Tag Archives: political elites

ደርግና ኢህአዴግ፡ ጨቋኝ ስርዓት የሚፈጠረው በልሂቃን መከፋፈል ነው!

ባለፈው ዓመት የቀድሞ የአየር ኃይል ጄኔራል አበበ ተክለሃይማኖት (ጆቤ) “ድርግነት እያቆጠቆጠ – ዴሞክራሲ እየጨላለመ ነው – ሕዝቦች ጠንቀቅ በሉ” በሚል ርዕስ ማሳሰቢያ አዘል ፅሁፍ አውጥተው ነበር። ነገር ግን፣ እንደ ጄ/ል አበበ ያሉ የቀድሞ ጦር አዛዦች ራሳቸው የገረሰሱት የድርግ ስርዓት “ተመልሶ ሊመጣ ነውና ተጠንቀቁ” የሚል ማሳሰቢያ መስጠታቸው ለብዙዎች ግራ ያሰኛል። ምክንያቱም፣ በደርግም ሆነ በኢህአዴግ ዘመን በዜጎች ላይ በደልና ጭቆና የሚፈፅመው በመከላከያና ደህንነት ኃይሎች አማካኝነት መሆኑ ግልፅ ነው። ስለዚህ፣ የደርግ ስርዓት ተመልሶ ቢመጣ እንኳን በእነሱና በቀድሞ ባልደረቦቻቸው አማካኝነት እንደሆነ መገመት ይቻላል። ታዲያ እነዚሁ ሰዎች ተመልሰው “ደርግነት እያቆጠቆጠ ነው” ሲሉ መስማት ለብዙዎች ግር የሚያሰኝ ነገር ነው።

በእርግጥ ላለፉት አስር አመታት በኢትዮጲያ ፖለቲካ ውስጥ የታየውን ለውጥ በጥሞና ላስተዋለ ነገሩ ሁሉ “ከድጡ ወደ ማጡ!” የሚሉት ዓይነት እንደሚሆንበት አልጠራጠርም። በመሰረቱ፣ ፍርሃት (fear) የጨቋኝ ስርዓት መርህና መመሪያ ነው። በጨቋኝ ስርዓት ስር የሚኖሩ ዜጎች በእለት-ከእለት እንቅስቃሴያቸው ላይ ፍርሃት እንደ ጥላ ይከተላቸዋል። ፍርሃት፤ የዜጎችን ነፃነት የሚገድብ፣ የእኩልነትን የሚያጠፋ፣ ፍትህን የሚያጓድል፣ በአጠቃላይ ዴሞክራሲን የሚገድል “ጥላ-ወጊ” ነው። ዛሬ በኢትዮጲያ ላይ የፍርሃት ድባብ (climate of fear) ተንሰራፍቷል።

በተለይ ከ1997 ዓ.ም ወዲህ የተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች፣ የግል ሚዲያ፣ የሲቪል ማህበራት ድርጅቶች እና የፍትህ ተቋማት ስራና አሰራርን በዝርዝር ስንመለከት ሕገ-መንግስታዊ ዴሞክራሲ (constitutional democracy) ከስረ-መሰረቱ እየተናደ በመፍረስ ላይ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል። በተጠቀሰው ግዜ ውስጥ፤ በተቃዋሚ የፖለቲካ መሪዎች፥ በጋዜጠኞችና የመብት ተሟጋቾች ላይ የሚደርሰው እስራት፥ ስደትና እንግልት፣ በምርመራ ስም የሚደርስባቸው መከራና ስቃይ፣ እንዲሁም ለአመፅና ተቃውሞ አደባባይ በወጡ ሰላማዊ ዜጎች ላይ እየደረሰ ያለው ግድያ፥ አካል ጉዳት፥ እስራትና እንግልትን ስንመለከት “ደርግነት ከማቆጥቆጥም አልፎ እንደ ዋርካ ዛፍ አድጎና ተንዘርፏል” ለማለት ያስደፍራል።

