የዲያስፖራ ፖለቲካ: ከመደማመጥ መጯጯህ፣ ከመተባበር መጠላለፍ

ከBBN_ራዲዮ ጋር ያደረኩት ቃለ ምልልስ የመጀመሪያ ክፍል በኢትዮጲያ ስላለው ወቅታዊ ፖለቲካዊ ሁኔታ፤ በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች እየተነሳ ስላለው የለውጥ ጥያቄ እና የኢህአደግ መንግስት ፀረ-ለውጥ  አቋምን በተመለከተ ዝርዝር ማብራሪያ ለመስጠት ሞክሬያለሁ፡፡ የቃለ ምልልሱን የመጀመሪያ ክፍል ቀጥሎ ያለውን ሊንክ በመጫን ማድመጥ ትችላላችሁ! 

BBN_Radio_Interview_part_one.

በቃለ ምልልሱ ሁለተኛና የመጨረሻ ክፍልን ደግሞ ስለ ዲያስፖራ ተቃዋሚዎች የፖለቲካ አካሄድ በስፋት ተወያይተናል፡፡ በዚህም ፅንፈኛ ብሔርተኞች እና አክራሪ አንድነቶች፣ እንዲሁም ጥራዝ_ነጠቅ ምሁራን (ልሂቃን) የኢህአዴግ መንግስት እድሜውን እንዲያራዝም ምቹ ሁኔታ ከመፍጠር አልፎ በኢትዮጲያ ፖለቲካ ውስጥ ለውጥና መሻሻል እንዳይመጣ ዋና ማነቆ መሆናቸውን በዝርዝር ለመግለፅ ሞክሬያለሁ፡፡ የቃለ ምልልሱን ሁለተኛ ክፍል ቀጥሎ ያለውን ሊንክ በመጫን ማድመጥ ትችላላችሁ!  

BBN_Radio_Interview_part_two

የዲያስፖራ ፖለቲካ፦ ከመደማመጥ መጯጯህ፣ ከመግባባት መጠላለፍ!
Advertisements

​የትላንት ምርኮኞች /ክፍል-1/

የሀገራችን ልሂቃን በጥቅሉ “የብሔርተኝነት እና የአንድነት አቀንቃኞች” በሚል ለሁለት መክፈል ይቻላል። አብዛኛውን ግዜ በሁለቱ ወገኖች መካከል መጯጯህ እንጂ መደማመጥ የለም። በመካከላቸው በመግባባት ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ ውይይት ማድረግ አይቻልም። በእርግጥ እንዲህ ያለ ሁኔታ ሲፈጠር ምሁራን የገላጋይነት ሚና ይጫወታሉ። ሆኖም ግን፣ ምሁራንም የእብድ ገላጋይ ከመሆን አላለፉም። 

የፖለቲካ ልሂቃኑ በጋራ ጉዳዮች ላይ መወያየት ከተሳናቸው ብሔራዊ መግባባት (national consensus) ሊኖር አይችልም። ብሔራዊ መግባባት በሌለበት በብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ግራ-መጋባት እና አለመተማመን ይሰፍናል። የብዙሃኑ አመለካከት (public opinion) በግራ-መጋባትና አለመተማመን ውስጥ ሲወድቅ ለጨቆና ምቹ ሁኔታ ይፈጥራል። 

በመሠረቱ የመንግስት ተግባራዊ እንቅስቃሴ የሚወሰነው በብዙሃኑ አመለካከት ነው። ምክንያቱም፣ አምባገነን ሆነ ጨቋኝ መንግስት በብዙሃኑ አመለካከት ዘንድ ተቀባይነት የሌለው ተግባር አይፈፅምም። አንድን ውሳኔ ከማሳለፉ በፊት አብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ባይደግፍ እንኳን በጋራ የማይቃወም መሆኑን ማረጋገጥ ይኖርበታል። እንዲህ ያለ ማህብረሰብ የሚፈጠረው ደግሞ የፖለቲካ ልሂቃኑ እርስ-በእርስ መግባባት ሲሳናቸው ነው። የልሂቃኑ አለመግባባት በብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ግራ-መጋባትና አለመተማመን እንዲሰፍን ያደርገዋል። ግራ-የተጋባና እርስ-በእርሱ የማይተማመን ሕብረተሰብ ወጥ የሆነ የፖለቲካ አመለካከት የለውም። በመሆኑም፣ የመንግስትን ተግባር ባይደግፍ እንኳን በጋራ አይቃወምም። 

