elections are scheduled for 2015.

B. Political Pluralism and Participation: 2 / 16
Shorn of their representation in parliament and under pressure by the authorities, opponents of the EPRDF find it difficult to operate. In July 2014, opposition members—two from Unity for Democracy Party, one from the Arena Tigray Party, and one from the Blue Party—were arrested without charges and held without access to legal representation. The Ethiopian government denies the arrests were related to 2015 elections, but the detainments follow the government’s pattern of suppressing political dissent prior to popular votes.

A series of December 2014 rallies by a coalition of opposition parties saw nearly 100 people arrested, including the chairman of the Semayawi Party. Witnesses report that police beat protesters, though nearly all those arrested were released on bail within a week.

Political parties in Ethiopia are often ethnically based. The EPRDF coalition is comprised of four political parties and represents several ethnic groups. The government tends to favor Tigrayan ethnic interests in economic and political matters, and the Tigrayan People’s Liberation Front dominates the EPRDF. While the 1995 constitution grants the right of secession to ethnically based states, the government acquired powers in 2003 to intervene in states’ affairs on issues of public security. Secessionist movements in Oromia and the Ogaden have largely failed after being put down by the military.

C. Functioning of Government: 4 / 12
Ethiopia’s governance institutions are dominated by the EPRDF, which controlled the succession process following the death of longtime Prime Minister Meles Zenawi in 2012.
Corruption remains a significant problem in Ethiopia. EPRDF officials reportedly receive preferential access to credit, land leases, and jobs. Petty corruption extends to lower-level officials, who solicit bribes in return for processing documents. In 2013, the government attempted to demonstrate its commitment to fighting corruption after the release of a World Bank study that detailed corruption in the country. As part of the effort, the Federal Ethics & Anti-Corruption Commission made a string of high-profile arrests of prominent government officials and businessmen throughout 2013 and 2014. The Federal High Court sentenced many corrupt officials in 2014, including in one case a $2,500 fine and 16 years in prison. Despite cursory legislative improvements, however, enforcement of corruption-related laws remains lax in practice and Ethiopia is still considered “highly corrupt,” ranked 110 out of 175 countries and territories by Transparency International’s 2014 Corruption Perceptions Index.

Civil Liberties : 11 / 40

D. Freedom of Expression and Belief: 3 / 16
Ethiopia’s media are dominated by state-owned broadcasters and government-oriented newspapers. Privately owned papers tend to steer clear of political issues and have low circulation. A 2008 media law criminalizes defamation and allows prosecutors to seize material before publication in the name of national security.

According to the Committee to Protect Journalists (CPJ), Ethiopia holds at least 17 journalists behind bars—the second-highest number of jailed journalists in Africa as of December 2014, after Eritrea. Restrictions are particularly tight on journalists perceived to be sympathetic to protests by the Muslim community, and journalists attempting to cover them are routinely detained or arrested. Those reporting on opposition activities also face harassment and the threat of prosecution under Ethiopia’s sweeping 2009 Antiterrorism Proclamation. At least 14 journalists have been convicted under Ethiopia’s antiterror law since 2011, and none convicted have been released.

In April 2014, police arrested nine journalists—six associated with the Zone9 blogging collective and three freelancers—and charged them with terror-related offenses. Their trial has been postponed 13 times and was closed to the public until recently; their defense lawyer claims the defendants were forced to sign false confessions while in prison.

In June, the government fired 18 people from a state-run, Oromia-based broadcaster, silencing the outlet’s reporting on Oromo protests. In August, the government charged six Addis Ababa–based publications with terrorism offenses, effectively shuttering some of the last independent news outlets inside Ethiopia. In October, three publication owners were convicted in absentia after they fled the country. The same month, Temesgen Desalegn, former editor of the weekly
Feteh , was convicted under Ethiopia’s criminal code on defamation and incitement charges and sentenced to three years in prison.

Due to the risks of operating inside the country, many Ethiopian journalists work in exile. CPJ says Ethiopia drove 30 journalists into exile in 2014, a sharp increase over both 2012 and 2013. Authorities use high-tech jamming equipment to filter and block news websites seen as pro-opposition. According to Human Rights Watch (HRW), since 2010 the Ethiopian government has developed a robust and sophisticated internet and mobile framework to monitor journalists and opposition groups, block access to unwanted websites or critical television and radio programs, and collect evidence for prosecutions in politically motivated trials.