ከላይ ለመግለፅ እንደተሞከረው፣ ባለፉት አስር አመታት ደርግነት ከማቆጥቆጥ አልፎ ስር ሰድዶ በቅሏል። በዚህም በሁላችንም ሕይወትና እንቅስቃሴ ላይ የፍርሃት ድባብ አጥልቷል። ነገር ግን፣ “የደርግ ስርዓት እንዴትና ለምን ተመልሶ መጣ?” የሚለው ለብዙዎቻችን ግልፅ አይደለም። ለዚህ ጥያቄ የምንሰጠው ምላሽ ደግሞ ስለ ፖለቲካዊ አገዛዝ ባለን ግንዛቤ ላይ ይወሰናል። ለምሳሌ፣ “ኢትዮጲያን እየገዛ ያለው ማን ነው?” ተብለን ብንጠየቅ አብዛኖቻች የተወሰነ የፖለቲካ ቡድንን፥ የመንግስት ባለስልጣናትን ወይም የጦር መሪዎችን ስም ከመዘርዘር አናልፍም። ነገር ግን፣ የፖለቲካ አገዛዝ የሚመራው በፖለቲካ ፓርቲ፥ ባለስልጣናት ወይም የጦር ጄኔራሎች አይደለም።

“በሳንጃ የፈለከውን ማድረግ ትችል ይሆናል ከላዩ ላይ መቀመጥ ግን አትችልም” (You can do everything with bayonets, except sit on them) እንደሚባለው፣ ሀገርና ሕዝብን በጦር ኃይል መግዛት አይቻልም። በእርግጥ ሀገርና ሕዝብን በጦር ኃይል ቁጥጥር ስር ማዋል ይቻል ይሆናል።  ነገር ግን፣ በወታደሮችና በጦር መሳሪያ መግዛትና ማስተዳደደር አይቻልም። ለምሳሌ፣ የፈረንሳዩ ንጉስ ናፖሊዮን “Napoleon” ስፔንን በመውረር ሙሉ-በሙሉ በቁጥጥሩ ስር አውሏት የነበረ ሲሆን ሀገሪቷንና ሕዝቡን ለአንዲት ቀን እንኳን መግዛት እንደተሳነው ምሁራን ይገልፃሉ። በፈረንሳዩ ናፖሊዮን እና በስፔን ሕዝብ መካከል የነበረው ሁኔታ በአምስት አመቱ የፋሽስት ወረራ ወቅት በሞሶሎኒ እና በኢትዮጲያ ሕዝብ መካከል ከነበረው ጋር ተመሳሳይ ይመስለኛል።

ሕዝብና ሀገርን በወታደር ብዛትና በጦር መሳሪያ መቆጣጠር ቢቻልም መግዛት ግን አይቻልም። ምክንያቱም፣ ሀገርን ለመግዛት በመሪነት ቦታ ላይ መቀመጥና ህዝብን መምራት ይጠይቃል። የመሪነት ሚናን በአግባቡ ለመወጣት ደግሞ በሕዝብ ዘንድ ተቀባይነት የግድ ያስፈልጋል። በሕዝብ ዘንድ ያለ ተቀባይነት ደግሞ የሚወሰነው በብዙሃኑ አስተያየት/አመለካከት ነው። ስለዚህ፣ ሀገርን መግዛት የሚችለው በሌላ ሳይሆን በብዙሃኑ አስተያየት/አመለካከት (public opinion) አማካኝነት ነው። “THE REVOLT OF THE MASSES” በሚለው መፅሃፉ “Jose Ortega y Gasset” ፅንሰ-ሃሳቡን እንዲህ አብራርቶታል፡-   