ከላይ በተጠቀሰው መሠረት፣ የኢህአዴግ መንግስት ከእለት ወደ እለት ፍፁም አምባገነናዊና ጨቋኝ እንዲሆን ምቹ ሁኔታ ተፈጥሮለታል። ለምሳሌ፣ ብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል በተቃዋሚ የፖለቲካ መሪዎች፥ ጋዜጠኞች፥ የመብት ተሟጋቾች፣ እንዲሁም ለተቃውሞ አደባባይ በወጡ ንፁሃን ዜጎች ላይ የሚወስደውን የኃይል እርምጃ ባይደግፍም በጋራ አይቃወምም። ስለዚህ፣ ከጨቋኝ ስርዓት በፊት እርስ-በእርስ መወያየትና መግባባት የተሳናቸው ልሂቃን፣ በዚህ ደግሞ ግራ-የተጋባና የማይተማመን ሕብረተሰብ መፈጠር አለበት። 

የኢህአዴግ መንግስት የተፈጠረው በዚህ አግባብ ነው። በእርግጥ አሁን ያለው የብሔር የፖለቲካ በራሱ በ1960ዎቹ የነበረው የብሔርተኝነት እና አንድነት ፖለቲካ ውጤት ነው። በስልጣን ላይ ያለው የኢህአዴግ መንግስት ግን የብሔርተኝነት ሆነ የአንድነት አራማጅ አይደለም። ከዚያ ይልቅ ፍፁም አምባገነናዊ ነው። መነሻው ብሔርተኛ ይሁን እንጂ ከብሔርተኞች ጋር ስምምነት የለውም። ከእሱ የተለየ ሃሳብ ያነሱ ብሔርተኞችን በጠባብነት፣ የአንድነት አቀንቃኞችን ደግሞ በትምክህተኝነት ይፈርጃል። በብዙሃኑ ዘንድ ተቀባይነት እያገኙ ሲሄዱና ሕዝባዊ ንቅናቄ ሲፈጥሩ ደግሞ በሽብርተኝነት ወንጀል ይከሳቸዋል። 

በአጠቃላይ የኢህአዴግ መንግስት ከእለት ወደ እለት ጨቋኝና አምባገነን እንዲሆን ያስቻሉት የሀገራችን የፖለቲካ ልሂቃን ናቸው። ልሂቃኑ እርስ-በእርስ መወያየትና መግባባት ስለተሳናቸው ብዙሃኑን የሕብረተሰብ ክፍል ግራ-ተጋብቷል፣ መንግስት ደግሞ ይበልጥ አምባገነን ሆኗል። ስለዚህ፣ የኢትዮጲያ ፖለቲካ መሰረታዊ ጥያቄ “የፖለቲካ ልሂቃኑ ለምን እርስ-በእርስ መወያየትና መግባባት ተሳናቸው?” የሚለው ነው። የዚህ ደግሞ መልሱ አጭርና ግልፅ ነው፡፡ አዎ…እንደ አለመታደል ሆኖ ብዙሃኑ የሀገራችን የፖለቲካ ልሂቃን “የትላንት ምርኮኞች” ናቸው። “ለምንና እንዴት” የሚለው በቀጣይ ክፍል በዝርዝር እንመለከታለን። ለአሁኑ የትላንት ምርከኞችን አመለካከት በአጭሩ በመዳሰስ ፅሁፌን ላብቃ፡፡