The constitution guarantees religious freedom, but the government has increasingly harassed the Muslim community, which has grown to rival the Ethiopian Orthodox Church as the country’s largest religious group. Muslim groups accuse the government of trying to impose the beliefs of an obscure Islamic sect, Al-Ahbash, at the expense of the dominant Sufi-influenced strain of Islam. A series of protests against perceived government interference in religious affairs since 2012 have ended in a number of deaths and more than 1,000 arrests.

Academic freedom is often restricted in Ethiopia. The government has accused universities of being pro-opposition and prohibits political activities on campuses. There are reports of students being pressured into joining the EPRDF in order to secure employment or places at universities; professors are similarly pressured in order to ensure favorable positions or promotions. The Ministry of Education closely monitors and regulates official curricula, and the research, speech, and assembly of both professors and students are frequently restricted. In 2014, the Scholars at Risk network catalogued three incidents in academia, including the jailing or firing of professors who expressed antigovernment opinions.

The presence of the EPRDF at all levels of society—directly and, increasingly, electronically—inhibits free private discussion. Many people are wary of speaking against the government. The EPRDF maintains a network of paid informants, and opposition politicians have accused the government of tapping their phones.

E. Associational and Organizational Rights: 0 / 12
Freedoms of assembly and association are guaranteed by the constitution but limited in practice. Organizers of large public meetings must request permission from the authorities 48 hours in advance. Applications by opposition groups are routinely denied and, in cases when approved, organizers are subject to government meddling to move dates or locations. Since 2011, ongoing peaceful demonstrations held by members of the Muslim community have been met with violent responses from security forces. Protesters allege government interference in religious affairs and politically motivated selection of members of the Ethiopian Islamic Affairs Supreme Council. Though momentum has slowed, protests continue.

After the government announced an expansion of Addis Ababa’s city limits into the Oromia Regional State in April 2014, thousands of Ethiopians took to the streets. Witnesses reported that police fired on peaceful protesters, killing at least 17—most of whom were students in nearby universities—and detained hundreds.

The 2009 Charities and Societies Proclamation restricts the activities of foreign nongovernmental organizations (NGOs) by prohibiting work on political and human rights issues. Foreign NGOs are defined as groups receiving more than 10 percent of their funding from abroad, a classification that includes most domestic organizations as well. The law also limits the amount of money any NGO can spend on “administration,” a controversial category that the government has declared includes activities such as teacher or health worker training, further restricting NGO operations even on strictly development projects. NGOs have struggled to maintain operations as a result of the law.

Trade union rights are tightly restricted. Neither civil servants nor teachers have collective bargaining rights. All unions must be registered, and the government retains the authority to cancel registration. Two-thirds of union members belong to organizations affiliated with the Confederation of Ethiopian Trade Unions, which is under government influence. Independent unions face harassment, and trade union leaders are regularly imprisoned. There has not been a legal strike since 1993.

F. Rule of Law: 3 / 16
The judiciary is officially independent, but its judgments rarely deviate from government policy. The 2009 antiterrorism law gives great discretion to security forces, allowing the detention of suspects for up to four months without charge. After August 2013 demonstrations to protest the government’s crackdown on Muslims, 29 demonstration leaders were charged under the antiterrorism law with conspiracy and attempting to establish an Islamic state; their trial remains ongoing. Trial proceedings have been closed to the public, media, and the individuals’ families. According to HRW, some defendants claimed that their access to legal counsel has been restricted.

Conditions in Ethiopia’s prisons are harsh, and detainees frequently report abuse. A 2013 HRW report documented human rights violations in Addis Ababa’s Maekelawi police station, including verbal and physical abuse, denial of basic needs, and torture.
Yemen’s June 2014 arrest and extradition of British citizen Andargachew Tsige to Ethiopia at the government’s request has sparked outrage from human rights groups. Andargachew is the secretary-general of banned opposition group Ginbot 7 and was sentenced to death in absentia in 2009 and again in 2012 for allegedly plotting to kill government officials. Reports suggest that police have denied the British Embassy consular access.

Domestic NGOs say that Ethiopia held as many as 400 political prisoners in 2012, though estimates vary significantly. Nuredine “Aslan” Hasan, a student belonging to the Oromo ethnic group, died in prison in 2014; conflicting reports about the cause of his death—including torture—have not been verified.