“By “rule” we are not here to understand primarily the exercise of material power, of physical coercion. This stable, normal relation amongst men which is known as “rule” never rests on force.…It is necessary to distinguish between a process of aggression and a state of rule. Rule is the normal exercise of authority, and is always based on public opinion, to-day as a thousand years ago, amongst the English as amongst the bushmen. Never has anyone ruled on this earth by basing his rule essentially on any other thing than public opinion…. In Newton’s physics gravitation is the force which produces movement. And the law of public opinion is the universal law of gravitation in political history.” THE REVOLT OF THE MASSES፡ CH.XIV፡ Page 71 – 80 

በስልጣን ላይ ያለ የፖለቲካ ቡድን ምንም ያህል ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ ጥንካሬ ቢኖረው በብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ተቀባይነት እስከሌለው ድረስ ሀገሪቱን መምራት አይችልም። ሌላው ቀርቶ እንደ ናፖሊዮን ያሉ ጦረኛ መሪዎች እንኳን ውሳኔ ከማሳለፋቸው በፊት የብዙሃኑን ሃሳብና አስተያየት ይጠይቃሉ። በአጠቃላይ፣ ጨቋኝ ስርዓት እንዲኖር በቅድሚያ በደልና ጭቆናን አምኖ የተቀበለ ማህብረሰብ መኖር አለበት። ለዚህ ደግሞ የብዙሃኑን ሃሳብና አመለካከት ለጭቆና በደልና ጭቆናን እንዲቀበል ተደርጎ መቅረፅ ያስፈልጋል።

የፖለቲካ ኃይል ወይም የስልጣን ለውጥ (ሽግግር) ማለት በራሱ የብዙሃኑ አስተያየትና አመለካከት ለውጥ ነው። የብዙሃኑ አስተያየት/አመለካከት ለውጥ በሌለበት የፖለቲካዊ ስርዓት ለውጥ በራሱ ትርጉም የለውም። ምክንያቱም፣ ሀገርና ሕዝብን ለመምራት የሚያስችል ኃይል (ruling power) የሌለው የፖለቲካ ስልጣን ፋይዳ-ቢስ ነው። ነገር ግን፣ በደልና ጭቆናን አምኖ የሚቀበል ማህብረሰብ እንዴት መፍጠር ይቻላል?   

በመሰረቱ አብዛኛው የሀገሪቱ ዜጋ የራሱ የሆነ የፖለቲካ አቋምና አመለካከት የለውም። የብዙሃኑ አስተያየት/አመለካከት (public opinion) የሚቀረፀው በጥቂት የፖለቲካ ልሂቃን አማካኝነት ነው። እነዚህ ጥቂት የፖለቲካ ልሂቃን በብዙሃኑ አስተያየት/አመለካከት ላይ የበላይነትና ቁጥጥር አላቸው። በዚህ መሰረት፣ የፖለቲካ ልሂቃን በደለና ጭቆናን አጥብቆ የሚጠየፍና የሚቃወም ወይም በተቃራኒው “በደልና ጭቆናን ባይደግፍ እንኳን አምርሮ የማይቃወም” የፖለቲካ ማህብረሰብ መፍጠር ይችላሉ።

ነገር ግን፣ የአንድ ሀገር የፖለቲካ ልሂቃን ከብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል አንፃር የተማሩና የተሻለ የፖለቲካ ግንዛቤ ያላቸው እንደመሆኑ መጠን ከጨቋኝ ስርዓት ይልቅ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት እንዲኖር ይሻሉ። በየትኛውም ማህብረሰብ ዘንድ ከመብትና ነፃነት ይልቅ በደልና ጭቆናን የሚያቀነቅን የፖለቲካ ልሂቅ ይኖራል ብዬ አልገምትም። ይሁን እንጂ፣ ልሂቃን ስለ መብትና ነፃነት እየተናገሩ ባለበት ሁኔታ በደልና ጭቆናን አምኖ የተቀበለ ማህብረሰብ ለምን ይፈጠራል?