የትላንት ምርከኞች ጨዋታ ስለወደፊቱ ሳይሆን ስላለፈው ነው። ነገር ግን፣ ትላንት የሄደ፥ ያለፈ ነገር ስለሆነ አይቀየርም። የከርሞ ሰዎች ደግሞ ስለ ነገ ይወያያሉ። ነገ ተስፋ ነው። የነገ ተስፋ ይቀየራል፤ ብሩህ ወይም ጭለማ ይሆናል። የትላንት ምርኮኞች ስለ ትላንቱ በደል እና ድል ያወራሉ። ስለ ትላንቱ በደል ብቻ ማውራት ቂምና በቀል ይወልዳል። ስለ ትላንቱ ድል ብቻ ማውራት ባዶ ጉራ፥ የማቃት ስቅታ ይሆናል። የከርሞ ሰው ከትላንቱ በደልና ድል ይልቅ ስለ ነገ ተስፋና እድል በጋራ ይወያያል። የትላንት ምርኮኞች ስላለፈው የተናጠል በደልና ድል ጎራ ለይተው እርስ-በእርስ ይጯጯሉ፥ ይጠላለፋሉ። 

ብሔርተኝነት እና አንድነት

ብሔርተኝነት ራስ-ወዳድነት ነው!!!

አንዳንድ ሰዎች በብሔርተኝነትና ዘረኝነት ወይም በብሔር እና በዘር ልዩነት ላይ በተመሰረተ ፖለቲካዊ ስርዓት መካከል ሰፊ ልዩነት እንዳለ አድርገው ሲያቀርቡ ሳይ በጣም ይገርመኛል። ነገር ግን፣ ብሔርተኝነትና ዘረኝነት ተለያይተው አያውቁም። “ዘረኛ” የሚለው ቃል “በዘር ምክንያት ለአንዱ የሚያደላ፣ ሌላውን የሚጎዳ፣ የዘረኝነት አስተሳሰብን፥ አመለካከትን የሚያራምድ” ማለት ነው። “ብሔርተኛ” ደግሞ “ለብሔሩ (ጎሳው) ብቻ የሚስብና የሚያደላ፣ በሌላ ላይ ጥላቻ የሚያሳይ” ነው። “ዘረኝነት” የዘረኛ አቋምን የያዘ አመለካከት ሲሆን “ብሔርተኛ” ደግሞ የብሔርተኛ አቋምን የያዘ አመለካከት ነው። በዚህ መሰረት፣ ዘረኛ ሆነ ብሔርተኛ ሁለቱም በአድልዎ ላይ የተመሰረቱ አመለካከቶች ናቸው። በሁለቱም ውስጥ ለራስ ዘር/ብሔር ማድላት፥ መደገፍና ክፍ ክፍ ማድረግ አለ። በተመሳሳይ፣ በሁለቱም ውስጥ የሌላን ዘር/ብሔር ማግለል፥ መለየትና መጥላት አለ። በዘረኝነትና ጠባብነት ውስጥ ራስን መውደድ ብቻ ሳይሆን ሌሎችን መጥላት፣ ለራስ ማዳላትና መጥቀም ብቻ ሳይሆን ሌሎችን ማግለልና መጉዳት አለ። በአጠቃላይ፣ ብሔርተኝነት ማለት ራስ-ወዳድነት ነው!!! በራስ-ወዳድነት ወይም ብሔርተኝነት ላይ የተመሰረተ ፖለቲካዊ እንቅስቃሴ መጨረሻው አድሏዊና ጨቋኝ የሆነ ፖለቲካዊ ስርዓት መዘርጋት ነው።

አንድነት እኩልነት ነው!!!