The federal government generally has strong control and direction over the military, though forces such as the Liyu Police in the Ogaden territory sometimes operate independently.
Repression of the Oromo and ethnic Somalis, and government attempts to coopt their parties into subsidiaries of the EPRDF, have fueled nationalism in both the Oromia and Ogaden regions. Persistent claims that government troops in the Ogaden area have committed war crimes are difficult to verify, as independent media are barred from the region. The government’s announcement of its intention to expand Addis Ababa’s city limits into the Oromia Regional State exacerbates tensions over historical marginalization of Oromia; according to activists, the expansion will displace two million Oromo farmers.

Same-sex sexual activity is prohibited by law and punishable by up to 15 years’ imprisonment.

G. Personal Autonomy and Individual Rights: 5 / 16
While Ethiopia’s constitution establishes freedom of movement, insecurity—particularly in eastern Ethiopia—prevents unrestricted movement into affected sites.
Private business opportunities are limited by rigid state control of economic life and the prevalence of state-owned enterprises. All land must be leased from the state. The government has evicted indigenous groups from various areas to make way for projects such as hydroelectric dams. It has also leased large tracts of land to foreign governments and investors for agricultural development in opaque deals that have displaced thousands of Ethiopians. Up to 70,000 people have been forced to move from the western Gambella region, although the government denies the resettlement plans are connected to land investments. Similar evictions have taken place in Lower Omo Valley, where government-run sugar plantations have put thousands of pastoralists at risk by diverting their water supplies. Journalists and international organizations have persistently alleged that the government withholds development assistance from villages perceived as being unfriendly to the ruling party.

Women are relatively well represented in parliament, holding 28 percent of seats and three ministerial posts. Legislation protects women’s rights, but these rights are routinely violated in practice. Enforcement of the law against rape and domestic abuse is patchy, and cases routinely stall in the courts. Female genital mutilation and forced child marriage are technically illegal, though there has been little effort to prosecute perpetrators. In December 2012, the government made progress against forced child labor, passing a National Action Plan to Eliminate the Worst Forms of Child Labor and updating its list of problematic occupations for children.
*****
Source: freedomhouse.org

የተጠበቀ፤ “እኛ?!”… እኛ’ኮ እንደዚህ ነን!

ይህ ይዘት በይለፍ ቃል የተጠበቀ ነው። ይዘቱን ለማየት የይለፍ ቃልዎን ያስገቡ፤

What do Oromo protests mean for Ethiopian unity?

As protests in Ethiopia over the rights of the country’s Oromo people continue, Addis Ababa-based journalist James Jeffrey considers if they are threatening the country’s unity.

The latest round of bloody protests over Oromo rights had a tragically surreal beginning.

A bus filled with a wedding party taking the bride to the groom’s home was stopped at a routine checkpoint on 12 February near the southern Ethiopian town of Shashamane.

Local police told revellers to turn off the nationalistic Oromo music playing. They refused and the bus drove off.
The situation then rapidly escalated and reports indicate at least one person died and three others were injured after police fired shots.

The exact details of the incident are hard to verify, but what is clear is that days of protest followed, including armed local militia clashing with federal police, leaving seven policemen dead, the government says.

Oromia at a glance:

Oromia is Ethiopia’s largest region, surrounding the capital, Addis Ababa
Oromo are Ethiopia’s biggest ethnic group – making up about a third of Ethiopia’s 95 million people
The Oromo Federalist Congress (OFC) is Oromia’s largest legally registered political party, but holds no seats in parliament

Why Ethiopia is making a historic ‘master plan’ U-turn?
Since last November, Ethiopia has seen a third phase of the recent unrest in the Oromia region which has been unprecedented in its longevity and geographical spread.

The region is the largest in Ethiopia and the Oromos, who make up a third of the population, are the biggest of the country’s more than 80 ethnic groups.
Initially the protests were in reaction to a plan to expand the administrative border of the capital, Addis Ababa, which is encircled by Oromia.
But even after the region’s governing party, the Oromo People’s Democratic Organisation, which is part of Ethiopia’s governing coalition, shelved the plan in January, protests have continued.

Historical scars
“There is a strong sense of victimhood, extending back 150 years,” says Daniel Berhane, a prominent Addis Ababa-based political blogger, covering Ethiopia for the website Horn Affairs.
“People remember the history. The scars are still alive, such as how the Oromo language was suppressed until 20 years ago.”