በመሰረቱ ጨቋኝ ስርዓት ሕዝብና ሀገርን ለመምራት የሚያስችለው ምቹ ሁኔታ የሚፈጠረው በብዙሃኑ ዘንድ ተቀባይነት ያለው የፖለቲካ አመለካከት ሳይኖር ሲቀር ነው። ይህ ደግሞ የሚፈጠረው የሀገሪቱ የፖለቲካ ልሂቃን እርስ-በእርስ የሚጋጩ/የማይስማሙ የፖለቲካ አቋምና አመለካከት በሚያራምዱበት ወቅት ነው። የፖለቲካ ልሂቃን እርስ-በእርስ የሚጋጩ አቋሞችና አጀንዳዎችን በሚያራምዱበት ወቅት የዜሮ-ድምር ጨዋታ ይጀመራል።

በዜሮ-ድምር ፖለቲካ አንደኛው ወገን የሚሰጠው ሃሳብና አስተያየት የሌላኛውን ወገን አቋምና አመለካከት ውድቅ በማድረግ ላይ ያነጣጠረ ነው። ይህ ደግሞ በብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ወጥ የሆነ የጋራ አመለካከትና ግንዛቤ እንዳይፈጠር ያደርገዋል። በብዙሃኑ ዘንድ ወጥ የሆነ የፖለቲካ አመለካከት በሌለበት ሀገር ለማስተዳደር የሚያስችለው ኃይል (ruling power) ሊኖር አይችልም። የፖለቲካ ልሂቃን የብዙሃኑን አመለካከትና ግንዛቤ ከመቅረፅ አንፃር ድርሻና ኃላፊነታቸውን መወጣት ሲሳናቸው ሀገርና ሕዝብ መምራትና ማስተዳደር የማይቻልበት ሁኔታ ይፈጠራል። በዚህ መሰረት፣ ጨቋኞች የተፈጠረውን ክፍተት ተጠቅመው በምሁራኑ/ልሂቃኑ ቦታ ራሳቸውን ይተካሉ። ይህን ሂደት “Jose Ortega y Gasset” እንደሚከተለው ይገልፀዋል፡-    

“What happens is that at times public opinion is nonexistent. A society divided into discordant groups, with their forces of opinion cancelling one another out, leaves no room for a ruling power to be constituted. And as “nature abhors a vacuum” the empty space left by the absence of public opinion is filled by brute force. At the most, then, the latter presents itself as a substitute for the former. Consequently, if we wish to express the law of public opinion as the law of historical gravitation, we shall take into consideration those cases where it is absent, and we then arrive at a formula which is the well-known, venerable, forthright commonplace: there can be no rule in opposition to public opinion.” THE REVOLT OF THE MASSES፡ CH.XIV፡ Page 71 – 80 

በ1960ዎቹ አጋማሽ ላይ የኢትዮጲያ የፖለቲካ ልሂቃን በዋናነት “በኢህአፓ” እና “መኢሶን” አማካኝነት ለሁለት ጎራ ለይተው እርስ-በእርስ ሲጠዛጠዙ የተፈጠረውን ክፍተት ተጠቅሞ ወታደራዊ ደርግ ስልጣን ተቆጣጠረ። በድጋሜ በ1990ዎቹ አጋማሽ ላይ የኢትዮጲያ የፖለቲካ ልሂቃን “በአህዳዊ አንድነት” እና “በብሔር እኩልነት” ጎራ ለይተው እርስ-በእርስ ሲጠዛጠዙ የተፈጠረውን ክፍተት ተጠቅሞ አምባገነናዊ የኢህአዴግ መንግስት ተፈጠረ።