ብዙውን ግዜ “አንድነት” የሚለው ቃል የተዛባ ትርጉምና ፍቺ ሲሰጠው ማየት የተለመደ ነው። በአብዛኞቹ የፖለቲካ ልሂቃን ዘንድ በስፋት የሚንፀባረቀው የአህዳዊ አንድነት ፅንሰ-ሃሳብ ነው። በዚህ መሰረት “አንድነት” ሲባል የአንድ ብሔር፥ ቋንቋ፥ ባህል፥…ወዘተ ተመሳሳይነት ተደርጎ ይገለፃል። ይህ ደግሞ በብሔርተኛ ቡዱኖች ዘንድ የአንድ ብሔር፥ ቋንቋና ባህል የበላይነት እንደሆነ ይገልፃሉ። ነገር ግን፣ የሁለቱም ወገኖች አመለካከት የተሳሳተ ነው። ምክንያቱም፣ የአንድነት ፅንሰ-ሃሳብ በብሔር፥ ቋንቋ ወይም ባህል ተመሳሳይነት ላይ የተመሰረተ አይደለም። ከዚያ ይልቅ፣ ፖለቲካዊ አንድነት በሰብዓዊነት እሳቤ ላይ የተመሰረተ ነው። እንደ ሰብዓዊ ፍጡር ሁለም ሰው እኩል መብትና ነፃነት አለው። በመሆኑም፣ “ለእኔ የሚገባኝ መብትና ነፃነት ለሁሉም ሰው ይገባል” በሚል እሳቤ ላይ የተመሰረተ ነው። በዚህ መሰረት፣ “አንድነት” ሲባል “ሁላችንም እኩል መብት፥ ነፃነትና ተጠቃሚነት ይገባል” ማለት ነው። በአጠቃላይ፣ አንድነት ማለት እኩልነት ነው!!! በአንድነት ወይም እኩልነት መርህ ላይ የተመሰረተ ፖለቲካዊ እንቅስቃሴ የብዙሃን መብትና ነፃነት የተከበረበት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ለመዘርጋት ያስችላል። 

”የብሔር_ልዩነትን ከዘር_ልዩነት”… ”የብሔር_አንድነትን ከብሔራዊ አንድነት” የማይለይ ቁንፅል ፖለቲካ

”የብሔር_ልዩነትን ከዘር_ልዩነት”… ”የብሔር_አንድነትን ከብሔራዊ አንድነት” የማይለይ ቁንፅል ፖለቲካ!!!
***************************
የኢትዮጲያ ፖለቲካ በአንድም ሆነ በሌላ መልኩ “የብሔር ፖለቲካ” ነው። ይህ በእራሱ ችግር ላይሆን ይችላል። የብሔር ፖለቲካ ችግር የሚሆነው ወደ ተቃራኒ አቅጣጫ እየተሣበ ሲከር ነው። አሁን በኢትዮጲያ ያለው የብሔር ፖለቲካ ወደ ሁለት ፍፁም ተቃራኒ ጥጎች ተወስዷል፤ ወደ ‘የዘር ልዩነት” እና “የብሔራዊ አንድነት” ንትርክ። የብሔር ልዩነት ማህበራዊ ክስተት ሲሆን ሰዎች በቦታ እና ግዜ (Time and space) ገደብ ምክኒያት የእራሳቸውን ቋንቋ፣ ባህል፣ አኗኗር ዘይቤ፣ ታሪክ፣ እና ሌሎች ማሕበራዊ ዕሴቶችን በማዳበራቸው ምክኒያት የሚከሰት ልዩነት ነው። የዘር ልዩነት ግን ተፈጥሯዊ (Biological) ሲሆን፣ በግልፅ ተከፋፍሎ የተቀመጠ ባይኖርም፣ በአለም ላይ አምስት ዓይነት የሰው ዘሮች እንዳሉ ይታሰባል። እርግጠኛ መሆን የሚቻለው ግን ጥቁር ሆነክ ቀይ፣ አፍንጫ ሰልካካ ሆነክ ደፍጣጣ፤ ከሰሃራ በታች “ልዩ ዘር” ብሎ ነገር የለም።