Despite there being an ethnic basis to these protests, observers say that the deeper issues behind them, frustrations over land ownership, corruption, political and economic marginalisation, are familiar to many disenchanted Ethiopians.

The government has disputed the numbers given for those killed in the protests by rights groups
The numbers killed since November following clashes between protesters and security forces given by international rights organisations, activists and observers range from 80 to 250.

The government has dismissed various death tolls as exaggerations, and said that a recent report on the situation by the New York-based Human Rights Watch (HRW) was an “absolute lie”.

‘Organised gangs’
Ethiopian citizens had a right to question the plan to expand Addis Ababa, but the protests were hijacked by people looking to incite violence, according to government spokesman Getachew Reda.

He says the security forces have faced “organised armed gangs burning down buildings belonging to private citizens, along with government installations”.
A security analyst who closely watches Ethiopia says “there could be radical elements and factions taking advantage, but you cannot define a movement by isolated events”.
Despite violent incidents, the protests have been described as “largely peaceful” by HRW and observers in Ethiopia.

“There is a perception of lack of competence in governance on the ground,” Mr Daniel says.
“There were easy remedies to appease initial protests, it was not hard science, but the right actions were not taken.”
In its defence, the government says it heeded the call of the people when it came to concerns over the Addis Ababa plan, and observers say the government deserves credit for withdrawing it.

Oromos in the diaspora have taken part in protests in solidarity
But the same political observers add that the government must allow Ethiopians to exercise their constitutional right to protest, and handle events in a way that does not escalate violence.

The government has said that the protests and information about them have been manipulated by foreign-based opposition groups who are using social media to exaggerate what is going on for their own ends.

“The diaspora magnifies news of what is happening, yes, but no matter how much it agitates, it cannot direct [what’s happening] at village level in Ethiopia,” says Jawar Mohammed, executive director of one of those accused of fomenting conflict, US-based broadcaster Oromia Media Network (OMN).

“This is about dissatisfaction.”

The ruling coalition and its allies won every single seat at the 2015 election
Mr Jawar says the imprisonment of leaders of the Oromo Federalist Congress party, Oromia’s largest legally registered opposition political party, along with thousands of other Oromo political prisoners, makes it difficult to negotiate a lasting solution.

“Also what is the UK and US doing? As major donors to Ethiopia they should be taking the lead to get the government to work out an agreement.”

This is a long way from the heady days of Ethiopia’s new federal constitution after the overthrow of the military dictatorship in 1991.

That introduced a decentralised system of ethnic federalism, but this jars with the dominance of the governing Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF), which, along with its allies, holds every seat in parliament.

Federal tensions
“The ruling government is a victim of its own success,” the security analyst says.

The Oromo make up Ethiopia’s largest ethnic group
“The constitution it developed made promises and people trusted the EPRDF. Now people are demanding those rights and the government is responding with bullets and violence.”

He adds that the government has expanded basic services and infrastructure, and appears to respect different cultural and ethnic identities, but it cannot reconcile this with its more authoritarian decision-making process.

The government’s hitherto successful job of holding together this particularly heterogeneous federation is not about to crumble, according to observers here.

But things may get worse before they get better, unless underlying sources of friction and frustration are addressed.
*****
BBC News

ethiothinkthank.com

ኢህአዴግ ተሸንፎ’ም-አሸንፎ’ም ለውጥ የለም

ሀገራችን ኢትዮጲያ ወደፊት ወይም ወደኋላ በሚወስድ መስቀለኛ መንገድ ላይ ነች። የሀገሪቱ ኢኮኖሚ በኪራይ ሰብሳቢዎች ታግቷል፣ የመንግስት መዋቅር በኪራይ ሰብሳቢነትና ሙስና ተተብትቧል፣ ህዝቡ በዴሞክራሲና መልካም አስተዳደር እጦት ተማሯል። ችግሮቹ በዋናነት በፖለቲካ አመራሩ ብቃት-ማነስ ምክንያት የተፈጠሩና የተባባሱ ናቸው። በሌላ በኩል፣ ችግሮቹ በፖለቲካ አስተዳደር ስርዓቱ ውስጥ ግልፅነትና ተጠያቂነት በማስፈንና የአመራሩን አቅም በማጎልበት የሚፈቱ ናቸው። ስለዚህ፣ የችግሮቹ መንስዔና መፍትሄ ያለው ከአስተዳደሩ እና አመራሩ ጋር የተቆራኘ ነው።