በመጀመሪያ ደርግ በኢህአፓ የተቃጣበትን የነጭ ሽብር ጥቃት ለመመከት መኢሶን ወደ ራሱ አስጠግቶ በቀይ-ሽብር ዘመቻ ኢህአፓ አባላትና አመራሮችን አጠፋ። ኢህአፓዎችን አጥፍቶ ሲጨርስ ከስሩ ያስጠጋቸውን የመኢሶን አባላትና አመራሮች አጠፋ። በተመሣሣይ፣ የኢህአዴግ መንግስት በ1997ቱ ምርጫ ከቅንጅት የተቃጣበትን የሕልውና አደጋ ለማስወገድ እንደ ሕብረት ያሉ ብሔርተኛ የፖለቲካ ቡድኖችን ወደ ራሱ አስጠግቶ የቅንጅት አባላትና አመራሮችን በእስርና በስደት ደብዛቸው እንዲጠፋ አደረገ። ከዚያ በመቀጠል፣ ቅንጅቶችን አጥፍቶ ሲጨርስ ከስሩ ያስጠጋቸውን ብሔርተኛ ቡድኖችን በፀረ-ሽብርተኝነት ሕጉ አማካኝነት ደብዛቸውን በማጥፋት ላይ ይገኛል። በደርግ የቀይ-ሽብር ዘመቻ ሆነ የኢህአዴግ ፀረ-ሽብር አዋጅ ዓላማቸው አንድና አንድ ነው – በሕዝብ ላይ ፍርሃትና ሽብር መፍጠር ነው። ምክንያቱም፣ ሕዝብ በደልና ጭቆናን ተቀብሎ የሚኖረው በፍርሃትና ሽብር ውስጥ ብቻ ነውና። 

“አዎ… የትግራይ/ሕወሃት የበላይነት አለ!”

ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል “የትግራይ የበላይነት አለ ወይ?” ለሚለው ጥያቄ ዝርዝር ምላሽ ሰጥተዋል። “የትግራይ የበላይነት የለም” በሚል ካቀረቧቸው ማስረጃዎች ውስጥ ሁለት ነጥቦች በዋናነት የሚጠቀሱ ናቸው። የመጀመሪያው የፌዴራሊዝም ስርዓቱ የአንድ ብሔር (ክልል) የበላይነትን አያስተናግድም የሚል ነው። ሁለተኛው ደግሞ የሕወሃት አባላት በኢህአዴግ የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ሆነ ካቢኔ ውስጥ የስልጣን የበላይነት የላቸውም የሚል ነው። ነገር ግን፣ የአንድ ብሄር (ቡድን) የበላይነት መኖር-አለመኖር የሚለካው በመንግስታዊ ስርዓቱ ወይም በባለስልጣናት ብዛት አይደለም። በዚህ ፅሁፍ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ያቀረቧቸውን ሁለት መሰረታዊ የመከራከሪያ ሃሳቦችን ውድቅ በማድረግ “የትግራይ የበላይነት መኖሩን” በተጨባጭ ማስረጃ አስደግፌ ለማቅረብ እሞክራለሁ።

1ኛ) “የትግራይ የበላይነት” የሚረጋገጠው የስርዓቱ መስራች በመሆን ነው! 
በእርግጥ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል በፌዴራሊዝም ስርዓቱ መሰረት እያንዳንዱ ክልል ራሱን-በራሱ የማስተዳደር ስልጣን ስላለው የትግራይም ሆነ የሌላ ብሔር የበላይነት ሊኖር እንደማይችል ገልፀዋል፡-