የብሔር ልዩነትን ግን ማስቀርት የሚቻለው ሁላችንም የቦታ እና ግዜ (Time and Space) ገደብን አስወግደን፤ ለምሣሌ ኢትዮጲያዊያን በሙሉ በተመሣሣይ ማሕበራዊ ዕሴቶች እና አኗኗር ዘይቤዎች፣ እንዲሁም አንድ ዓይነት ቋንቋ እና ታሪክ መጋራት ሲችሉ ነው። ይህን ማድረግ እስካልተቻለ ድረስ “የብሔር ልዩነት”ን ወደ “ብሔር አንድነት” መቀየር አይቻልም። የ”ብሔር ልዩነት” በአንድ ማህበራዊ ጥላ ስር ባለመኖራችን ምክኒያት የሚመጣ ማህበራዊ ክስተት እስከሆነ ድረስ፤ የ”ብሔር ልዩነት”ን ወደ “ብሔር አንድነት” መቀየር አይቻልም። አንድ የጋራ ማህበር በማቋቋም ወደ “ብሔራዊ አንድነት” መቀየር ግን ይቻላል።

”የብሔር_ልዩነትን ከዘር_ልዩነት”… ”የብሔር_አንድነትን ከብሔራዊ አንድነት” የማይለይ ቁንፅል ፖለቲካ

”የብሔር_ልዩነትን ከዘር_ልዩነት”… ”የብሔር_አንድነትን ከብሔራዊ አንድነት” የማይለይ ቁንፅል ፖለቲካ!!!
***************************
የኢትዮጲያ ፖለቲካ በአንድም ሆነ በሌላ መልኩ “የብሔር ፖለቲካ” ነው። ይህ በእራሱ ችግር ላይሆን ይችላል። የብሔር ፖለቲካ ችግር የሚሆነው ወደ ተቃራኒ አቅጣጫ እየተሣበ ሲከር ነው። አሁን በኢትዮጲያ ያለው የብሔር ፖለቲካ ወደ ሁለት ፍፁም ተቃራኒ ጥጎች ተወስዷል፤ ወደ ‘የዘር ልዩነት” እና “የብሔራዊ አንድነት” ንትርክ። የብሔር ልዩነት ማህበራዊ ክስተት ሲሆን ሰዎች በቦታ እና ግዜ (Time and space) ገደብ ምክኒያት የእራሳቸውን ቋንቋ፣ ባህል፣ አኗኗር ዘይቤ፣ ታሪክ፣ እና ሌሎች ማሕበራዊ ዕሴቶችን በማዳበራቸው ምክኒያት የሚከሰት ልዩነት ነው። የዘር ልዩነት ግን ተፈጥሯዊ (Biological) ሲሆን፣ በግልፅ ተከፋፍሎ የተቀመጠ ባይኖርም፣ በአለም ላይ አምስት ዓይነት የሰው ዘሮች እንዳሉ ይታሰባል። እርግጠኛ መሆን የሚቻለው ግን ጥቁር ሆነክ ቀይ፣ አፍንጫ ሰልካካ ሆነክ ደፍጣጣ፤ ከሰሃራ በታች “ልዩ ዘር” ብሎ ነገር የለም።
የብሔር ልዩነትን ግን ማስቀርት የሚቻለው ሁላችንም የቦታ እና ግዜ (Time and Space) ገደብን አስወግደን፤ ለምሣሌ ኢትዮጲያዊያን በሙሉ በተመሣሣይ ማሕበራዊ ዕሴቶች እና አኗኗር ዘይቤዎች፣ እንዲሁም አንድ ዓይነት ቋንቋ እና ታሪክ መጋራት ሲችሉ ነው። ይህን ማድረግ እስካልተቻለ ድረስ “የብሔር ልዩነት”ን ወደ “ብሔር አንድነት” መቀየር አይቻልም። የ”ብሔር ልዩነት” በአንድ ማህበራዊ ጥላ ስር ባለመኖራችን ምክኒያት የሚመጣ ማህበራዊ ክስተት እስከሆነ ድረስ፤ የ”ብሔር ልዩነት”ን ወደ “ብሔር አንድነት” መቀየር አይቻልም። አንድ የጋራ ማህበር በማቋቋም ወደ “ብሔራዊ አንድነት” መቀየር ግን ይቻላል።