ከፍተኛ የመንግስት አመራሮች፣ በተለያዩ የውይይት መድረኮች የሚሰነዝሯቸው ሃሳቦች፣ የሚሰጧቸው አስተያየቶች፣ እንዲሁም የሚፈፅሟቸው አንዳንድ ተግባራትን በጥሞና ለሚያጤን ሰው ከፍተኛ ግራ-መጋባት ውስጥ እንደሆኑ ይገነዘባል። ምክንያቱም፣ አመራሩ ራሱ የችግሩ መንስዔ በሆነ የአስተዳደር ስርዓት ውስጥ፣ ቀድሞ ከነበረበት የብቃት-ማነስ ችግር ሳይላቀቅ ለሀገሪቱ መዋቅራዊ ችግሮች መፍትሄ እየፈለገ ስለሆነ ነው። ኢህአዴግ ቀድሞ ችግሩን ከመገንዘብ በጋረደው አመለካከት ውስጥ ሆኖ መፍትሄውን እየፈለገ ነው።

ለችግሩ መንስዔ በነበረው አሰራር፣ አመራርና አመለካከት ውስጥ ሆኖ መፍትሄውን መፈለግ አይቻልም። በመሆኑም፣ የሀገሪቱ የፖለቲካ ልሂቃን ከጭፍን የፖለቲካ ድጋፍ ወይም ተቃውሞ በፀዳ መልኩ በችግሮቹ ዙሪያ በዕውቀት ላይ የተመረኮዘ ትንታኔ መስጠት ይጠበቅባቸዋል። ሆኖም ግን፣ በፖለቲካ ውስጥ ንቁ ተሳትፎ ያላቸው ምሁራን በጣት የሚቆጠሩ መሆናቸው እንዳለ ሆኖ፣ እነሱም ችግሮቹን ከመዘርዘር ባለፈ የመፍትሄ ሃሳቦችንና አቅጣጫዎችን ሲጠቁሙ አይታዩም። 

ሀገራችን በዚህ ሁኔታ ለተወሰነ ግዜ የምትቀጥል ከሆነ አሁን ባለችበት የመስቀለኛ መንገድ ላይ ወደኋላ በሚወስደው አቅጣጫ መሄዷ አይቀሬ ነው። ከሁሉም በላይ፣ በዚህ መልኩ የሀገሪቱን ህልውና አደጋ ላይ ሊጥሉ ለሚችሉ ሁለት መዋቅራዊ ችግሮች አሉ። እነሱም፡- የኪራይ ሰብሳቢነት አመለካከት ችግር እና የመልካም አስተዳደር እጦት ችግር ናቸው። ከላይ ለመግለፅ እንደተሞከረው፣ እነዚህ ችግሮች ደግሞ በአስተዳደር ስርዓቱና በፖለቲካ አመራሩ የአቅም/ብቃት ማነስ የተፈጠሩ እና/ወይም የተባባሱ ናቸው። ስለዚህ፣ የመፍትሄ አቅጣጫው፣ የሀገሪቱን አስተዳደር ስርዓት እና የፖለቲካ አመራሩን ‘መለወጥ’ ወይም/እና ‘ማሻሻል’ ነው።

በዚህ ውስጥ ሁለት አማራጭ መንገዶች አሉ። አንደኛ፡- “የፖለቲካ አስተዳደር ስርዓቱ በአዲስ መቀየርና አመራሩን በሌላ መተካት” ነው። ሁለተኛ፡- “የፖለቲካ አስተዳደር ስርዓቱ ማሻሻልና የአመራሩን አቅም መገንባት” የሚል ነው። በእነዚህ አማራጭ መንገዶች ላይ ግን አንድ ትልቅ እንቅፋት አለ። እሱም፡- የሀገሪቱ የሲቭል ሰርቪስ መዋቅር በፖለቲካ ተሿሚዎች መመራቱ ነው። ከሞላ-ጎደል ሁሉም የሀገሪቱ የሲቪል-ሰርቪስ ተቋማት በዘርፉ ባለሞያዎች ሳይሆን በፖለቲካ ተሿሚዎች መመራታቸው ለሀገሪቱ ለውጥና መሻሻል ዋና እንቅፋት ነው።