“/የትግራይ የበላይነት/ የሚባለው አንዳንዱ የተዛባ አመለካከት ነው፣ አንዳንዱ ደግሞ ፈጠራ ነው። ከፌዴራል ጀምረህ የስርአቱን አወቃቀር ነው የምታየው፡፡ /አወቃቀሩ ካልፈቀደ/ “የበላይነት“ የሚፈልግም ካለ ስሜት ብቻ ፤ “የበላይነት አለ“ የሚልም የራሱ ግምት ብቻ ሆኖ ይቀራል፡፡ …/በኢህአዴግ/ አንዱ በደንብ የገምገምነው እሱን ነው፤ “የትግራይ የበላይነት“ የሚባል የለም ነው፡፡ …ሄደን ሄደን ስርእቱን እንየው ነው፡፡ ስርአቱ “የበላይነት“ እንዲኖር ይፈቅዳል ወይ? የምንፈቅድ አለን ወይ? የትግራይ ብቻ ሳይሆን የሌሎችም፡፡ ይሄ ስርአት ካልፈረሰ በስተቀር ሊኖር አይችልም፡፡ ይሄ ስርአት የትግራይንም የሌላንም የበላይነት አያስተናግድም፡፡ …ሁሉም ድርጅት የራሱን ነው የሚያስተዳድረው፡፡ ህወሓት ኦሮሚያን ወይም አማራ ክልልን ሊያስተዳድር አይችልም፡፡ ስርአቱ አይፈቅድም፡፡ ስለዚህ በክልል የበላይነት የሚባለው የሌለ አምጥቶ የመለጠፍ ፈጠራ ነው፡፡ ስርእቱ በዚህ መሰረት አልተገነባም አይሰራም፡፡” ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል 

በእርግጥ በፌደራሊዝም ስርዓቱ መሰረት “የትግራይ የበላይነት አለ” ማለት አይቻልም። ነገር ግን፣ በኢትዮጲያ “የትግራይ የበላይነት” መኖርና አለመኖር የሚለካው የሕወሃት ፓርቲ በአማራ ወይም በኦሮሚያ ክልል ላይ ባለው የመቆጣጠር ወይም የማስተዳደር ስልጣን አይደለም። ምክንያቱም፣ በፖለቲካ ውስጥ “የአንድ መደብ/ቡድን/ብሔር የበላይነት” መኖሩና አለመኖሩን ለማረጋገጥ የሚያስችል የራሱ የሆነ መመዘኛ መስፈርት አለው።

የአንድ መደብ/ቡድን/ብሔር የበላይነት ራሱን የቻለ ፅንሰ-ሃሳብ ሲሆን እሱም “The Class Domination Theory of Power” ይባላል። በዚህ ፅንሰ-ሃሳብ መሰረት የአንድ መደብ/ቡድን/ብሔር የበላይነት መኖርና አለመኖር የሚረጋገጠው ሌሎች የሚተዳደሩበትን ስርዓትና ደንብ ከመወሰን አንፃር ባለው ችሎታ ነው። “Vergara L.G.” (2013) የተባለው ምሁር የአንድ መደብ/ቡድን/ብሔር የበላይነትን፤ “Domination by the few does not mean complete control, but rather the ability to set the terms under which other groups and classes must operate” በማለት ይገልፀዋል።

ከላይ በተጠቀሰው መሰረት፣ “የትግራይ የበላይነት” መኖሩና አለመኖሩን ማረጋገጥ የሚቻለው መንግስታዊ ስርዓቱ “የአንድ ብሔር/ክልል የበላይነትን ይፈቅዳል ወይስ አይፈቅድም” በሚለው እሳቤ አይደለም። ከዚያ ይልቅ፣ ሌሎች ብሔሮችና ክልሎች የሚተዳደሩበትን ስርዓትና ደንብ ከመወሰን አንፃር ትልቁ ድርሻ የማን ነው በሚለው ነው። የአማራ እና ኦሮሚያ ክልልን ጨምሮ ሁሉም ክልሎች የሚተዳደሩበትን በብሔር ላይ የተመሰረተ መንግስታዊ ስርዓት ከንድፈ-ሃሳብ እስከ ትግበራ ድረስ ባለው ሂደት ውስጥ በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀሰው ሕወሃት ነው።