የፌዴራል መስሪያ ቤት ሃላፊዎች፥ ሚንስትሮች፥ ሚኒስትር ዲኤታዎች፥ ዳይሬክተሮች፣… የክልል ቢሮ ሃላፊዎች፣ የክልል ተቋማት ሃላፊዎች፣… የዞን መምሪያ ሃላፊዎች፣ የወረዳ ፅ/ቤት ሃላፊዎች፣ የከተማ ከንቲባዎች፥ ስራ አስኪያጆች፥ የከተማ ፅ/ቤት ሃላፊዎች፥ የክፍለ ከተማ ስራ አስኪያጆች፣ የቀበሌ ሊቀመንበርዎች፣ …የሥራ ክፍል ሃላፊዎች፣… በአጠቃላይ ከፌደራል እስከ ቀበሌ ያለው የመንግስት መዋቅር በገዢው ፓርቲ አባላት አመራር ስር ነው። ከዚያ በተጨማሪ፣ በተለያዩ አገልግሎት ሰጪ ተቋማትና የልማት ድርጅቶች ሃላፊዎች፣… ሌላው ቀርቶ በትምህርቱ ዘርፍ እንኳን፤ የዩኒቨርሲቲ ፕረዜዳንቶች፣ የማሰልጠኛ ተቋማት ሃላፊዎች፣ የ1ኛና 2ኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ዳይሬክተሮች ሳይቀሩ የኢህአዴግ አባላት ናቸው። እስኪ የችግሩን አስከፊነት የበለጠ ለመረዳት የዳበረ የዴሞክራሲ ስርዓት ካላቸው ሀገራት አንፃር ጉዳዩን አንመልከት።

በአሜሪካን ሀገር አዲስ ፕረዜዳንት በምርጫ አሸንፎ ወደ ስልጣን ሲመጣ 7000 የፖለቲካ ተሿሚዎች ይኖሩታል። ስለዚህ፣ በአሜሪካ የመንግስት አስተዳደር ለውጥ ማለት የ7000 አመራሮች ለውጥ ነው። እንዲህም ሆኖ ግን፣ በምርጫው ያሸነፈው ፕረዜዳንት ስልጣኑን ተረክቦ ሙሉ-ለሙሉ የማስተዳደር ስራውን እስኪጀምር የ75 ቀናት (የሁለት ወር ከግማሽ) ያህል የሽግግር ግዜ ይኖረዋል። ይህ፣ በአለም የተዋጣለት የሲቭል ሰርቪስ አገልግሎት ካላት እንግሊዝ አንፃር ሲታይ በጣም ረጅም ግዜና የብዙ የአመራሮች ለውጥ ነው።

አንድ የእንግሊዝ ጠቅላይ ሚኒስትር በምርጫ አሸንፎ ሀገሪቱን የማስተዳደር ስልጣን ሲረከብ ግን ለ100 (አንድ መቶ) ሰዎች ብቻ ነው የፖለቲካ ሹመት የሚሰጠው። ለእነዚህ ተሿሚዎች፣ የሲቭል ሰርቪስ ባለሞያዎችን ስራ ከፓርቲው ፖሊሲዎችና መርሆች ጋር በማሳለጥ ድጋፍ እንዲያደርጉ ከሚቀጠሩ ልዩ አማካሪዎችን (Special Advisors) ጋር፣ በጠቅላላ በእንግሊዝ የፖለቲካ ተሿሚዎች ቁጥር ከ150 (አንድ መቶ ሃምሳ) አይበልጥም። ይህ እንግሊዝን፣ ከየትኛውም ሀገር በተሻለ፣ ፈጣንና ቀልጣፋ የስልጣን ሽግግር እንዲኖራት አስችሏታል። የምርጫው ውጤቱ በታወቀ በሰዓታት ውስጥ አዲሱ የእንግሊዝ ጠ/ሚኒስትር ስልጣኑን ተረክቦ ሀገሪቱን የማስተዳደር ይጀምራል።