በእርግጥ ዶ/ር ደብረፅዮን እንዳሉት፣ መንግስታዊ ስርዓቱ ሕወሃት የአማራና ኦሮሚያ ክልልን እንዲያስተዳድር አይፈቅድም። ነገር ግን፣ የአማራ ሆነ የኦሮሚያ ክልል የሚተዳደሩበትን መንግስታዊ ስርዓት እና ደንብ የቀረፀው ሕውሃት ነው። ስለዚህ፣ የአማራ ክልል እና የኦሮሚያ ክልል የሚመሩበትን ስርዓትና ደንብ በመወሰኑ ረገድ ካለው ችሎታ አንፃር “የትግራይ የበላይነት” ስለ መኖሩ ምንም ጥርጥር የለውም።

2ኛ) የስልጣን የበላይነት የሚረጋገጠው በፖለቲካ ልሂቃን ነው!
ዶ/ር ደብረፅዮን “የትግራይ የበላይነት” አለመኖሩን ለማሳየት ያቀረቡት ሌላኛው የመከራከሪያ ሃሳብ ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናትን ብዛት ነው። ከዚህ አንፃር፣ በኢህአዴግ መንግስት ውስጥ ከፍተኛ የመወሰን ስልጣን ባላቸው የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ እና የሚኒስትሮች ምክር ቤት ውስጥ የሕወሃት አባል የሆኑ ባለስልጣናት ብዛት ትንሽ መሆኑ ነው፡-

“በፖለቲካ ሃላፊነትም እኩልነት ነው የሚታየው፡፡ በኢህአዴግ ምክር ቤትም ሆነ ስራ አስፈፃሚ ሁሉም የፖለቲካ ድርጅቶች እኩል ውክልና ያላቸው፡፡ ለምሳሌ አንጋፋው ህወሓት ነው በሚል የተለየ ተጨማሪ ቁጥር አይሰጠውም፡፡ ብዙ ውሳኔ በሚወሰንበት የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ከ36ቱ ከሁላችንም እኩል ዘጠኝ ነው የተወከለው፡፡ አብዛኛው ያልተስማማበት ስለማያልፍ ማንም ድርጅት ዘጠኝ ሰው ይዞ የበላይነት ሊያመጣ አይችልም፡፡ ….ለምሳሌ በካቢኔ አሁን 30 ነን፡፡ ድሮም ዛሬም ህወሓት ሶስት ሚኒስትር ብቻ እኮ ነው ያለው፤ ሶስት ይዘህ ደግሞ እንዴት ነው የተለየ ልታስወስን የምትችለው?” ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል

ነገር ግን፣ በኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚና በጠ/ሚኒስትሩ ካቢኔ ውስጥ ያሉት የሕወሃት አባል የሆኑ ባለስልጣናት ብዛት አነስተኛ መሆኑ የስልጣን የበላይነት አለመኖሩን አያሳይም። ምክንያቱም፣ የአንድ ቡድን/ብሔር የስልጣን የበላይነት የሚረጋገጠው በባለስልጣናት ብዛት ሳይሆን በፖለቲካ ልሂቃን (political elites) አማካኝነት ነው። በዚህ መሰረት፣ የሕወሃት የስልጣን የበላይነት የሚረጋገጠው የፓርቲው አባላትና ደጋፊዎች የሆኑ ልሂቃን ከባለስልጣናት በሚያገኙትን አድሏዊ ድጋፍና ትብብር መንግስታዊ ስርዓቱ እና የባለስልጣናቱ ውሳኔ በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ተቀባይነት እንዲያገኝ በማስቻል ነው። ፅንሰ-ሃሳቡን የበለጠ ግልፅ ለማድረግ ያግዘን ዘንድ በድጋሜ ከ“Vergara L.G.” (2013) ፅኁፍ ውስጥ የሚከተለውን እንመልከት፡-

“…political elites are defined as persons who, by virtue of their strategic locations in large or otherwise pivotal organizations and movements, are able to affect political outcomes regularly and substantially. The elites have power over the state, the civil organization of political power. Even though they could have conflicts with the mass, which certainly can affect political decisions from “top down” to “bottom up” the possession of multiples forms of capital (social, cultural, economic, politic, or any other social benefits derived from the preferential treatment and cooperation between individuals and groups) allows [them] to ensure their social reproduction as well as the cultural reproduction of the ruling class.” Elites, political elites and social change in modern societies; REVISTA DE SOCIOLOGÍA, Nº 28 (2013) pp. 31-49.

የፖለቲካ ልሂቃን በመንግስታዊ ስርዓቱ፣ በውሳኔ አሰጣጥ ሂደቱና በሲቭል ድርጅቶች ሥራና አሰራር ላይ ተጽዕኖ ማሳረፍ፣ በዚህም የአንድ ብሔር/ፓርቲ የበላይነትን ማረጋገጥ የሚችሉት ሃሳብና አመለካከታቸውን በነፃነት የሚገልፁበት መድረክ ሲኖር ነው። በዚህ መሰረት፣ የስልጣን የበላይነት ባለው የፖለቲካ ቡድን የተለየ አድሏዊ ድጋፍና ትብብር የሚደረግላቸው ልሂቃን የፖለቲካ አጀንዳን በመቅረፅና በብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል የፖለቲካ አመለካከት ላይ ተፅዕኖ እንዲያሳርፉ ምቹ ሁኔታ ይፈጠርላቸዋል።

ከዚህ አንፃር፣ ከ1997ቱ ምርጫ በኋላ የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅን መሰረት በማድረግና ሕገ-መንግስታዊ ሥርዓቱን ለማስከበር በሚል ሰበብ ለእስርና ስደት ከተዳረጉት ተቃዋሚ ፖለቲከኞች እና የመብት ተሟጋቾች ምን ያህሉ የትግራይ ተወላጆች ናቸው? ተቃዋሚ ይቅርና፣ በ2007 ዓ.ም በመቐለ ከተማ በተካሄደው የኢህአዴግ 10ኛ ጉባዔ ላይ በቀረበው ሪፖርት ላይ የጠባብነትና ትምክህተኝነት አመለካከት አንፀባርቀዋል በሚል ከስልጠና በኋላ የመስክ ክትትል ከተደረገባቸው ጀማሪና መካከለኛ የኢህአዴግ አመራሮች ውስጥ ምን ያህሉ የሕወሃት አባላት ናቸው? ከምርጫ 2002 – 2006 ዓ.ም በኋላ ባሉት አራት አመታት ብቻ፤ 19 ጋዜጠኞችን ለእስር፣ 60 ጋዜጠኞች ደግሞ ለስደት ሲዳርጉ ከእነዚህ ውስጥ ምን ያህሉ የትግራይ ብሔር ተወላጅ ናቸው? ሦስቱም ጥያቄዎች መልሱ ከሞላ-ጎደል “ዜሮ፥ ምንም” የሚል ነው።

ታዲያ የሕወሃት አባላት “በጠባብነት” እና “ትምክህተኝነት” በማይፈረጁበት፣ የትግራይ ተወላጅ የሆኑ የፖለቲካ ልሂቃን “ከግንቦት7 ወይም ኦነግ” ጋር በማገናኘት በፀረ-ሽብር ሕጉ በማይከሰሱበት፣ ያለ ፍርሃትና ስጋት ሃሳብና አመለካከታቸውን በነፃነት በሚገልፁበት፣ የፖለቲካ አጀንዳውን በበላይነት በሚወስኑበት፣ …ወዘተ “የትግራይ የበላይነት የለም” ሊባል ነው። በአጠቃላይ፣ ዶ/ር ደብረፅዮን ያቀረቧቸው ሁለት የመከራከሪያ ሃሳቦች ምክንያታዊና አሳማኝ አይደሉም። “የትግራይ የበላይነት አለ ወይ?” ለሚለው መልሱ “አዎ…አለ!” ነው። እውነታው ይሄ ነው፡፡