በኢትዮጲያ ውስጥ የመንግስት አስተዳደር ለመቀየር ግን በቡዙ ሺህ የአመራር ቦታዎች ላይ ለውጥ መደረግ አለበት። ለምሳሌ፣ አንድ ተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅት አሸንፎ ስልጣን ቢይዝ የሀገሪቱን የሲቪል ሰርቪስ መዋቅር ሙሉ-በሙሉ አፍርሶ እንደ አዲስ መገንባት ይጠበቅበታል። በመዋቅሩ ውስጥ በአመራርነት ላይ ያሉት ከሞላ-ጎደል ሁሉም የገዢው ፓርቲ አባላት ናቸው። በቀጣይ የኢትዮጲያ ፖለቲካ መዋቅራዊ የሆኑ ችግሮች፡- በኪራይ ሰብሳቢነት እና የመልካም አስተዳደር ጉዳይ ላይ ቁርጠኛ የሆነ አቋም የሌለው ተቃዋሚ ፓርቲ ወደ ስልጣን ሊመጣ አይችልም። ፓርቲው ወደ ስልጣን ከመጣ በኋላ፣ አሁን ያሉትን የኢህአዴግ አባላት እንደ ማንኛውም የሲቭል-ሰርቪስ ሰራተኛ በአመራርነት ሚናቸው እንዲቀጥሉ ካደረገ የራሱን የፖለቲካ አጀንዳ ማስፈፀም ይሳናዋል። ምክንያቱም፣ ሲጀመር ኢህአዴግ ለሽንፈት የዳረገው የእነዚህ አመራሮች የኪራይ ሰብሳቢነት አመለካከት እና የአስተዳደር አቅም/ብቃት ማነስ ነው’ና። ነገር ግን፣ የትኛውም ተቃዋሚ ፓርቲ እነዚህን በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ አመራሮች በአዲስ የፖለቲካ ሹመኞች ለመተካት አቅምና አደረጃጀት የለውም። ስለዚህ፣ አንድ ተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅት በምርጫ አሸንፎ ወደ ስልጣን ቢመጣ የራሱን የፖለቲካ አጀንዳ ማስፈፀም አይችልም። 

ኢህአዲግ’ም “አስተዳደሩን አሻሽላለሁ፣ የአመራሮቼን አቅም እገነባለሁ” ቢልም፣ የሀገሪቱን የሲቭል ሰርቪስ መዋቅር እንደ አዲስ አፍርሶ ከመገንባት ውጪ ግን አማራጭ የለውም። ምክንያቱም፣ አሁን ባለው ሁኔታ የኢትዮጲያ መንግስት እና የኢህአዴግ ፓርቲ መዋቅር ፈፅሞ መለየት በማይቻልበት ደረጃ ተዋህደዋል። የሀገሪቱ ሲቭል ሰርቪስ በራሱ ሥራና የሞያ መርህ፣ መመሪያና ደንብ መስራት አቁሞ በገዢው ፓርቲ ጥላ ስር ወድቋል። በተለይ ከማስፈፀም ብቃት ይልቅ ለታማኝነት ቅድሚያ የሚሰጠው የፓርቲው መርህ፣ የሀገሪቱን ሲቭል ሰርቪስ በቂ የአመራር ብቃትና ክህሎት፣ እንዲሁም የሞያ ስነ-ምግባር በሌላቸው ሰዎች ስር እንዲወድቅ አድርጎታል። እነዚህ አመራሮች በራሳቸው የማይገባቸውን ጥቅምና ሃላፊነት የተሸከሙ ኪራይ ሰብሳቢዎች ስለሆኑ የኪራይ ሰብሳቢነት አመለካከትን ለመታገል አቅሙ ሆኑ ቁርጠኝነቱ የላቸውም። በተመሳሳይ፣ አሁን ያለውን የመልካም አስተዳደር ችግር የፈጠሩት እነሱ እንደመሆነቸው፣ በቀጣይ መልካም አስተዳደርን ለማረጋገጥ በሚደረገው ጥረት’ም እንቅፋት ናቸው።

በአጠቃላይ፣ የኢትዮጲያ ፖለቲካ ወደፊት እንዲራመድ ከተፈለገ፣ የሲቭል ሰርቪሱ አመራር ከፖለቲካ ተሿሚዎች ነፃ ማድረግና የተቋማቱን ስራ ለባለሞያዎች መተው የግድ ነው። ይህ ካልሆነ ግን፣ ኢህአዲግ ተሸንፎ፣ ተቃዋሚ’ም አሸንፎ ለውጥ አይመጣም::

ethiothinkthank.com